TÜRKİYE'Yİ ve SÜMERBANK'ı çok seviyorum.

Selamlar,Sevgiler, KAYSERİ GÜNEŞ Gazetesine.

2012-01-20T09:21:00.000-08:00

Kayseri'den Murat YERLİKHAN kardeşimiz,Kayseride yayınlanan "KAYSERİ GÜNEŞ " gazetesinin bugünkü baskısında yayınlanan,Sayın Kadir DAYIOĞLU'nun yazısını göndermiş.

Yazıda blog sayfamız ve benim için güzel sözler söylenmiş, sayfamızdan alıntılar yapılıp bize selam gönderilmiş. Yazıyı aynen yayınlıyor,bize selam gönderen kardeşlerime gönül dolusu selamlar gönderiyorum.

SÜMERBANK VE BUZ PATENİ…
Öldüyse toprağı bol olsun, “Karda yürümek zor!” demişti Adamo… Tabi, günümüz Kayseri’sini görse, “Buzda yürümek zor!” derdi, mutlaka…
Şimdi yazacaklarım, daha öncekilerin tekrarından başka bir şey olmayacak, biliyorum… Belki de bazıları; “müflis bezirgan gibi eski defterleri karıştırdığımı” söyleyecek, biraz da sırıtarak ama “yüz seksen kere de tekrar olsa”, yaşadığım Kayseri’yi yazacağım…
“Yandaşlar” ve “candaşlar” ve dahi üst düzey belediye görevlileri, yağışta ve rüzgarda arabadan inmediklerinden olsa gerek necip Kayseri’nin necip halkının ne çektiğini bilmiyorlar… Peki, çekenler farkında mı? Farkında olsalar, ya da olaylar arasındaki “neden-sonuç” ilişkisini bir kurabilseler, çok farklı davranırdı belediyeler…
Öyle ya, bir yaşlı hacı baba; “Allah razı olsun belediyeden, kaymayalım diye halı döşüyor, kaldırımlara!” diyor… Ah hacı baba, ah!..
Dün sabah yine çalışmıyordu, Kocasinan alt geçidinin asker tarafı yürüyen merdivenleri… Merdivenden çıktım, kendi mi de kalp rahatsızlığı, nefes darlığı çeken ya da pusette çocuğunu taşıyan bir anne yerine koydum…
Hunat önüne gelince iki kadının konuşmasına tanık oldum; “Booo… Anam seninki de mi düştü? Benim gelin dün düşmüş, kolu kırılmış!” İşte manzara bu; kar yağdı mı buz patenine dönen Kayseri kaldırımlarından, yollarından…
***
Sümerbank’ın arazisini kıymaladık, parselleyip sattık… Bir kısmını da kamu kuruluşlarına verdik ofis olarak kullansınlar diye… Fabrika kısmını da kaderine terk ettik… Hafta da en az bir gün, OR-AN toplantısına gelen ricali devlet, burunlarının dibinde duran ve mezbeleliğe dönen fabrikayı, merak edip şöyle bir gezdi mi acaba? Tamam, mirasını hovardaca harcadık ama manevi mirasına sahip çıkalım.

Bakınız, “Sümerbank’ı çok seviyorum” isimli bir veb sitesi kuran Nazilli'li İlhan Öden arşiv belgelerini de yayınlamış sitesinde… Mesela Filiz Sönmez hocamız, ilginç bir fotoğraf çekmiş kaderine terk edilen, izbe fabrikanın içinden… Bir heykel var, kasları çıkmış, çıplak bir adam, bir “çarkı” çeviriyor. Siz kime benzetirsiniz bilmem ama ben Mustafa Kemal’e benzettim…

Filiz Sönmez'in yazıda bahsedilen fotoğrafı.

Heykel bölme duvarın üstünde yer almış, duvarın yüzünde de sökülmüş bir “objenin” izleri duruyor. Ne için sökülmüş bilemem ama anılan veb-sitesinde ilginç bir fotoğraf var, muhtemelen o olabilir… Zira, form olarak benziyor…

YAZIDA DUVARDAN SÖKÜLDÜĞÜ ANLATILAN ARMA

Fotoğrafta sağda Türk ve solda Orak-Çekişli Rus bayrağı var, başaktan taş üzerinde… Ortada ise bir “mekik” vs. Altta “TURKSTROY”’un Kiril alfabesi ile yazılışı ve en altta da 1934 tarihi… İlhan Öden sitesine bununla ile ilgili şu notu düşmüş:
“(…) Kayseri ve Nazilli tekstil fabrikalarını inşa etmek, fabrikalarda kullanılacak makinaları temin etmek ve fabrikada çalışacak eğitimini sağlamak üzere Rusya’da TURKSTROY devlet firması kurulmuştur, firmanın türk muhatabı SÜMERBANK’tır.”
Fabrika’nın mimarı projesini, Rus mimar, İvan Sergeyeviç Nikolayev (1901-1979) çizmiş. Sonu malum; Fabrika kaderine terk edildi, diğer erken dönem Cumhuriyet eserleri gibi…

Bir de sitede, 20 Mayıs 1934 günü temeli atılan, bir buçuk yıl gibi kısa sürede yani 16 Eylül 1935 günü, Ekonomi (İktisat) Vekili Celal Bayar, Adliye Vekili Şükrü Saraçoğlu ve Sağlık Vekili Refik Saygam tarafından işletmeye açılan fabrikanın açılış töreni münasebetiyle çekilmiş bir film var. Görülmeye değer. Ruslar çekmiş, Mimarsinan Üniversitesi Sinema Televizyon Merkezi (MSÜSTM) arşivlemiş. İlhan Öden de buradan alıp, sitesine taşımış.Selam olsun kardeşimize, eline sağlık, gönlüne sağlık… Tabii, Filiz hocamıza da..

Kadir Dayıoğlu 19 Ocak 2012 Perşembe.

YAZININ YAYINLANDIĞI GAZETENİN LİNKİ ve FOTOĞRAFI
http://kayserigunes.com/yazar.asp?yaziID=1554

%100 ATATÜRK

2011-12-13T16:19:00.000-08:00

Adı, Galip İnç. Tam 100 yaşında. Soyadını kendi seçmiş ulu bir çınar.Nazilli’yi Türkiye gündemine taşıyan “uzun ömürlü ihtiyar delikanlılardan” biri.

Kuşbaz mahallesinde kendine ait eski bir fırının bitişiğindeki odada, tek başına yaşıyor. Hayat arkadaşını yaklaşık 2 yıl kadar önce kaybetmiş. Çocukları var, anladığım kadarıyla Galip dedenin hayatına pek karışmıyorlar. Karışmıyorlar derken bundan “babalarıyla ilgilenmiyorlar” sonucu çıkarılmasın. Çünkü Galip dedenin onların bakımına pek ihtiyacı yok. Maşallah, her işini kendi görebilecek fiziki güce ve hayat düzenine sahip bu düzen içerisinde günlük yaşamını çocuklarının mesafeli gözetimi ve denetimi çerçevesinde özgürce sürdürüyor.

Sümerbank eksenli bir blok sayfasıyla Galip dedenin nasıl bir bağlantısı olabilir? Gibi bir soru aklınıza gelebilir. Hemen yanıtlayayım Galip dede Nazilli Sümerbank fabrikasının inşaatında çalışan ustalardan biri. Tanışmamızı Gıdı gıdı belgeseli için onu bize öneren Eşref Özbağcı kardeşimize borçluyuz.

Ön görüşme ve Gıdı gıdı belgesel çekimleri dolayısıyla Galip dede ile iki kez görüşmemiz oldu.100 yaşın verdiği zihin yorgunluğu ile soruları biraz geç algılayıp, cevaplaması dışında göze batan hiçbir problemi yok. Değişik zamanlarda yinelenen aynı sorulara yakın, yerinde ve doğru cevaplar veriyor.

Sümer park’ta yapılan Gıdı gıdı belgeseli çekimleri sırasında, fabrika arazisinin inşaattan önceki durumu, binaların yapım sıraları, zamanın ülke şartları, inşaat sırasında yaşanan ilginç olaylar ve Atatürk’ün katıldığı açılış töreniyle ilgili belgesel yönetmeni Yasin Ali Türkeri’nin sorularını tek tek cevapladı…

Şimdi parayla pek işi kalmasa bile gençliğinde çok para kazanmak için sıra dışı işler yapmış. Bu sebeple kısa bir Sümerbank çalışma hayatı sonrasında daha çok para kazandıracak işlere yönelmek için fabrikadan ayrılmış. Söz inşaat ustalığına gelince “ben iyi ustaydım” diye mesleğindeki ustalığını vurgulamayı ihmal etmiyor. Nazilli’de nasıl “domuz çiftliği “ açtığını, yetiştirdiği domuzları nasıl sattığını para kazanmak için yaptığı diğer sıra dışı işleri bize anlattı.

Gıdı gıdı belgeselinde göreceksiniz.

Galip dede günde iki kâse mercimek çorbası (ekmeksiz) dışında hiçbir şey yemiyor,100 yaşında olmasına rağmen hala kahveye gidiyor, Nazilli içinde gezintilerine devam ediyor. (Hatta röportaj için gittiğimizde onu evinde ve kahvede bulamadık) Şehir turlarında özel olarak yaptırdığı üç tekerlekli bisikletini kullanıyor.

Kırmızı bisikleti, bakımlı, pırıl pırıl, gençleri imrendirecek kadar güzel. Bizim için mahalle arasında küçük bir gösteri bile yaptı. Bisikletinin direksiyonundaki Atatürklü bayrak hemen dikkatimi çekti. Yanlızca süs olsun diye mi astığını anlamak için küçük bir yoklama yapıp,ona bayrağı sordum.

Bana ”yerli mali” şarkısını hatırlatarak, Atatürk resimli bayrağı özellikle astığını, Atatürk'ün çok büyük adam olduğunu ve onu çok sevdiğini söyledi. Yerli malı kullanmayı teşvik eden bu şarkıyı daha önce videoda kullandığım için biliyordum. Bilmeseydim belki ne demek istediğini tam anlayamayabilirdim ama yine de ondan böyle net bir cevap beklemediğim için açıkçası çok şaşırdım.

