"İŞÇİLER YATIYORMUŞ"

Ne zaman Nazilli Basma Fabrikası’nın kapatılmasıyla ilgili bir paylaşım yapsam, mutlaka aynı cümle söylenir.

“ ama işçiler yatıyordu"

Bu cümle yıllardır ezberletilmiş gibi tekrarlanır. Ama o cümleyi kuranların çoğu, işçilerin neden üretim yapamaz hale geldiğini merak etmez. Sorgulamaz. Araştırmaz. Öğrenmek istemez.

Onlar,istemeseler de ben yazayım.

1990’lı yıllardan sonra Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla dünyada özelleştirme rüzgârları esmeye başladı. Ekonomik sıkıntılar içindeki Türkiye, IMF ve Dünya Bankası’nın yönlendirmeleriyle “sosyal devlet” anlayışından liberal ekonomik sisteme geçmeye zorlandı. Hükümetler değişse de uygulanan program değişmedi.

Yerleştirilmeye çalışılan, Serbest piyasa ekonomisinin gereği olarak devletin üretimden çekilmesi gerekiyordu. Bunun için Kamu İktisadi Teşekkülleri’nin, yani KİT’lerin tasfiye edilmesi gerekiyordu.

Önce satmayı denediler.

Ama o dönem ülkede bu dev kuruluşları satın alabilecek sermaye yoktu.

Satılamayınca süreç başka bir yöne evrildi.

Sümerbank gibi yıllarca fabrikaları, mağazaları, bankası ve iştirakleriyle “Sanayide Devlet” anlayışının simgesi olmuş bir kurumu bir gecede kapatmak kolay değildi. Halkın tepkisi olacaktı.

Bu yüzden önce itibarsızlaştırma süreci başlatıldı.

Personel alımı durduruldu.

Üç vardiya çalışan fabrikalar iki vardiyaya düşürüldü.

Sözleşmeli personel yasası çıkarılarak çalışanlar başka kurumlara geçmeye zorlandı.

"Ticaret odalarına kayıtlı olmadıkları" gibi basit gerekçelerle, KİT'lerin, devlet ihalelerine girmesine izin verilmedi.

Yıllardır üretimi KİT'lerde olan, okul önlüğü,şeker çuvalı,polis üniformaları,askeri kumaş ve ayakkabı gibi ürünlerin üretimi ellerinen alındı.

Tasarruf tedbirleri denilerek yedek parça ve hammadde alımı kısıtlandı.

Fabrikaların tüccarlarla doğrudan bağlantıları kesildi.Üretim kararları merkezileştirildi.

Disiplinli ve düzenli çalışan işletmelerin elini kolunu bağlandı.

Pamuk alımı durduruldu.

Yedek parça yok.

Hammadde yok.

İhale yok.

Üretim yok.

Sonra dönüp dediler ki:

“İşçiler yatıyor.”

İşçi fabrikaya çalışmaya gelir. Üretim olmayınca bir süre temizlik yapılır, bakım yapılır, “Belki düzelir” diye beklenir. Ama düzelmez.

Emekliliğine az kalmış bir işçinin, o yaştan sonra yeni bir iş bulma şansı var mı? Ev geçindirilecek, çocuk okutulacak. Toplu sözleşmeyle bağlısın, yasal yükümlülüklerin var, kazanılmış hakların var. Çekip gitmek öyle kolay değil.

Ben şanslıydım. Hak ettiğim, 2001 yılı başında, emekli oldum. Bu sürecin ağır dönemlerini yaşamadım.

Nazilli basma fabrikası, 2002 yılı Mayıs ayında kapandı, geride kalan çalışanlar, başka şehirlerdeki fabrikalara, okullara çalışmak üzere gönderildiler.

Şimdi soruyorum: Eli kolu bağlanmış bir fabrikada, üretim imkânı elinden alınmış işçi siz olsaydınız ne yapardınız? İLHAN ÖDEN

SİZE BİR MASAL ANLATAYIM.

Bundan çok uzun seneler önce çalışkan bir adam babasından kalan 4 İnek ile hayvancılık yapmaya karar vermiş.Bahçesindeki portakallar olgunlaştığında satıp ödemek üzere borçlanarak iki inek daha satın almış.

Hayvanlarının bütün ihtiyaçlarını kendisi karşılayacak şekilde ağılını düzenini kurmuş.Çalışkan adam zaman içinde emeklerinin karşılığını fazlasıyla almış.İneklerinin sayısı 41,koyunlarının sayısı 43,tavuklar ise 468 tane kadar olmuş.

