BİR ZAMANLAR SİGARA…
Bundan yaklaşık 25 yıl öncesine kadar, aklınıza gelebilecek hemen her yerde, açık ya da kapalı bütün mekânlarda sigara içmek serbestti.
Trenlerde, şehirler arası yolcu otobüslerinde, minibüslerde, hatta taksilerde fosur fosur sigara içilirdi. Aşağı Nazilli'den Yukarı Nazilli'ye, 5-6 kilometrelik mesafede yolcu taşıyan belediye otobüslerinde bile sigara içmek serbestti. Üstelik koltukların arkasında küllükler bulunurdu. Otobüs koltukları sigara yanıklarından delik deşik olmuştu.
Fabrika önünden Belediye Meydanı'na kadar çalışan, 4-5 kişinin ancak sığabildiği dolmuşlarda bile sigaramızı yakardık.
Adliyelerde, resmî dairelerde, hatta hastanelerde bile üç ayaklı sehpayı andıran, büyükçe, sahan biçiminde, içi kum dolu küllükler bulunurdu.
“Yok canım, o kadar da olur mu?” demeyin. O günleri yaşayanlar çok iyi bilir.
Mahkeme koridorlarında, hastanelerde doktor sırası bekleyen hastalar, sıralarının gelmesini sigara tüttürerek beklerdi. Doğumhanelerin, ameliyathanelerin kül tablalarında bile yüzlerce sigara izmariti birikirdi.
Okullarda öğretmenler odasının penceresinden fabrika bacası gibi duman tüterdi. Lise ve sanat okulu gibi, yaşça büyük öğrencilerin eğitim gördüğü okullarda, teneffüslerde tuvaletlerde sigara içen öğrencilere rastlamak mümkündü.
Hatta bazı derslerde birkaç öğretmen aniden sınıfa girer, öğrencilerin üzerlerinde sigara olup olmadığını kontrol ederdi.
Bir de bizim Gıdı Gıdı trenimiz vardı. Vagonlarında şu yazılı levhalar bulunurdu:
“Pencereden dışarı sarkmak, sigara izmaritlerini dışarı atmak memnudur.”
Düşünebiliyor musunuz? Sigara içmek serbest, ama izmariti dışarı atmak yasak!
Bugün bunları anlattığımda 25 yaşın altındaki gençlere inanması güç, hatta masal gibi geliyor. Oysa bunların hepsi yaşandı. Bir zamanlar hayatın sıradan bir parçasıydı.
Zaman değişti, alışkanlıklar değişti, kurallar değişti. Bugün kapalı alanlarda sigara içilmesine şaşırıyoruz. Oysa bir zamanlar sigarasız bir kamu binası, dumansız bir otobüs ya da sigara içilmeyen bir kahvehane düşünmek neredeyse imkânsızdı.
Anlatması bizden, inanması gençlerden… İlhan ÖDEN