Gözleri hep çok uzak yerlere bakar gibi. Sorulara, önemli şeyler düşünen meşgul birine yöneltilen basit soruları cevaplar gibi yanıtlıyor. Gıdı gıdı'yı anlatırken gülümseyen yüzü, açılış töreninde kılık kıyafeti düzgün olmadığı için kendisini Atatürk’e yaklaştırmayanları anlatırken sertleşiyor...

Asırlık ulu bir çınar gibi dimdik, sanki bastonunu aksesuar olarak taşıyor. Allah ona herkese vermediği güzel bir hediye vermiş. İnşallah sağlıkla yaşamaya ve yaşadıklarıyla bizleri nasiplendirmeye devam eder... İlhan ÖDEN

GiDi GiDi - Die Geschichte von einem Zug. (Berlin-Sarayköy und Nazilli)

2011-11-14T18:11:00.001-08:00

GIDI GIDI
Bir trenin hikayesi. (BERLİN-SARAYKÖY ve NAZİLLİ.)

Gıdı gıdı'yı,biz Sümerbank Nazilli Basma Fabrikası mensupları ve çocukları olarak yakından tanıyoruz, hazırlanmakta olan Gıdı gıdı belgeseliyle yakında tüm Türkiye tanıyacak.Şimdi sizlere "Gıdı gıdı hakkında ne biliyorsunuz?" diye bir soru sorsam çoğunuz "Başka trenlere pek benzemeyen özel,güzel ve sevimli bir tren" dersiniz.Peki bu sevimli tren Nazilli'ye nereden,ne zaman gelmiş?Nazilli basma fabrikasının henüz açılmadığı dönemlerde neler yapmış? İlk makinisti kimdir? Diye sorsam,cevap verebilirmisiniz? Sorularımın cevaplarını bilmiyor ama öğrenmek istiyorsanız yazımı okumaya devam edin,çünkü bugün sizlere bunları anlatacağım.

Yukarıdaki fotoğrafı, fabrikaya alınan dizel motorlu ilk Gıdıgıdı'nın üzerinden çektim. Lokomotifin bugünkü durumu aşağıdaki fotoğrafta görülüyor.Bu lokomotif sonradan alınan "Ruston" marka benzinli lokomotif ile nöbetleşe çalışıyordu.Bizim çocukluk ve çalışma dönemimizde daha çok Ruston lokomotif kullanılıyordu,bu makine de daima bakımlı ve çalışır durumda tutularak olası bir arıza durumunda hemen nöbeti devir almaya hazır bekliyordu. Şekil olarak iki lokomotif birbirine çok benzediği için bizler bu değişimin farkında bile değildik. Hatta bazı çalışanlar bile Gıdı gıdı'nın iki ayrı lokomotifi olduğunu bilmezdi.

Bu lokomotif güç bakımından diğerine göre daha zayıf olduğu için Yukarı Nazilli'ye yapılan üç vagonlu seferlerde oldukça zorlanıyordu.Yeni mahalle,Artezyen kahvelerindeki küçük istasyon ile yukarı istasyon arasındaki hafif rampada neredeyse durdu duracak yavaşlıkta ilerlerken, trene ismini veren "gıdı-gıdı-gıdı-gıdı" seslerini çıkaran işte bu lokomotifti.

Lafı fazla uzatmadan, önce Gıdı gıdı treninin babalarını (Gıdıgıdı'yı yapan firmanın kurucuları) tanıtarak anlatmaya başlıyayım.

GIDI GIDI'nın yapıldığı fabrikanın kurucuları.

Arthur Koppel
1851 yılında Almanya’nın Dresden kentinde dünyaya geldi. Yahudi asıllı sanayici ve demiryolu araçları üreticisidir. 1908 yılında Baden-Baden ‘de yaşama veda etti.

Benno Orenstein
2 Ağustos 1851 yılında Polonya’nın Ponzan kentinde dünyaya geldi. Yahudi asıllı Alman vatandaşı bir sanayici-demiryolcudur. 11. Nisan 1926 yılında Berlin’de öldü.

GIDI GIDI FABRİKASINI GÖSTEREN BİR KARTPOSTAL.

"Orenstein & Koppel" firması yukarıda künyelerini yazdığım B.Orenstein ve A.Koppel tarafından 1876 yılında kuruldu. Berlin-Schlachtensee de açılan ilk fabrika küçük olduğu için kısa bir süre sonra hafif demiryolu araçları üretecek yeni bir fabrikaya ihtiyaç duyuldu.

BERLİN-DREWİTZ LOKOMOTİF FABRİKASI (yıl 1899)

Berlin dışında küçük bir köy olan Drewitz yakınlarında yeni bir tesis inşa edildi. Fabrika 1899 yılında, lokomotif üretimine başladı. Orenstein & Koppel firması, dünyanın her tarafındaki alıcılar için küçük lokomotifler üretmekteydi. 1908 yılında firmanın adı, "Orenstein & Koppel - Arthur Koppel AG" olarak değiştirildi.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN.

Gıdıgıdı'nın doğum yeri (O&K Berlin-Drewitz Fabrikası)

Fabrika, özellikle 1912 yılından sonra dünya hafif lokomotif üretiminde en gelişmiş firmalardan biri oldu.1930 yılından sonra içten yanmalı motorlu lokomotif (Akaryakıtla çalışan) üretimine başladı. Yılda 6oo lokomotif üretim kapasitesine ulaştı.1940 yılında fabrika Almanya da iktidarda olan Nazi yönetimi tarafından kamulaştırıldı. Fabrika 2. Dünya savaşında bombardımandan ağır hasar gördü.Almanların savaşı kaybetmesinden sonra fabrikanın bazı birimleri Sovyetler birliği tarafından, savaş tazminatı olarak sökülerek götürüldü.

SİRK ÇADIRI ŞEKLİNDEKİ İLGİNÇ MONTAJ BÖLÜMÜ GÖRÜLÜYOR.

Drewitz fabrikasında 1899 – 1945 yılları arasında buharlı ve dizel 12965 adet lokomotif üretildi. O&K firması 1981 yılında demiryolu aracı üretimine son verdi.

FABRİKANIN GENEL GÖRÜNÜŞÜ

O&K Drewitz fabrikasının dikkat çeken en önemli özelliği sirk çadırı şeklindeki montaj bölümüydü.Fabrika bugün sanayi parkı haline getirilmiş durumda. Daha çok film projelerinde plato olarak kullanılıyor.

"Orenstein & Koppel" firması ise halen O&K markasıyla dünya iş makineleri üretiminin en önde gelen firmalarından biri olarak üretime ve yaşamaya devam etmektedir.

İşte böyle.Biz fabrikamızın kapısına çoktan kilit vurduk ama 1876 yılında kurulmuş bir şirket bugün iş makineleri alanında dünyanın en güçlü firmalarından biri olarak dimdik ayakta duruyor.

Gıdı gıdı'nın bazı kardeşleri hala dünyanın değişik yerlerinde, ormancılık,maden ve şeker fabrikalarına şeker kamışı taşımak gibi işlerde çalışmaya devam ediyorlar.

Ruston benzinli lokomotif,35 yıldır doğru dürüst hiçbir bakım yapılmadığı halde akü bağlandığında hiç zorluk çıkarmadan çalışıyor.Eski baş makinistlerden Hüseyin Karasoy " paslı ve yorgun görünsede,biraz bakımla bu makina da diğer lokomotif gibi çalışır" diyor.

Bizde bir gün Gıdı gıdı'mıza vefalı bir dost elinin uzanmasını, dünyanın çeşitli yerlerinde çalışan arkadaşları gibi Nazilli'mizin tanıtımına ve turizmine katkı yapar hale getirilmesini umuyoruz.

Evet...
Gıdı gıdı'nın doğum yerini ve hikâyesini öğrendik şimdi biraz da hikâyemizin geri kalan bölümünün kahramanı Gıdı gıdı'nın ilk makinisti Sarayköylü kamyon şoförünü tanıyalım.

Osman oğlu Saffet Özen, aslında 1327 doğumlu fakat resmi kayıtlara 1324 olarak geçirilmiş. Sarayköy Bala Mahallesi kütüğüne kayıtlı, ilkokulu Sarayköy'de bitirmiş arkasından da Motor Sanat okulunu...

Sarayköy'ü traktörle tanıştıran adam olarak tanınıyor. Annesi genç yaşta vefat edince, babası başka bir hanımla evleniyor. Genç Saffet, Sarayköy’den ayrılıp Nazilli'deki teyzesinin yanına yerleşiyor.

1930 lu yıllar...

Okuma yazma bilenin kâtip, memur olarak dolgun maaşla hemen işe yerleştiği zamanlar.

Saffet tahsilli ama gözü makine ve motorlardan başka bir şey görmüyor. Kamyon şoförlüğü yapıyor. Güzel paralar kazanıyor. Meslek sahibi genç ve yakışıklı delikanlının evlenme zamanı. Teyzesi aracı olup, iyi huylu, terbiyeli, güzel bir komşu kızı ile Saffet'i evlendiriyor. Yıl 1934. Saffet 23 eşi henüz 19 yaşında.

Kamyon şoförlüğü zor, üstelik evden ayrılıp uzaklara gitmek de var. Yeni evli Saffet'e en çok da bu zor geliyor.

O sırada Nazilli basma fabrikasının temeli atılıp inşaatı başlamış. Hummalı bir çalışma var. Bir zamanlar insanların geçmeye bile korktukları bataklık "Çingene Eğreği'inde" ahalinin o zamana kadar hiç görmediği koca koca binalar ardı ardına yükseliyor.

Fabrikaya bir lokomotif alınacak, Alamanya’ya siparişi verilmiş bile. Şehirle bağlantıyı sağlayacak, inşaatlara malzeme taşıyacak, raylar üstünde hareket eden büyük vinçlere manevra yaptıracak...

Lokomotif geliyor ama kim kullanacak? Haber Saffet Özen'e kadar ulaşıyor.

Saffet içinden "İşte tam benim işim" diyor ve hemen gidip yetkililere başvuru yapıyor. 76. sırada kaydı yapılıp,makinist olarak işe kabul ediliyor. Yıl 1936.