Çalışkan adam köyünde ineklerinin sütünü,koyunlarının etini,tavuklarının yumurtalarını satar mutlu,huzurlu ve bol kazançlı bir yaşam sürermiş.Fakat bu uzak diyarlarda yaşayan ve dünyadaki bütün ineklere,koyunlara, tavuklara sahip olup herkesten daha zengin ve güçlü olmak isteyen kötü niyetli adamları rahatsız etmiş.

Ne yapıp edip bu çalışkan adamın düzenini bozmak için çareler aramaya başlamışlar.Bu iş için çalışkan adamın köylülerini kullanmaya karar vermişler.

Hemen muhtarı çağırıp “Bu adamın etini,sütünü,yumurtasını almayın biz size çok daha ucuza veririz” demişler.Muhtarı güzelce ağırlayıp izzeti ikramda bulunmuş,eğer kendileriyle işbirliği yaparlarsa yardımların arkasının geleceğini söylemişler.

Bu teklif kendini ve yaşadığı günü düşünen, ileriyi görmekten aciz, muhtarın ağzının suyunu akıtmış.

İlk iş olarak ihtiyar heyetini toplamış,uzak diyarlarda yaşayan zengin ve hırslı adamın teklifini kabul ederlerse nasıl zengin olacaklarını anlatmış,İhtiyar heyetinden itiraz edenler olsa da maalesef muhtara inanan cahil üyeler çoğunluğu sağlamış.

İlk iş olarak çalışkan adama bundan sonra köyde et,süt ve yumurta satmayı yasaklamış lar.Çalışkan adam çaresizlik içinde bir müddet öncekazandığı paralarla kimseye muhtaç olmadan yaşamaya çalışmış.Pek para kazanamasada başka pazarlarda et,süt ve yumurta satmaya , varlığını korumaya çalışmış.

Uzak diyarlarda yaşayan ve bütün inek,koyun ve tavuklara sahip olmak isteyen kötü adamlar pazarlardaki görevlileride kandırmışlar.Onlarda çalışkan adama bir daha pazarda satış yapmayı yasaklamışlar.

Çalışkan adam eli kolu bağlı çaresiz kalmış.elindeki imkanlarla ayakta kalmak için her yolu dene miş.Uzun süre kimseye boyun eğmeden yaşamayı da başarmış.Ama sonunda dayanamayıp hayvanlarını besleyecek yem almak için tavuklarını satmaya karar vermiş.

Bütün ineklere,koyunlara ve tavuklara sahip olmak isteyen zengin kötü adam,muhtara haber göndermiş.Muhtar tavukları başkalarının almasına engel olup ,çaresiz kalan adamın eline üç beş kuruş sıkıştırıp bütün tavuklara el koyup, yandaşlarına paylaştırmış.

Çalışkan adamın aldığı üç beş kuruş kısa zamanda tükenmiş,hayvanlar yine acıkmış.bir yerlerden yem bulmak için uğraşırken bütün ineklere,koyunlara,tavuklara sahip olmak isteyen adam koyunları karşılığında yem vermek üzere muhtara talimat vermiş.

Çalışkan adam çok düşünmüş taşınmış belki koyunları gözden çıkarırsam ineklerimi kurtarırım. Eğer işlerim düzelirse ilerde yine koyun alır üretirim demiş.

Çalışkan adam koyunları vermiş yemleri almış.Aldığı yemlerle bir kaç ay idare etmiş.Çalışkan adam ineklerinin doğuracağını,yavruları satıp işini düzelteceği hesaplarını yapıyormuş ama aradan geçen zamanda elindeki inekler yaşlanmış,artık doğuramaz olmuşlar.Borçlar,harçlar içinden çıkılmaz hale gelince muhtar ve adamları, çalışkan adamın elinden kalan ineklerini de almışlar.

İçlerinde en yaşlı,zayıf ve bakımsız olanını bir okula bağışlamışlar. Semiz,genç ve güzel olanları , muhtar ve ihtiyar heyetindekiler paylaşmış.

Dünyadaki bütün ineklere,koyunlara,tavuklara sahip olmak isteyen kötü adamların istediği olmuş.

Ellerindeki hormonlu,etleri,sütleri,yumurtaları köylülere ucuz fiyattan satmaya başlamışlar.

Köylüler ucuz et,süt ve yumurta almanın sevinciyle,çalışkan adamın hayvanlarının elinden alınma sına göz yummuşlar....

Onlar ermiş muratlarına,biz çekelim ceremesini.

Masalım maalesef bu kadar,sonu ne olmuş diye sormayın,masalı ben yazdım ama sonucunun nasıl olacağını henüz tam olarak bilmiyorum.

Muhabbetle....

