SÜMERBANK’TA SAĞLIK VE İŞÇİ KAMPLARI

SÜMERBANK KARACASU İŞÇİ KAMPI 

(Orijinal fotolar bende, Bunlar paylaşım için çözünürlüğü arttırılmış ve renklendirilmiş yapayzeka ürünü fotoğraflar)

Sümerbank, henüz Nazilli Basma Fabrikası’nın açılışı bile yapılmadan; içinde eczanesi, ameliyathanesi, doğum ve diş ünitesi bulunan 50 yataklı tam teşekküllü hastanesini hizmete sokarak çalışanlarına ne kadar değer verdiğini göstermişti. Daha ilk günden, çalışanlarının sağlığını korumak için imkânlarını sonuna kadar kullanacağını ortaya koymuştu.

Fabrika çalışmaya başladığında da ünite ve atölyelerinde, çalışma şartları ve iş güvenliği konusunda aynı hassasiyeti göstermeye devam etti. Mesai saatleri içinde bazılarına benim de katıldığım kurslarla ilk yardım eğitimleri düzenli olarak veriliyordu. Suni teneffüs, elektrik çarpması, zehirlenme, yaralı ve hasta taşıma gibi iş kazaları anında yapılması gereken her şey ayrıntılarıyla anlatılıyordu.

Birimlerde bulunan ecza dolapları belirli aralıklarla kontrol edilip eksikleri tamamlanır, büyük birimlerde yaralı ya da hasta taşımak için duvara monte edilmiş sedye bulundurulurdu.

Sümerbank Vakfı’nın gezici hastane aracı, fabrikaları dolaşır; tüm çalışanların akciğer filmleri çekilir ve kontrol edilirdi. Sorun görülenler hastaneye sevk edilirdi.

Kış şartlarında açık alanda çalışanlara fabrika terzilerinin diktiği, “pamuklu” denilen, yorgan tekniğiyle hazırlanmış kalın kabanlar verilirdi. Ağır parçaların kaldırılıp taşındığı birimlerde çalışanlara çelik burunlu botlar, göze zarar verme tehlikesi bulunan makinelerin yanında ise koruyucu gözlükler bulundurulurdu.

Tozlu, dumanlı ve gürültülü ortamlarda çalışanlara maske ve kulaklık, kimyasal madde kullanılan birimlerde çalışanlara ise destekleyici olarak ayran ve süt verilirdi.

Fabrika revirinde muayene ve tedavi için bir hekim, hemşireler ve tansiyon ölçümü, enjeksiyon ile pansuman yapmak üzere görevli sağlık personeli bulunurdu. Görevliler gerektiğinde hem çalışanlara hem de kreşte kalan çocuklara müdahale ederdi.

Fabrika Sağlık biriminden çalışanlara doğum kontrol araç ve gereçleri de düzenli olarak ücretsiz dağıtılırdı.

Sümerbank’ın pek bilinmeyen en önemli sağlık hizmetlerinden biri de İşçi Kampları idi.

Yukarıda saydığım tüm önlemlere rağmen sağlığı bozulan işçiler, Buldan ve Karacasu yaylalarında kurulan çadır kamplarına götürülürmüş.

“Götürülürmüş” diyorum çünkü bu kamplar 1970 öncesinde kuruluyormuş. Bizim çalıştığımız dönemde bu uygulama kaldırılmıştı. Ama lojman komşularımız arasında bu kamplara katılanların olduğunu biliyorum.

Yayla kamplarına sadece işçiler götürülmezmiş. Kamp hayatında onlara yardımcı olacak sağlık ve emniyet personeli, ulaşım için arazi araçları, yemek pişirecek aşçılar ve yeterli erzak da götürülürmüş.

15 günlük devreler halinde kamplarda temiz hava, spor ve sağlıklı beslenme ile çalışanların sağlıklarına kavuşmaları sağlanırmış. İyileşenler fabrikaya döner, bir süre daha kalması gerekenler kampta kalmaya devam eder, dönenlerin yerine başka çalışanlar gelirmiş. Kampta kalanlara üretimden gelen primler dışında maaşları eksiksiz ödenirmiş. 

Önceleri sadece erkek çalışanlar için açılan kamplar, daha sonra Çamlık ve Kuşadası kamplarında kadın çalışanlara da açılmış.

Fabrika müdürleri arada bir habersizce, kampları ziyeret eder, çalışmaların amaca uygun  yapılıp yapılmadığını denetler, işçilerin varsa şikayetlerini dinler, ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlarmış.

 Üstteki fotoğrafta fabrikamızın 1952-53 yıllarındaki müessese müdürü Emin Giray önde oturan siyah ceketli işçinin arkasında görülüyor.

Kuşadası’ndaki seyyar kamplardan sonra Sümerbank yerleşik düzene geçme kararı almış.

“Karaova” mevkisinde satın alınan bataklık arazi kurutulup düzenlenmiş. Birkaç dönem daha işçi kampı olarak kullanılsa da, Nazilli Sümerbank’ın becerikli bahçıvanları ve personelinin gayretleriyle; derme çatma kulübeler zamanla binalara dönüşmüş ve burası bir tatil köyü haline gelmiş.

Sağlık kampları devri de böylece sona ermiş. Kuşadası kampının hikayesini sonraki yazımda anlatacağım. Sevgiyle kalın. İLHAN ÖDEN