Gıdı gıdı ve ilk makinisti Saffet ÖZEN

Saffet sevinçli lokomotif "gıcır gıcır" üzerinde etiketleri bile duruyor ama Lokomotifi kullanmaktan önce yapılacak çok iş var. Demiryolu, istasyonlar, lokomotifin bakımı hepsi onu bekliyor.

Saffet ÖZEN (en sağdaki)

O sırada fabrika inşaatında çalışan taşaron şirket amaleleri dışındaki bir avuç Sümerbank işçisi çok daha fazla çalışıyordu.Yapılacak çok iş vardı. Herkes her işe koşuyor,akşam olunca katran ve makine yağlarına bulanmış,yorgun şekilde evlerine dönüyorlardı. Çok yoruluyorlardı ama ortaya çıkan eserin büyüklüğünü gördükçe yorgunlukları uçup gidiyordu.

Ortada ipi tutan Saffet Özen

9 Ekim 1937. Nazilli Basma Fabrikası Atatürk tarafından "altın anahtarla" açılıyor. Fabrikaya binlerce yeni işçi alınıyor.

Saffet Özen (beyaz gömlekli)

Tabi ki en baştan beri çalışanların fabrika için özel önemi var. Saffet de onlardan biri üstelik "Motor Sanat okulu" mezunu. Fabrikaya makinist olarak girmişti,şimdi Tren İstasyonunun, 657 'ye bağlı amiri olmuştu. Arasıra trenci üniforması giyiyordu ama o amirliği hiçbir zaman masa başında oturmak olarak görmedi. Üzerinden yağlı lacivert tulumları hiç çıkarmadı. Sümerbank’ta onun gayretlerinin mükâfatını "Takdirname" ile belgeledi, fabrika şeref defterine takdirnamesi kaydedildi.

Saffet ÖZEN'in Takdirnamesi.

Saffet Özen, bilgiye önem veren, kendini geliştirmek için sürekli okuyan, Arapça,Farsça, Fransızca bilen, felsefe ve edebiyatla ilgilenen,sportmen,çevresine ışık veren aydın biriydi. Kendisinden yardım isteyen üniversite öğrencilerinin tezlerine yardım edebilecekcek kadar kültürlüydü.

Fabrika içi özel bir turnuvadan

Ölümle sonuçlanan 9 doğumdan sonra nihayet ilk çocuğunu kucağına almıştı. Yavrusu henüz 3 yaşında iken baş makinist Saffet Özen kansere yakalandı. İdrar yollarında tümör vardı. İzmir’de ameliyat oldu. Neyse ki hastalık vücudunu sarmamıştı. Ama 3 ayda bir İzmir'e kontrole gitmesi gerekiyordu. Ameliyattan sonraki dönemde evi Yukarı Nazilli'de olduğu için, fabrikanın tahsis ettiği ambulansla işe gidip gelmeye başladı.1963 yılında işe daha kolay gidip gelebilmek için evini satıp fabrika lojmanlarına taşındı. Arka sıra 9. apartmanda ancak dokuz ay oturabildiler. Hastalık nüks etmişti. Acilen İzmir'e gidip 2. ameliyatı oldu. Hastanede 2 ay yattı,emekliliğini istemek zorunda kaldı. Birlikte geçen 28 yıl sonunda Gıdı gıdı' dan ayrılmak çok zor oldu.Daha kolay tedavi olabilmek için İzmir'den bir ev satın alıp yerleştiler.

Gıdı gıdı ve Nazilli Sümerbank aklına geldikçe kendini tutamayıp ağlıyordu. Bazen Gıdı gıdı ile ilgili bilgisine başvurulmak gerektiğinde Nazilli'den ona danışmak için İzmir'e gelirlerdi. O zaman bambaşka biri oluverirdi.

Hele bir keresinde Gıdı gıdı için 2 günlüğüne Nazilli'ye götürüldüğünde öyle mutlu olmuştu ki. Sağlığı izin verse o an yeniden işe başlayabilirdi.

Sümerbank ve Gıdı gıdı ile dolu hayatı 27 Haziran 1975 günü ani bir kalp kriziyle sona erdi. Gıdı gıdı’nın ilk makinisti Saffet Özen'in hikâyesi de işte böyle.

Eminim ki pek çoğunuzun dedesi, babası, annesi aşağı yukarı benzer hikayeler yaşamıştır.Biz Sümerbanklılar fabrikamızdan ayrılsak da,emekli olsak da hatta fabrika kapatılsa da içimizde daima Sümerbank sevgisiyle yaşarız. Hatta bazı geceler rüyalarımızda da olsa gizli gizli gider fabrikamızda çalışırız. Sevgiyle kalın. İlhan ÖDEN

Not : Saffet Özen'in yaşamı kızı Serpil Özen'in verdiği bilgiler ışığında İlhan Öden tarafından öykülendirilmiştir.

Nazilli Sümerbank Marşı

2011-11-04T10:00:00.000-07:00

Sözleri Sevim Toker,bestesi Türk musikisinin en büyük bestekarlarından Arif Sami TOKER'e ait,rast makamındaki Nazilli Sümerbank marşını ağız armonikası (mızıka) ile seslendirmeye çalıştım. İlhan ÖDEN

Bu güzel marş,1987 yılında Nazilli Sümerbank Basma Fabrikasında müdürlük yapan Yaşar KAPTAN'ı ziyarete gelen merhum bestekar Arif Sami TOKER ve eşi Sevim TOKER tarafından müdürümüzün ricası üzerine hazırlanmıştır.

MARŞIN NOTASI ve SÖZLERİ

Notaları büyük görmek için üzerine tıklayın.

Eğitim Şart !

2011-10-16T14:18:00.000-07:00

Bu yazımda sizlere Sümerbank’ın yıllarca başarıyla uyguladığı kendine özgü eğitim sistemini, Nazilli Basma Fabrikasında gördüğüm şekliyle anlatmaya çalışacağım.

Nazilli Basma Fabrikasının temeli Celal Bayar tarafından 25 Ağustos 1935 tarihinde atılmış. Aşağıya koyduğum fotoğraf ise 21 Eylül 1935 tarihinde Kayseri de çekilmiş.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

21 EYLÜL 1935 KAYSERİ

Fotoğraftaki Abdurrahman isimli kravatlı kişi Nazilli’den, Kayseri Bez Fabrikasına stajyer olarak gönderilmiş. Fotoğrafta Rus nezaretçi ve bazı Kayseri Sümerbank çalışanları görülüyor.

FOTOĞRAFIN ARKASI

Henüz temeli atılalı 1 ay bile olmamış bir fabrika, inşaatı tamam olup çalışmaya başlama aşamasına gelmeden kadrolarını oluşturacak kişileri zorlu yarınlara hazırlama çalışmalarına girişmiş bile…

Aynı şekilde seçilmiş onlarca teknik eleman,yine mesleki bakımdan yetiştirilmek üzere Rusya’ya gönderilmiş. Orada işi öğrenen genç ustalar Nazilliye döndüklerinde fabrikanın önemli idari makamlarına oturmuşlar. Bildiklerini açılan kurslarla Nazilli’deki genç Sümerbanklılara öğretmişler…

Öğretim işi bu kadarla da sınırlı kalmamış. Yıllar sonra yurdun çeşitli yerlerinde kurulan başka Sümerbank fabrikalarından işçiler, teknisyenler Nazilli’ye gelip kurslara katılmışlar. Altı ay, bir yıl gibi uzun sürelerle Nazilli’de kalmışlar. Bu süreçte maaşlarını, harcırahlarıyla birlikte fazlasıyla alıp, Misafirhanede ücretsiz konaklayıp, fabrika yemekhanesinden yine ücretsiz karınlarını doyurmuşlar. Mesleklerinin inceliklerini çalışarak, görerek ve uygulayarak öğrenmişler.Sonra kendi fabrikalarına gidip yeni teknik elemanlar yetiştirmişler.

ESKİŞEHİR KURS EKİBİ 1964

Bu yetişmiş elemanlar daha fazla ücret ve imkân teklifleriyle ülkemizin çeşitli özel sektör fabrikalarının kadrolarına geçip oralarda çalışmaya ve eleman yetiştirmeye devam edip ülke ekonomisine katkıda bulunmuşlar.

Eskişehir ve Nazilli'li Sümerbank ustaları fabrika dışında da beraberler.

Bu ne güzel bir eğitim projesidir, nasıl bir uygulamadır, organizasyondur?

Ülkemizde hangi eğitim kurumu öğrencilerine fazlasıyla maaş verip,her türlü ihtiyacını karşılayıp,üstelik "ağır tazminatlarla" esir almadan,böyle uygulamalı eğitim sağlayabilir?

Sümerbank ve Nazilli basma fabrikası denilince çok iyi düşünmek, örnekler almak, dersler çıkarmak gerek, vesselam…

İlhan ÖDEN

Not: Yukarıdaki fotoğrafta Dokuma tezgahı aksamları arasına özenle fotoğrafları yerleştirilerek bir pano oluşturulan kişiler 6 Nisan 1964 günü Nazilli'ye gelip 15 Ekim 1964 tarihine kadar Nazilli Basma Fabrikasında "Dokuma Komple Ustalığı" eğitimi alan,Eskişehir Sümerbank çalışanlardır. Fotoğrafta en üstte görülen,dört kişilik Nazilli Basma Fabrikasının bu kurs için görevlendirilmiş eğitim kadrosu şöyledir,Dokuma şefi Mithat Bey (Rusya ya eğitim için gidenlerden) , İplik Şefi Cihat Piyancı, Dokuma teknisyeni Şerif Erçiçek ve Fabrika Eğitim Uzmanı Hikmet ARAT.

Bu kurslar sadece tekstil sektörüyle sınırlı kalmamış, başta Karabük Demir Çelik,Çimento ve Kağıt sektörüyle uygulama aynen devam edip,her sektör kendi ayakları üstünde duruncaya kadar kurum bünyesinde korunarak Türkiye Sanayiisi Sümerbank tarafından inşa edilmiştir.