İlhan ÖDEN

NOT :Rivayete göre okul, bağışlanan ihtiyar ineğe bakamamış sütü paylaşmak üzere anlaşıp, bakıcı bir ortak bulmuş.Bakıcı meğer kaçak kesim yapan bir kasapmış,ineği kesip etini,derisini alıp kaçmış olay kadıya intikal etmiş.Küylüler ise artık taze,hormonsuz et,süt,yumurta bulamadıkları için çok pişmanlarmış. Üstelik bütün ineklere,koyunlara tavuklara sahip olan adam artık eskisi gibi ucuza vermiyormuş.

Bir Not daha:
Ben bu masaldan hiç birşey şey anlamadım diyenler varsa,boş verin anlamasanızda olur.Dünya döndükçe nasıl olsa bir gün sizde masal kahramanı olur,hatta böyle bir masal bile yazabilirsiniz.

SANAYİİ' NİN MUSİKİSİ BÖYLE BİTMEDİ !

http://eab.ege.edu.tr/pdf/7_2/C7-S2-M16.pdf

Eski Sümerbank şimdi A.D.Ü. Sümer kampüs Yönetim binası

SANAYİİ'NİN MUSİKİSİ BÖYLE BİTMEDİ HOCAM !

Sayın Yard. Doç. Dr Hulusi DOĞAN hocam,yukarıdaki linkten gidip makalenizin tamamını dikkatle okudum,olayları detaylarıyla,resmi raporlara dayandırarak açıklamaya çalışmışsınız.

Hatalı yatırımlar,zamanında yapılamayan yenileme çalışmaları, yanlış ücret politikaları, serbest piyasa ekonomisi uygulamalarına uyum sağlayamayan hantal yapı vs…

Dışardan bakınca hepsi doğru yaklaşımlar gibi görünüyor.

Ama keşke bir de içerden bakmayı deneseydiniz.Yada raporları incelemeye ayırdığınız zamanın çok azını,olayları birebir yaşayanları dinlemeye ayırsaydınız.

O zaman size fabrikanın kapatılmasının sadece Nazilli işletmesinin yanlışlarıyla ilgili olmadığını Sümerbank içerisinde işletme bazında üretim politikası uygulanmadığını,her şeyin genel müdürlük gözetiminde,toplu sözleşmelerin,işletme bazında değil ülke genelindeki tüm kamu işletmelerinde çalışan personeli temsilen (Madenler,DDY işçileri,şeker fabrikaları,vs) tek sendika konfederasyonu ile hükümet arasında karlılık,zarar gözetilmeden yapıldığını anlatabilseydik.

Nazilli fabrikasının,yenileme veya basmadan başka ürünlere geçme gibi konularda yetkili ve bağımsız olmadığını,kendini ilgilendiren kararları tek başına alamadığını,her şeyin genel müdürlükçe planlanıp,koordine edildiğini bu sebeple Nazilli Basma işletmesini tek olarak incelenmesinin pek anlamının olmayacağını söyleyebilseydik.

Banka+Fabrika+Mağaza = Finans+üretim+Pazarlama

Mükemmel denklemiyle zarar etmesi imkansız olan kurumun, Bankalarının, Mağazalarının özelleştirme bahanesiyle nasıl elinden kopartılarak alındığını, işletmelerin nasıl tefecilerin kucağına atıldığını anlatabilseydik.

Emekli olan personel yerine işçi alımı yapılmadığından, işletmenin ayakta kalabilmesi için az sayıdaki,işçinin hiç bilmedikleri işleri yapmak için nasıl çırpındığını, dokuma,basma,iplik işçilerinin,40 yaşından sonra nasıl aşçı,elektirikci,muhasebeci olduklarını, işletmenin çamaşır, bulaşık makinelerini tamir etmek ya da hiç bilmedikleri başka işleri yapmak için gayretlerini gösterebilseydik.

Genel müdürlüğün hükümetin direktifleriyle harcamaları azaltmak bahanesiyle yedek parça alımını yasaklamasıyla makinelerin nasıl çalışamaz hale getirildiğini ,malzeme alımı yasaklandığı için fabrika atölyelerinde hurda malzemelerden bir gün bile dayanmayacağı bile bile yapılan makine yedek parçalarını,onlarca kez kaynakla sıvanıp çalışır hale getirilmiş dokuma tezgahı parçalarını,kısaca elimizin kolumuzu nasıl bağladıklarını anlatabilseydik.

İşletmenin zararını azaltacak yada kar’a geçirecek kamu ihalelerinin nasıl elimizden alındığını Ticaret odasına kaydımız olmadığı bahanesiyle alınmadığımız ihaleleri ,asker,polis kıyafetlerinin üretiminin hükümete yakın işadamlarının fabrikalarına nasıl altın tepsiyle sunulduğunu anlatabilseydik

Dr. Erkan Tapan gibi genel müdür,Hüseyin Avni Kutman gibi bilgili çalışkan işletme müdürlerinin çabalarıyla silkinip kendini kurtaracağı anlaşılan Sümerbank üst yönetimini görevden alıp,özellikle zarar ettirilmesi direktifiyle "İşletmeyi çalıştırmaya değil kapatmaya geldim " diyen Fabrika müdürlerine nasıl teslim edildiğini anlatabilseydik.

Sümerbank Kuşadası sosyal tesislerini,Sümerbank Genel müdürlüğüne bağlı,banka, mağaza, fabrikalarda çalışan tüm personel kullandığı halde,bu büyük tesisin ,bakım ve diğer ağır masraflarının neden genel müdürlüğe değil de,Nazilli Sümerbank fabrikasına yüklendiğini sorgulayabilseydik.

Siyasi veya popülist memur tayinleriyle atanan ,işten anlamayan yönetici kadroları anlatabilseydik.

Size verilen,gösterilen,incelediğiniz raporlar bunları yazmıyor hocam,onlar gerçekleri değil istenilen sonuçları hazırlamak için düzenlenmiş sahte senaryoların raporlarıdır.

İçeriden izleyen ,gerçekleri bilen,olayları yaşayan Sümerbank personeli olarak bizler gerçeklere ve yaşadıklarımıza göre doğru değerlendirmemizi yapabiliyoruz. Başkaları ne derse desin hangi raporları hazırlarsa hazırlasın.Bizim için çok önemli değil. En azından biz nelerin doğru olduğunu çok iyi biliyoruz,hocam..

VİDEO (Kazım SOYSAL)

Kazım abimin gözlerinin görmemesi,gerçekleri görmesine engel olamamış.

Bir an için size sunulan raporların doğru olduğunu varsayalım. Nazilli işletmesi zarar eden işletmeydi kapatıldı, Sümerbank’a ait çok karlı başka işletmeler de vardı onlar açık kalabildimi?

VİDEO

SÜMERBANK BAKIRKÖY AVRUPANIN EN BÜYÜK VE MODERN KONFEKSİYON FABRİKASI. KAPATILDI....

Türkiye’nin en değerli işletmeleri,limanları,önemli kuruluşları teker teker özelleştirme bahanesiyle elden çıkarılmadımı? Her şeyin ölçütü "kar"mı olmalıydı yoksa ülkenin bağımsızlığı için bu işletmelerin yaşamasının hiç önemi yokmuydu.Yarın bir savaş olsa para herşeyi satın alabilecekmi? Hocam..

Onlara göre kar-zarar hiç önemli değildi ve infaz kararı çoktan verilmişti. Görevlerini başarmanın gururuyla televizyonlara çıkıp "Sümerbankı Tarihten sildik" derken sevinçten gözlerinin içi parlıyordu.

Özetlersek Atatürkün sosyal devlet anlayışı,Atatürkçü kurumlar, Atatürkün izleri silinmeliydi.

Atatürkçülerle,liberal ekonomik politikayı savunanlar arasında şiddetli geçimsizlik vardı ve bu zoraki evlilik ne şekilde olursa olsun bitmeliydi.

Yeni düzene Sümerbank gibi sağlam kuruluşlar değil, ihalelerinden nema'lanılanacak, etrafındaki asalak taşaron hortumcuları besleyecek yeni kaynaklar lazımdı.

Bloğumdaki “Sümerbank personeli kötü örnek” yazısıyla liberal ekonomi politikasının istediği işçi ve işletme modeli bakımından Sümerbankların neden yok edilmesi gerektiğini bir yönüyle açıklamaya çalıştım.Vakit ayırır okursanız sevinirim.

Nazilli Sümerbank kapanalı 7 yıl kadar oluyor,keşke demek için biraz geç oldu ama keşke size sunulan raporlara karşı kendimizi anlatabilseydik,sesimizi duyura bilseydik.

Çok çalışmış,emek vermişsiniz elinize geçen verilere yada ulaşabildiklerinize göre kapsamlı bir makale hazırlamışsınız ama maalesef tek taraflı ve sizlerin, halkımızın bilmediği bazı çok önemli şeyler eksik kalmış.Hocam..

Emeğinize ve Sümerbank için iyiniyetli çalışmanıza teşekkür ederiz ama madem ki olaylara "Tarihsel bir bakış" yapıyoruz.

Tarih yazacaksa..

Sümerbank’a yapılan gözden düşürme,karalama kampanyalarını, politik oyunları, fabrika, banka,mağaza personellerine yapılan haksızlıklarıda yazmalı ,yoksa bu tarih objektif olmaz değil mi? Hocam !

İlhan ÖDEN