Fabrika'da Barınmak. (Ali Cengizkan)

2011-09-29T11:50:00.000-07:00

KİTABI SATINALMAK İÇİN BURAYA TIKLAYIN

ALİ CENGİZKAN'ın Arkadaş yayınlarından çıkan, "FABRİKA'DA BARINMAK" adlı kitabı, ÇAĞATAY EMRE DOĞAN'ın NAZİLLİ BASMA FABRİKASI YERLEŞİMİ : TARİHÇE VE YAŞANTI ( Sayfa 77-111) adlı araştırma tezinden alıntılanmıştır.

BİR SÜMERBANK İŞÇİSİNİN DEFTERİNDEN NOTLAR ...
Mesut bir işçinin fabrikada 24 saati nasıl geçer bilir misiniz?
Bugün üçüncü kursu da bitirdim ve diplomamı aldım. Bu fabrikaya işçi olarak gireli bugün tam bir sene oldu. Köyden Nazilli'ye geldiğim günü , bu gelişim ikinci yaşına basarken bütün dekoruyla hatırlıyorum : Üzerimde eski bir elbise vardı ve yırtık olan pabucumla fabrika müdürünün yanına nasıl çıkacağımı düşünüyordum. Ancak hayalin uçsuz bucaksız sanılan büyük çerçevesinin içine sığdırabildiğim bu bütün köyümüz kadar geniş bir toprak parçası üzerinde kurulmuş fabrikaya işçi olmak arzusuyla gelmiştim. Makine olarak nahiyenin gaz motoru ile işleyen değirmeninden başka bir şey bilmiyordum. Elektriği görmemiştim.

Elimde doktorun sağlık raporu fabrika müdürünün yanına girdiğim zaman, kulaklarım, alışmadığı bir sesle uğulduyordu : makine sesi. Bugün o bana bir musiki gibi geliyor. Ondan ayrılırsam medeniyet ve refahtan ayrılacağımı sanıyorum: ‘ bir senede bu ne kadar değişiklik ? ‘ demeyiniz . çünkü onun kendisi de bir senede kuruldu.

Size hatıra defterimden bazı sayfalar okuyacağım. Bunlar okuma yazma öğrendikten sonra yazılmış notlardır. Çünkü ben buraya geldiğimde okuma yazma bilmiyordum. Yalnız beni yaratan alemin ; renkli , ışıklı, hareketli hatıralarını varlığımda yaşattım ve onları kağıt üstüne tespit etmeyi öğrenenince bu vazifeyi yerine getirdim. Siz bunlara bir hatıra değil de bir var olma tarihi diyebilirsiniz.

Fabrikaya girdiğimin haftasında şefimiz beni yanına çağırdı. Elinde üzerinde resmim olduğu bir dosya vardı. Bu bana ait dosyadır. Bütün hayatım onun içindedir. Beni tanımanıza hacet yok onu tanıyınız. ‘ Hasan, sen okuma yazma bilmiyorsun. Yaşın gençtir. İyi bir vatandaş olmak için muhakkak okumayı öğrenmek lazım. Bu akşam işten sonra kursa devama başlayacaksın’ dedi.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

"BU KADAR DA OLMAZ YANİ" demeyin !

15 Şubat 1948 Nazilli Basma Fabriksının işçi ve memurlarından oluşan Tiyatro grubu Atatürkün isteğiyle, Ahmet Adnan Saygunun bestelediği Cumhuriyet döneminin ilk Türk opereti "ÖZSOY" Operasını fabrika sahnesinde sergiliyor.

Bizim fabrikada 2000’e yakın işçi içinde okuma yazma bilmeyen yok gibidir. Geldikleri zaman bir çokları benim gibi bilmiyorlardı. O akşam işten sonra kursa devama başladım. Alfabeyi bir ayda öğrendim. Üçüncü ayda köyüme mektup yazdım. Şimdi her gün gazete okuyorum. Fabrikanın bizim için yaptırdığı binalardaki odamda ufacık bir kitap hanem ve içinde 20’ye yakın kitabım var. Burada yalnız bir sanat sahibi olmayı değil bilerek yaşamayı ve niçin yaşadığımı öğrendim. Burada beş arkadaşla beraber büyük bir odadayız. Bu odayı bize fabrika verdi. Bir köy odasında hayata gözünüzü açıp orada gençlik çağımıza kadar yetiştikten sonra bol ışık alan ,isi ve kokusu olmayan modern bir beton yapıda bir dünya cenneti huzuru duymaz mısınız?

Odamız çiçek gibidir: temiz ve rahat bir hayatın ancak temiz ve rahat bir binada yaşanabileceğiniz anlamışsınızdır. Eğer bir gün tekrar köyümüze dönersek oradaki hayatı olduğu gibi kabul edecek değiliz. Zaten bizim saadetimiz köyün hayatı da fabrika hayatı gibi olduğu gün tamamlanacaktır. Burası memlekete kumaş vermekle kalmıyor. Burası makine devrinin bir eseri olarak o kumaşı kullananı da makine devrinin çocuğu yapmak davasındadır.
Güzel odamızda neşeli bir hayat sürüyoruz. Kazancımız yerindedir. Fabrika bize ucuz ve iyi yemek temin etmiştir. İşimi de vücudumun enerjisini israf edercesine harcamıyorum. Güçlükleri yenen makine ve dev kudretli elektrik büyük yardımcılarımızdır.

Kitaptan bir fotoğraf

Bizim 24 saatimizi bütün vatandaşlar için dileriz. Rahat bir yatakta huzur içinde geçen bir uykudan sabahın erken bir saatinde kalkarız. Doğan gün ile beraber hayata girmenin nefse verdiği bir itimat vardır. Düşünün bir kere: kudretli güneşle beraber siz de vazife başındasınız.
Makinenin başına gitmeye daha çok vakit vardır. Evvela duşumuzu yapacağız. Parke zeminli ve daima bol su olan hamamlarımız bizi beklemektedir. Buradan gideceğimiz yer spor sahalarımızdır. Fabrikamızda spor bir ders halindedir ve iyi spor yapan iyi makine kullanan kadar makbuldür. Sağlam kafanın sağlam vücutta bulunduğunu bize tecrübe ile gösterdiler. Bizim ellerimize renkli kumaş modellerini verirken bu kadar karışık renkleri birleştirerek nefis kumaş şekilleri bulan mühendislerimiz de bizimle beraberdir.

Sonra kuvvetli bir kahvaltı ve ondan sonra işbaşı. Üzerimizde hep bir çeşit gömleklerimiz vardır. Öğle tatiline kadar koca fabrikaya yalnız makine ve motor homurtusu hakimdir. Biz yalnız ‘ söz gümüşse sükut altındır’ sözüne inanmakla kalmayız. Zamanında olduktan sonra sükutun da kahkahanın da sözünde hatta koşmak, sıçramak ve eğlenmenin de altın olduğunu biliriz. Hayatımızda her şey yerli yerinde ayarlanmıştır. Yalnız acı ve bedbinlik nedir bilmeyiz.
Bankada bir tasarruf hesabım vardır. Fabrikaya işçi olarak girdiğimin ikinci ayında birçok arkadaşlarıma uyarak bir kumbara da ben aldım. Haftalığımın yüzde yirmisini ona atıyorum. Çünkü burada hayat ucuzdur. Yani fabrikanın içinde o kadar ucuz ve güzel yemek yiyoruz ki şaşarsınız. Berberimiz vardır, sinemamız vardır, kütüphanemiz vardır, ve nihayet bütün ihtiyaçlarımızı temin eden bir kooperatifimiz vardır.

Kitaptan bir fotoğraf

Eğer bir gün tekrar köyüme dönecek olursam anlatacağım şeyler arasında akıllı bir insan parasının çıkın içinde beklemeyeceği ve onun yerinin banka kasası olduğu da vardır.

Fabrikaya girdiğimden beri iki defa zam gördüm. Sanatı öğrendikçe bilgi sahibi oldukça aldığımız parada artıyor. Hiç beklemediğimiz bir günde gündeliğimizin artırıldığını öğrenmeye alıştık. İçimizde verdiğimize karşılık eksiksiz almış olmanın ferahlığı var. Burada bir damla alın terinin mukabelesiz kalmasına imkan yoktur. Sanki hashas ve yanılmaz bir terazi ; bütün gün yanıbaşımızda emeğimizi ölçüyor.

Güzel, şirin modern fabrikamızı bütün vatandaşların gezmesi bizim dileğimizdir. Kumaşlarımızı giyerken bizi hatırlayınız. Bizim hiç ıstırabımız yoktur. Onları sizin için seve seve gönlümüzden gele gele hazırlıyoruz. Mallarımızın iyi olmasına bir telinin bile çarpık olmamasına dikkat ediyoruz. Çünkü fabrikanın bu memleketin bütün vatandaşları için kurulduğunu onun makinesinin sesinden yurdumuzun saadet ve hürriyet şarkısının bestelendiğiniz biliyoruz.

NOT: Bu satırlar Sümerbank fabrikalarının kurulduğu herhangi bir yerdeki fabrikalardan birinde çalışan binlerce işçiden birinin not defterinden alınmıştır. Hadise umumidir. Memleketin dört tarafına kol sararak ekonomik istiklalin abidesi halinde yükselen fabrikalarda onbinlerce işçinin hepsinin defterinde değilse bile hatırasında ve vicdanlarında yaşayan bu notları iki yeni fabrikanın açıldığı bugünde bütün memleketin okumasını faydalı bulduk.

( Ulus Gazetesi / 31.01.1938)

Çocuklar Yuva'ya, Anneler Çalışmaya...

2011-09-11T18:02:00.000-07:00

Başka başlıklarda Nazilli Basma Fabrikasını anlatırken kreş konusuna da zaman zaman değinmiştim. Fakat kreş konusu Sümerbank’ anlatırken üç-beş kelimeyle geçiştirilecek kadar basit bir konu değil. Onun için elime de güzel fotoğraflar geçmişken bu yazımda sizlere Nazilli Sümerbank kreşini anlatmaya çalışacağım. (Fotoğraflar için Neşe İyigör Arslan hanıma çok teşekkür ederim)

NAZİLLİ BASMA FABRİKASI ÇOCUK YUVASI

Annem ,evlendikten sonra fabrika da çalışmadığı için ben hiç kreşte kalmadım ama 1-2 günlüğüne de olsa kreşte kalmayı çok isterdim.”İlhan,kreşte kalmamış bize neyi anlatacak” dediğinizi duyar gibiyim.Ben kreşte kalmadım ama arkadaşlarımdan bazıları,amcam, ablamın, arkadaşlarımın çocukları yuvada kaldılar.Anneannem kreşte çalışmış.. Belki benden daha iyi anlatacak kişiler de vardır ama bu konuyu bilmeyenlere benim anlatacaklarım bile fazlasıyla yetecektir bundan eminim..

NAZİLLİ BASMA FABRİKASI ÇOCUK YUVASI

Nazilli Sümerbanklılar kreş kelimesini pek kullanmazdı. Bizim için orası çocuk yuvası hatta sadece "yuva" idi. Annesi fabrikada çalışan çocuklar fabrikanın yuvasında kalırlardı. Sümerbank bünyesindeki başka fabrikalarda da benzer yuvalar vardı ama Sümerbank dışındaki işyerlerinde böyle yuvalar olduğunu sanmıyorum.

Büyüklerimden duyduğuma göre fabrikanın ilk çocuk yuvası, Sümer ilkokulunda açılmış, sonra, fabrika nizamiye kapısının sol tarafında, sonradan personel servisi olarak kullanılan uzun binaya geçilmiş daha sonra da fabrika içine Kreş binasının yapılmasıyla hizmete kendi binasında devam edilmiş. Bu binanın yapıldığı dönemi hatırlamıyorum fakat kreş çocuklarının oynadığı oyun parkındaki dönen zincirli salıncağın, Misafirhane önündeki boş alanda durduğu aklımda kalmış. Sonradan bu oyuncaklar yeni kreş binasının fabrika alanı içindeki bahçesine taşındı.Sanırım bu kadar yuva tarihi açıklaması yeterli ,şimdi birazda Sümerbank yuvalarının benzer kreşlerde olmayan asıl özellikleri anlatayım.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

YUVA ÇOCUKLARI BİR GÖSTERİDE

Neşe İyigör Arslan sahnede gösterisini yapıyor.

En önemli özelliklerden biri çocukların yuvaya kabul yaş sınırının olmamasıydı. Doğumdan sonraki yasal 3 aylık doğum iznini kullanan anne, işbaşı yaptığında bebeği hemen yuvaya kabul ediliyordu. 3 aylık bebekler okul çağına kadar yuvada kalabiliyor hatta bazı özel durumlarda okul çağındaki çocukların bile ailesi soruna çözüm buluncaya kadar yuvada kalmasına izin veriliyordu.

Bebeği yuvada kalan anneler mesai saatleri içinde 2 kere bebeklerini emzirmek için yuvaya geliyor bunun dışında çocukların her türlü bakımı Sümerbank'ın kadrolu çocuk bakıcıları tarafından yapılıyordu.

Emzirme dönemini geçmiş daha büyük çocuklara, yuvada kaldıkları saatlerde kahvaltı, süt, meyve suyu gibi gıdalar Sümerbank tarafından bedelsiz veriliyor ayrıca kreşte kalan çocuklara fabrika yemekhanesinden ücretsiz yemek de veriliyordu.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

ÇOCUKLAR YUVA DOKTORU,HEMŞİRE VE BAKICILARLA BİRLİKTE

Yuvada herhangi bir sağlık problemini önlemek için sürekli kadrolu kreş doktoru ve hemşirelerden oluşan bir sağlık ekibi bulunuyordu. Kreş çocuklarına olanaklar ölçüsünde her türlü ilaç ve tedavi ücretsiz sağlanıyor. Gerekli durumlarda fabrika hastanesine sevk ediliyordu. Koruyucu aşılama yine Sümerbank tarafından kreşte ve lojmanlarda kalan tüm çocuklara ücretsiz uygulanıyordu.

Küçük çocukların altlarına bağlanan bezler,giydikleri pijamalar bile Sümerbank tarafından ücretsiz veriliyor, gerekli temizlik işleri kadrolu çocuk bakıcıları tarafından yapılıyor. Çocukların düzenli uyumaları yine bakıcılar tarafından sağlanıyordu.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

YUVA ÇOCUKLARINDAN OLUŞTURULMUŞ KORO

Çocuklar yuva öğretmenleri gözetiminde oyun saatlerinde içeride veya bahçede düzenli oyun oynayabiliyor yine öğretmenler tarafından okul öncesi eğitim veriliyordu. 23 Nisan gibi resmi bayramlara Sümerbank çocuk yuvası olarak iştirak ediliyor. Öğretmenler nezaretinde çocuklar tarafından bu özel günlere yönelik şiir ve küçük piyesler gibi etkinlikler düzenleniyordu.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

ÇOCUK YUVASININ HAZIRLADIĞI BİR TEMSİL

NAZİLLİ SÜMERBANK ÇOCUK YUVASI 23 NİSAN BAYRAMINDA

Bu hizmetler için çalışanlardan hiçbir ücret talep edilmiyor. Tüm giderler Sümerbank tarafından karşılanıp üretim maliyetine yansıtılıyordu.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

Günümüzde çalışan annelere ücretle bile olsa böyle hizmet veren özel çocuk yuvaları var mı? Bildiğim kadarıyla belli bir yaş sonrası çocuk kabul eden bünyesinde sağlık personeli, doktor bulundurmayan kreşler var.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

VİLDAN HEMŞİRE- DOKTOR FUAT KÖSEOĞLU VE EŞİ-ZEHRA HEMŞİRE

Verdikleri hizmet karşılığında annelerin neredeyse kazançlarının yarısından fazlasını bu kurumlar ya da özel bakıcılar alıyorlar. Üstelik annenin çocuğunu istediği zaman görebilme şansı da yok.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

NAZİLLİ SÜMERBANK MÜDÜRÜ REMZİ YÜCEBAŞ ÇOCUK YUVASINDA.

Sümerbank'ı çağdışı olmakla suçlayanlara soruyorum. Bundan 50 yıl önce anneler ve çocukları ayırmadan istedikleri zaman birbirlerini görebilecek şekilde hizmet veren böyle sosyal fabrikalar mı çağdışı?

Yoksa bunu idrak edemeyen ve her şeyi para olarak gören, çalışanları,köle veya makine gibi kullanan liboşlar mı çağdışı?

Sümerbank onların zihniyeti gibi "her şeyi paraya dönüştüren" bir kurum olsaydı şimdi Türkiye’nin en, dünyanın sayılı zengin şirketlerinden biri olurdu.

Ama herhalde kapandıktan 10 yıl sonra bile hakkında böyle güzel şeyler yazılan, kurucularına hayır duaları yapılan bir kurum olamazdı.

Sümerbankların bu yönlerini bilmeyip,Nazilli basma fabrikasını sadece "bez" dokuyan sıradan bir fabrika zanneden ve her şeyi babalar gibi satmayı meziyet belleyenler..

İzlemeye ve şaşırmaya devam edin.

İlhan ÖDEN

Sümerspor Aydın Cezaevinde.

2011-08-27T17:41:00.000-07:00

Hemen endişelenmeyin, Nazilli Sümerspor kulübünün "şike" soruşturması ile ilgili bir bağlantısı yok.Başlık daha ilginç olsun diye öyle yazdım.

Nazilli Basma Fabrikasını, sadece pamuklu bez dokuyan basit bir fabrika olarak görmemek gerektiğini,fabrikanın bölgeye ilk başta ekonomik olmak üzere, sosyal, kültürel ve sağlık yönünden büyük katkılar yaptığını başka yazılarla defalarca anlatmaya çalıştım.

Bu yazımda fabrikanın spor kulübü Nazilli Sümerspor’un da sıradan bir spor kulübü olarak görülmemesi gerektiğini eski bir fotoğraftan yola çıkarak anlatmaya çalışacağım.

FOTOĞRAFI BÜYÜTMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

Yukarıdaki fotoğraf 1985–86 yıllarında Aydın eski cezaevinde çekildi, aralarında benimde olduğum Nazilli Sümerspor voleybol takımını, mahkûmlar ve gardiyanlarla birlikte cezaevi içerisinde gösteriyor.

O yıllarda Nazilli Sümerspor voleybol takımı Aydın voleybol camiasının gözbebeğiydi, namaglûp hatta rakiplerine set bile vermeden Aydın şampiyonu oluyor. Aydın ilini bölge şampiyonalarında temsil ediyordu.

Aydın cezaevi ise o zamanlar henüz şehir merkezindeki eski binasında,çevresi 10 metreye ulaşan duvarlarla çevrili,12 Eylül sonrası ağır suçlarla yargılanan siyasi mahkûmların özellikle toplandığı namlı bir cezaeviydi.

İşte böyle karışık,herkesin birbirinden çekindiği bir dönemde Nazilli Sümerspor üslendiği sosyal misyon gereği, Aydın cezaevindeki mahkûmlarla voleybol oynamak için Aydın cezaevindeydi.

Soyunma odamızdan maçın yapılacağı alana kadar abartısız 4–5 kilitli demir kapıdan geçtik. Cezaevi avlusunda büyük bir kalabalık toplanmıştı. Dostluk havası içinde güzel bir maç oldu.
Bizim için sonuç hiç önemli değildi mahkûm kardeşlerimizde gördüğümüz oyun disiplini ve fedakârca kurtarışlar yapmak için gösterdikleri insanüstü gayret dikkatimizi çekmişti.

O gün, Aydın cezaevindeki mahkûm kardeşlerimiz için özel bir gün oldu. Bizim için de güzel bir gündü. Çeşitli sebeplerle cezaevine düşmüş mahkûm kardeşlerimizin çaylarını içip misafirleri olmuştuk.

Yeri geldiğinde hep yazıyorum Sümerspor bizim için Fenerbahçe, Galatasaray ve Beşiktaş gibi büyük bir kulüptü bütün Sümerbank çocuklarının gönlünde bir gün Sümerspor da forma giymek yatar diye. İşte Aydın cezaevinden ayrılırken mahkum kardeşlerimizin gönlünde,Nazilli Sümerspor'un yukarıda isimlerini saydığım kulüpler kadar büyüdüğünü hissettim.

Nazilli Sümerspor kulübünün hapishane ziyaretleri anlattığım bu maçla sınırlı değil, oynadığım ve atmosferi yaşadığım için o maçı yazdım.

Sporcu büyüklerimizden duyduğuma göre Nazilli Sümerspor tarihinde böyle cezaevi ziyaretleri birkaç defa daha olmuş. Bu maçlarda oynayan ağabeylerimiz var.

FOTOĞRAFI BÜYÜTMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

Defalarca Aydın Şampiyonu olmuş Nazilli Sümerspor voleybol takımı olarak davet edildiğimiz her yere gittik. "Biz spor salonlarının cilalı parke zeminlerinde oynarız" demedik, bazen beton, bazen toprak, bazen taşlı, eğri büğrü zeminli köy sahalarında bile oynadık. Bazı rakiplerimiz tarla sulamaktan geldi, bazıları pamuk toplamaktan. Nazilli çevresinde voleybol oynanan her ilçeye, kasabaya, her köye gittik. Maçlarımızı yaptık, çaylarımızı içtik misafirleri olduk, gönüllerine Sümerbank sevgisinden minik bir parça koyduk.

Bunları anlatıyorum ki. "Devlet bez dokumaz" diyen işgüzarlar bu fabrikalarda sadece bez dokunmadığını bilsin,öğrensin.

Sevgiyle kalın..

İlhan ÖDEN

Bu " BAHÇE " başka bahçe..

2011-08-14T06:07:00.000-07:00

Nazilli Sümerbank'ın güzelliklerinden bahsedildiğinde ilk akla gelen mekan,fabrika bahçesidir. Bilmeyenler için kısaca yazayım,"bahçe" terimi, fabrika alanı dışındaki ağaçlık bölümleri değil, fabrikanın en gözde açık mekanı fabrika içindeki çaybahçesi yada açık kafeterya niteliğindeki sosyal tesisleri ifade eden ve Nazilli basma fabrikası çalışanlarınca kullanılan kısa isimdi..

Bahçe,sadece Sümerbank mensupları ve misafirlerinin kullanımına açıktı. Nazillinin ileri gelenleri ve ailelerinin de bahçeye girmelerine izin verilirdi. Yabancı bekarların,alkollü yada kıyafeti düzgün olmayan fabrika mensuplarının bile bahçeye girmesi imkansızdı.

Daha önce bahçede uygunsuz davranışlarda bulunmuş kişilerin listesi fabrika ana kapısında asılı durur bahçeye girişleri Nizamiye bekçileri tarafından engellenirdi.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜTMEK İÇİN ÜZERLERİNE TIKLAYIN

Fabrika kapalı kışlık sosyal tesisleri ne kadar temiz ve güzel olsa da,Fabrika bahçesinin havası ve özgürlüğü ile kıyaslanamaz olduğundan herkes havaların ısınmasıyla birlikte bahçenin açılmasını sabırsızlıkla beklerdi.

Fabrika bahçesi görünürde Çay bahçesi havasında olsada,özel günlerde değişik şekilde kullanılırdı. Hatırladığım kadarıyla 1965-1970 yılları arasında Defile,Toplu sünnet törenleri ve Öğretmen Emin Altınöz yönetiminde çoğunluğu sanat okulu öğrencilerinden oluşan halk müziği topluluğunun solisti Ertan Şancı'nın güzel sesinden türküler dinlediğimiz konserler olurdu.

Bahçenin bir köşesinde bizim yetişemediğimiz dönemlerden kalma betondan yapılmış bir "paten pisti" vardı .Babamdan duyduğuma göre o zamanlar sümerbank çocukları burada patenle kayarlarmış,özellikle rahmetli Zekiye halamın bu konuda çok yetenekli olduğunu anlatırdı. Patenin Türkiye'de bile zor bulunduğu günlerde Nazilli'de patenle kaymak bana uçuk bir düşünce gibi gelsede evimizde eski eşyalarının saklandığı sepette bulduğum bir tekerleği kaybolmuş eski paten babamın sözlerini doğruluyordu.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜTMEK İÇİN ÜZERLERİNE TIKLAYIN

Nazilli Sümerbank Kız voleybol takımı erkeklere karşı. 1945-50
Fotoğraf için Atakan AKBAY'a teşekkür ederim.

Bu pist aynı zamanda kız ve erkeklerin modern spor kıyafetleri giyerek karşılıklı zorlu maçlar yaptığı voleybol sahası olarak da kullanılıyormuş.Hatta fabrika kısımları arasında düzenlenen voleybol turnuvalarında maçlar bu alanda oynanıyormuş. Paylaştığım fotoğraflarda nizami kıyafetli hakem ve seyircilerin çokluğu maçlara ne kadar önem verildiğini açıkça gösteriyor.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜTMEK İÇİN ÜZERLERİNE TIKLAYIN

Nazilli Sümerbank kız voleybol takımı,erkeklere karşı. 1945-50
Fotoğraf için Atakan AKBAY'a teşekkür ederim.

Türkiye Voleybol federasyonunun 1948 de uluslararası federasyona üye olduğu düşünülürse, 1945-50 yıllarında Nazilli'de bayan voleybol takımının olması sanırım sizleride benim gibi şaşırtmıştır.

Fabrika kısımları arasında düzenlenen turnuvadan iki takım.
Fotoğraf için Atakan AKBAY'a teşekkür ederim.

Yine bu alana branda perde takıp,sandalye dizilerek ,yazlık sinema olarak da kullanılıyordu. Ayrıca bahçenin ambarlara yakın bölümünde toprak zeminli çevresi tel örgüyle çevrili basketbol ve voleybol sahaları vardı.Yazlık sinemanın yeni yapılan alana taşınması , spor alanlarının kaldırılması ve 197o yıllarında televizyonun hayatımıza girmesiyle,bahçeye Tv. izleme bölümü ilave edilerek düzenlenip, fabrika kapanmadan önceki haline getirildi.

Sümerbank yenilikleri yakından takip eden ve mensuplarını yeniliklerle biran önce tanıştırmaya gayret eden bir kurumdu.Henüz evlerde televizyon yokken açık ve kapalı sosyal alanlarda mensuplarına tv. izleme imkanı sunmuştu.Aynı şekilde dünyada uydu yayınları ilk izlenmeye başlandığı dönemde fabrika kantin binası çatısına kurulan, üçbuçuk metrelik dev çanak antenle bu hizmeti de sunmuştu.

Fabrika bahçesi,tavla,okey,briç gibi oyunların oynandığı, masatenisi,bilardo gibi o zamanlar için pek bilinmeyen sporların yapıldığı cevre düzenlemesi ve bakımıyla gözde bir mekandı.

1975 yıllarında bahçe giriş kapısının sol tarafındaki alana bir mini golf sahası bile yapıldı.

Bunlar önemli imkanlardı ama bizim için asıl önemli olan 1970-1980 arası anarşi ve siyasi çatışmaların yoğun olduğu ve hergün bir kaç kişinin hayatını kaybettiği dönemde her türlü tehlikeden uzak güvenle oturabileceğimiz bir mekan olmasıydı.

Fabrika bahçesinde efendi gibi oturulduğu sürece kimseye bir şey denmez ama kavga vs. gibi olaylara kesinlikle müsade edilmezdi. Böyle olaylara yeltenenler fabrika çalışanı bile olsa bir daha bahçeye kesinlikle giremezdi.

Bahçe fabrikanın,büyük havuz da bahçenin en güzel yeriydi. Havuzun ortasında yukarıdaki fotoğrafta görülen heykel grubu vardı.Fotoğrafta yanyana görülseler bile çocuklar ve kadın heykelleri birbiriyle bağlantılı bir kompozisyon değildi. 1965-68 yıllarına kadar bu heykeller ayrı havuzlardaydı ve heykeller arasında ilk akla gelen "anne ile çocukları" gibi bir bağlantı yoktu.

Amcamın bu Fotoğrafında heykellerin eski konumu görülüyor.

Kadın heykelinin hikayesi Sümerbanklılarca biliniyor.Fabrikada çalışan Hüseyin CAN isimli heykeltraş bir gencin, platonik aşkla bağlandığı bir kadın için yaptığı kayıtlarda geçiyor.

Heykeltraş Hüseyin Can hakkında yaptığım araştırmada, Denizli'deki Gazi İlköğretim okulu binası önündeki "Atatürk ve çocukları" adlı heykeli 8.000 lira karşılığında yaptığına ve Aydın Belediye bandosunda bir süre şeflik yaptığı bilgilerine ulaştım.

Denizli Gazi ilkokulu önündeki H. CAN tarafından yapılan heykel.

Çocuk heykelleri için yazılı bir kayıt yok ama onların ve bahçenin bir köşesinde ağzından su akacak şekilde yapılmış ,aslan başı şeklindeki heykelin de heykeltraş Hüseyin CAN tarafından yapılmış olma olasılığı yüksek.

İşte böyle..

Bahçemiz fabrikanın çalışma temposu düştükçe aynı oranda bakımından güzelliğiden ve öneminden kaybederek fabrikanın kapandığı son dönemlere kadar geldi.

Kapanıştan sonra bildiğim kadarıyla hiçbir şey yapılmadı. Üniversitenin geniş alanına bakabilecek sayıda bahçivanı yok.Çalışanlar güçleri yettiği oranda her işe yetişmeye gayret ediyorlar.

Bu kadar yazıyı yazıp fabrika bahçesini bilmeyenlere ve gelecek nesillere anlatmaya çalıştım. Artık asıl yazmak istediğim konuya geleyim.

Son ziyaretimde Adu. Sümer Kampüs Müdürü Ertuğrul ACARTÜRK ,bahçeyi tekrar açmak, Sümerbanklıların ve vatandaşların hizmetine sunmak,hatta düğün yada özel toplantılar için kullandırmak istediğini bana söyledi .Ama bu seneye yetiştiremedi.

Bahçe şu anda maalesef bakımsız ve üniversitenin bu bakımı yapacak parası ve yeterli elemanı yok. Çiçekler kaybolmakta, ağaçlar kurumakta.En önemlisi havuzlardaki bizim için tarihi ve manevi öneme sahip heykellerde kırıklar,çatlaklar oluşmakta. Bunların mutlaka "yerinde" bakıma alınıp tamir edilmesi gerek.

Neden yerinde tamir edilmesi gerektiğine gelince..
İçimde korku var,eğer bu heykeller bakım veya koruma altına alma bahanesiyle sökülürse bir daha eski yerlerine konmaz. Alakasız yerlerde veya depolarda kaybolur gider.

Bunları da özellikle yazıyorum ki.

Fabrikanın bacaları gibi aniden uçup gitmesin,kaybolmasın çünkü giden bir daha geri gelmiyor.

Korkuyorum, şimdiki sanata bakış açısı bu heykeller için pek uygun değil.Yarın aklıma gelmişti keşke yazsaymışım dememek için bu günden yazıyorum.

İnşallah korkularım gerçekleşmez ve endişelerim yersiz çıkar. Bundan en çok ben mutlu olurum.Sevgiyle kalın...

İlhan ÖDEN

Fabrika bahçesiyle ilgili diğer fotoğraflara aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.
NAZİLLİ SÜMERBANK FABRİKASI BAHÇE FOTOĞRAFLARI

İşte bu olmadı ADÜ.

2011-07-19T14:04:00.000-07:00

Adnan Menderes Üniversitesi,Nazilli Basma Fabrikası Desen komisyonunun çalışmalarına zaman zaman bu sayfalarda yer veriyorum. Bildiğiniz gibi çalışmalar halen devam ediyor. Dolaplar dolusu birbirinden güzel Nazilli basma desenli örnek kumaş parçaları,bakteri ve tozlardan arındırılıp, ütülenip sergilenmeye hazır hale getiriliyor.

Ara sıra ziyaretlerine gidip çalışmaları yakından izliyor, gördüklerimi buralarda anlatıyor ve duyduğum güzel haberleri sizlerle paylaşıyorum.

Her fırsatta belirttiğim gibi, ADÜ. Komisyonu ortaya dev bir eser ortaya çıkartıyor. Bu eserle Nazilli, dünyaca ünlü, şarkılara, marşlara, türkülere, şiirlere esin veren basmalarıyla tekrar gündeme geliyor, Türkiye’nin ilk ve tek “Tekstil Müzesi” Nazilli de açılıyor,derken..

Kulağıma çok kötü bir haber geldi.

Bildiğiniz gibi bu komisyon, eski rektör zamanında çalışmalara başlamış ve proje sonunda sergilenecek eserler, fabrikanın çalıştığı dönemlerde “Müdüriyet Binası” olarak kullanılan binanın tadilatla düzenlenip müze haline getirilmesiyle oluşturulacak Nazilli Tekstil Müzesinde sergilenecekti..

Bu binanın balkonundan Atatürk’ün Nazilli basma fabrikasının açılış törenini izlemesi olaya ayrı bir anlam katıyordu. Zaten bu binada var olan minik Atatürk müzesi de böylelikle ziyaret edilebilir hale gelecekti.

Aldığım son duyumlara göre ADÜ. Yöneticileri bu binayı müze haline getirmekten vazgeçmiş. Müze için Fabrikanın en dip köşesindeki çatısı akan harabe durumdaki Basma İşletme binası (Basmahane) düşünülüyormuş.

Haberi duyduğumda içimden bir şey koptu..

Bildiğim kadarıyla müze;Herkesin kolayca ulaşabileceği içinde sergilenecek eserlere uygun atmosferi olan, eserleri en iyi sergileyecek şekilde düzenlenmiş, eserlere katkı sağlayacak yapıda olur.

Basmahane binası bu ölçütlerin hiç birine uymuyor. Mimari açıdan da, atmosfer bakımından da, yapı güvenliği bakımından da uygun değil. Burayı müze yapmak; harcanan paraya, komisyondaki çalışanların emeğine, orada sergilenecek eserlere değer vermemek demek.

Nazilli Basma Fabrikası Desen Komisyonu idare binası önünde.

Basmahane binası zaten çok kötü durumda, deprem yönetmeliğine göre kullanılamaz halde ve üstelik SİT alanı. Restorasyonla uğraşmak yerine yeni bina yapmak bile daha kolay ve ucuz.

Eğer gerçekten Nazilli Basma Fabrikasına yönelik güzel bir eser ortaya koymak, Nazilli halkının ve özellikle biz Sümerbanklıların anılarına saygı duyuyorsanız. Böyle yaparsınız.

Eğer amaç işi sulandırmak, kimsenin gelip görmeyeceği baştan savma bir müze oluşturup projeyi kapatmak değilse en uygun yer olan "eski idare binasını" tekrar gündeme alın.

Yok orası olmaz diyorsanız.,Mescit yapılan eski işçi lokali ve İplik işletmesi arasındaki boş alana yeni Müze binası yapın.Biz yapamayız diyorsanız, kampüs içinde yapılan pek çok bina gibi müze binasını da Nazilli belediyesi en güzel şekilde yapar.

Madem Türkiye'nin ilk Tekstil Müzesi Nazilli de açılacak. O zaman Atatürk'e, Nazilli’ye ve Nazilli Basma Fabrikasının anısına yakışır şekilde yapılacak.

Başka yolu yok.

İlhan ÖDEN

NOT: Eğer Üniversite sahip olduğu hazineyi iyi değerlendirir, Nazilli Basması özgün desenlerini markalaştırıp kullanıma açabilirse çok büyük gelir elde edebilir. Bu gelirle de kısa bir süre içerisinde müze binasını amorti eder,üniversiteye gelir kazandırabilir..

Ayinesi iştir kişinin lafa bakılmaz..

2011-07-05T13:34:00.000-07:00

Sunar AKKAN

Sunar beyi 1970 li yıllarda Nazillide ilk görev aldığı günlerden hatırlıyorum. O zamanlar ortaokul öğrencisiydim. Fabrika sinemasında, bahçede fabrikayla veya okulla ilgili Sosyal faaliyetlere ailemle birlikte katıldığımda görürdüm. Orta boylu, sık gördüğümüz otoriter yöneticilere pek benzemeyen, gülen yüzünden, Aydın ve bilgili olduğu kolayca anlaşılan biri olarak aklımda kalmıştı.

Nazillide görev yaptığı yıllarda, Nazilli Sümerspor kulübünün faaliyetine son verilmesi konusunda Sunar bey'in etkisinin olduğu, kulübün onun özel çabasıyla kapatıldığı konuşulurdu.

Ben de bir küçük Sümerspor hayranı olarak bu dedikodular doğrultusunda bir yandan öfkelenir, bir yandan da böyle centilmen ve aydın birinin bu düşüncede olmayacağının çelişkisini yaşardım.

Kapatılan Sümerspor kulübü fabrika dışında "Nazilli Sümerspor Gençlik kulübü" olarak tekrar kuruldu.Birkaç yıllık çabayla yine Aydın liglerinde başarılı mücadelesine devam etti.

Benim Nazilli Sümerspor formasıyla sahalarda yer almaya başladığım ilk yıllar bu döneme rastlar.

Üç sezon futbol oynayıp namaglup şampiyonlukla kucaklaştıktan sonra daha yetenekli olduğum Voleybol ile spor hayatıma devam ettim.11 yıl takım kaptanlığı yaptım.

Arkadaşlarımla beraber Sümersporla pek çok başarıya imza attık.

Aydın ve bölge şampiyonalarında Nazilli Sümerspor formasını şerefle taşıdık.Peş peşe 12 kez Aydın şampiyonluğu kazandık ve Türkiye voleybol federasyon kupasında yarı finale kaldık.

Belki de bu başarılar sayesinde, Yıllar sonra Sümerspor tekrar Nazilli basma fabrikasıyla resmi bağlarını kurdu yine eskisi gibi "Fabrika takımı" hüviyetini kazandı.

İşte bu yıllarda il dışı bir şampiyonaya katılmak için Manisa'ya yolumuz düştü. Böyle durumlarda en yakın Sümerbank tesislerinde konakladığımız için Manisa Mensucat fabrikasına misafir olduk. Turnuvalar genelde çevre illerin şampiyonları arasında tek devreli lig usulü olur 4 gün kadar sürerdi. Manisa da çok alışık olmadığımız güzel bir jestle karşılaştık. Manisa mensucat genel müdürü Sunar AKKAN bizi makamında kabul edecekti. Önceki turnuvalarda Nazilli de görev yapmış Sümerbanklılarla buluşmuştuk ama ilk defa fabrika müdürü seviyesinde bir kabul gerçekleşecekti.

Sunar AKKAN (Manisa'da)

Hemen tüm sporcular ve idarecilerle birlikte Sunar AKKAN’ın makamına gittik. Bizi sıcak bir şekilde karşıladı, ikramda bulundu. Nazilli fabrikasının kendisinde özel bir yeri olduğunu.Nazillide güzel günler yaşadığını ama yanlış anlaşıldığını içeren, sohbet havasında uzun bir konuşma yaptı.Bir saatten fazla yanında kaldık.

Bende, takım kaptanı olarak hem bu kabul,hem de sosyal tesislerde bizi misafir ettikleri için teşekkür ettim. Bizleri tek tek tokalaşarak uğurladı.

Yanından ayrılırken yıllardır içimde çöreklenen çelişki uçup gitmişti. Çünkü Nazilli ve Sümerspor’u sevmeyen bir kişiden böyle bir jest beklenmezdi. Bize yakınlık göstermek gibi bir mecburiyeti yoktu.Tavırlarından ve gülen yüzünden,samimiyeti kolayca anlaşılıyordu.

Aradan yıllar geçti.Sunar AKKAN Sümerbank Genel Müdür yardımcısı oldu..

Bu arada Nazilli basma fabrikasında işçi düşmanı bir idarecinin önerisiyle yeni bir uygulama başlatıldı. İşçilerin çalıştıkları kısımlarda olan soyunma oda ve dolapları işletme dışında yeni yapılan bir binaya taşındı ve bina çevresi insan boyunun iki katı yükseklikte, kalın kafes telleriyle çevrildi.Fabrika yeni haliyle "Nazi Kampı" gibi olmuştu..

İşe biraz geç kalan işçi arkadaşlarımız bekçiler tarafından içeri sokulmuyor. Mesai içinde ani İzin almak zorunda kalanlar banyo yapamadan gitmek zorunda kalıyor, bayan işçiler gerektiği anlarda dolaplarına ulaşamıyorlardı.

Bu ızdırap 1,5-2 yıl kadar sürdü..

Bir gün,Sümerbank genel müdür yardımcısı Sunar AKKAN, Nazilli Basma fabrikasına geliyor diye duyduk.

Karşılama hazırlıkları yapıldı.Sunar AKKAN yıllar sonra yine Nazilli'ye geldi,fabrikayı gezdi ve gitti..Görünürde pek önemli bir gelişme görmemiştik ama..

Ertesi gün soyunma ve duş odalarını çevreleyen, stadyumlardaki benzerlerinin iki katı yükseklikteki tellerle çevrili Nazilli "Nazi Kampı'nın" son günü oldu. Demir kapılar ,direkler,dikenli teller kaynak makineleriyle kesilip kamyonlara yüklendi.Hurdalığa gitti..

İşte böyle..

Daha yakından tanıyanlar, o'nu anlatırken mutlaka çok farklı, çok daha güzel şeyler yazarlar. Yaşam çizgisi Sunar AKKAN'la sadece bir noktada kesişmiş fakat çevresinde olup bitenleri fark ve takip eden biri olarak o'nun için "iyi adam"dı diyebiliyorum.

Fakat sizin de bildiğiniz gibi "adam" olabilmek pek kolay değil.

Meşhur hikayedeki gibi "hem vezir,hem de adam" olabilmek hiç kolay değil.

Bana göre, Sunar Akkan “hem vezir, hem de adam” olmayı başarabilen nadir kişilerden biriydi. Allah rahmet eylesin,mekanı cennet olsun..

İlhan ÖDEN

HAKİKİ DARA , PEŞİN PARA.

2011-06-17T09:43:00.000-07:00

Sümer İlköğretim okulunun, Hürriyet caddesine bakan demir kapısının birkaç metre ötesinde Sümerbank’a ait büyükçe bir demir tabela dikiliydi. İlk bakışta karayolları kenarlarında sıkça rastlanan reklâm panolarına benzeyen bu tabelada iri harflerle “HAKİKİ DARA, PEŞİN PARA” yazar, hemen altındaki kocaman ok’la da okulun tam karşısındaki fabrikanın pamuk alımları için kullandığı büyük demir kapıyı işaret ederdi.

O zamanlar sabah ve öğle tedrisatlı 1000 ‘e yakın mevcudu olan Sümer ilkokulu öğrencilerinin lojmanlardan gelen büyük bölümü yollarını kesen bu büyük tabela ile açıkta akan beton kanalın arasındaki dar geçitten dikkatlice geçerek okullarına giderlerdi.

1980 öncesinde,Sümer ilköğretim okulunda öğrenci olan arkadaşlarım, üzerinde bir kefesinde pamuk, diğer kefesi kâğıt paralar dolu bir el terazisi resmi olan bu büyük demir tabelayı hatırlarlar.

Ama,önce Sarı üstüne Siyah, daha sonra Mavi – Beyaz boyanarak yenilenen bu levhayı öğrencilerden daha iyi hatırlayan başka kişilerde vardı.

Nazilli ovasına pamuk eken çiftçiler, Menderes nehrinin ötesinden, Bozdoğan ve Yenipazar ilçelerinin köylerinde yaşayan köylüler..

Hatırladığım kadarıyla bu tabelanın bir köşesinde kara tahta gibi kullanılan siyah bir bölüm vardı. Buraya Nazilli Basma Fabrikasının pamuk için tespit ettiği kilo fiyatı tebeşirle yazılır, üreticiler geçerli pamuk fiyatı konusunda bilgilendirilirdi.

PAMUK YÜKLÜ TRAKTÖRLERİN GİRİŞ KAPISI

“HAKİKİ DARA, PEŞİN PARA” bu sloganın benden önceki sürecini bilmiyorum ama hatırladığım kadarıyla,yaşadığım dönemin 30 yıllık dilimine damgasını vuran Nazilli Basma Fabrikasının değişmez sloganıydı.

Slogan; çiftçiye kazıklanma, aldatılma korkusu olmadan ürününü güvenle Nazilli basma fabrikasına satabileceğini ve parasını anında nakit olarak cebine koyacağını anlatıyordu.

O dönemler fabrikanın tam kapasiteyle çalıştığı, en karlı dönemlerdi. Nazilli basma fabrikasının bir yıllık pamuk ihtiyacını yakın çevresindeki üreticilerden aldığı yıllardı.

Fabrikanın sadece pamuk depolamakta kullandığı her biri spor salonu büyüklüğünde 35 adet ambarı vardı. Fabrika çevre duvarı etrafında pamuğunu satmak için sıra sıra dizilmiş yüzlerce traktör, köylünün Nazilli Sümerbank fabrikasına ve sloganına ne kadar güvendiğinin göstergesiydi. Fabrika da, üretici de fabrika çevresindeki küçük esnaf da kısaca herkes kazanıyordu.

BU YOL TRAKTÖRLERLE DOLAR,SIRA BAZEN DIŞARI TAŞARDI.

Kaybedenler,çiftçinin sırtından geçinen üçkağıtçılar, pamuk tüccarları, simsar ve aracılardı. Kantar oyunlarıyla üreticiyi kazıklayamıyor, paralarını türlü bahanelerle geciktiremiyor, para ödemeden ürünü çalıp kaçamıyorlardı.

Fabrikaya traktör üzerine yüklü olarak giren pamuk, uzmanlar gözetiminde fabrika kantarına çıkıyor, traktörle birlikte tartılıyor. Pamuk balyaları indirilip boş traktör tekrar tartılıyor. Tespit edilen ağırlık üzerinden balya ağırlıkları ve modern aletlerle ölçümü yapılan kilodaki nem miktarı gibi çıktılar düşülerek,bedeli ödenecek net miktar belirleniyor,üretici fabrika ticaret servisine yönlendirilip birkaç işlemle ürününün karşılığını vezneden alarak memnun bir şekilde evine dönüyordu.

Pamuk tarladan,doğrudan fabrika ambarına girince,arada tefeciler olmadığı için üretilen basma da vatandaşa daha ucuza satılıyordu.

NAZİLLİ BASMA FABRİKASI PAMUK AMBARLARI

Zaten Sümerbank’ın en büyük suçu da bu değimliydi?

Üreticiden ürünü alıyor, fabrikasında işliyor, mağazasında satıyor, finans ihtiyacı olduğunda bankasından sağlıyor. Üretici kazanıyor, Sümerbank vasıtasıyla devlet kazanıyor, Sümerbank çalışanı kazanıyor. Sonuçta ucuza kaliteli mal alan vatandaş kazanıyor.

İşte bu durum hortumcuların, vurguncuların istedikleri gibi “at oynatıp, çalışmadan parayla, para kazandıkları” adına kibarca “Liberal ekonomi” diyerek vatandaşı uyuttukları,kapitalist sistemin işine gelmiyordu. Kökleri 12 Eylül öncesine dayanan infaz planları 1990 yıllarında uygulanmaya başlandı. Önce pamuk alımları durduruldu, Kazakistan’dan kalitesiz pamuk ithal edildi, tüccar kanalıyla başka bölgelerin kısa lifli pamukları sanki Ege pamuğu gibi Sümerbank fabrikalarına satılmaya başlandı, olay anlaşılıp yakalanan suçlular salıverildi. Sözde "tasarruf tedbiri" numaralarıyla yedek parça alımı durduruldu. Mağazalar ve Bankalarımız elimizden alınıp,yandaşlara peşkeş çekildi…

Ve nihayet 2002 yılında infaz gerçekleşti.
2005-2006 yıllarında da mezarımız açılıp “hırsızlar tarafından” altın dişlerimiz söküldü.. (fabrikanın makinelerinin çalınması)

Neyse, sözü yine uzattım üstüme vazife olmayan işlere karışıp, boyumdan büyük laflar etmeye başladım. En iyisi başıma iş açmadan yazıyı bitireyim. Sevgiyle kalın.

İlhan ÖDEN

NAZİLLİ SÜMERSPOR – 2 GALATASARAY-3

2011-06-16T07:13:00.000-07:00

NAZİLLİ SÜMERSPOR – GALATASARAY
Yer: Nazilli Basma Fabrikası Futbol sahası.
Tarih: 24 Eylül 1953 - Öğleden sonra

Maç günü fabrika’nın 1000 kişi kapasiteli futbol sahası, maçı izlemek için çevreden gelen kadınlı erkekli seyircilerle tıklım tıklım doludur. Maç başlar ve ilk yarı Galatasaray’ın 2 – 1 üstünlüğüyle sona erer. İkinci yarıya İyi başlayan Nazilli Sümerspor, beraberliği sağlar fakat Galatasaray bir gol daha atarak maçı 2- 3 kazanır.

FOTOĞRAFI BÜYÜTMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN.

Fotoğraf : Atakan AKBAY

Maçta Galatasaray’ın gollerini Suat MAMAT, Kadri AYTAÇ ve Reha EKEN atar. Sümerspor’un gollerini ise, Cahit GÖKALP ve Süleyman ÇALİŞKAN atar.

Bu maçta Nazilli Sümerspor’un oynadığı futbolu beğenen Galatasaraylı yöneticiler, Sümerspor teknik direktörü, eski Galatasaraylı futbolcu Musa SEZER ‘e transfer teklif ederler. 1953-1954 sezonunda Galatasaray futbol takımına Musa SEZER teknik direktörlük yapar.

Musa SEZER ve Sümersporlu futbolcular
sumerspor.blog spot. com

NAZİLLİ BASMA FABRİKASI SİLAHLI KUVVETLERİ.

2011-06-03T16:56:00.000-07:00

Nazilli basma fabrikası için çok şey yazıldı.
Çılgın projelerin gündeme oturduğu günlerde “Atatürk’ün çılgın projesi” olarak, televizyon programlarında, dergilerde, gazete haberlerinde boy gösterdi.
75 yıl önce yapılmış fabrikanın, yeni yapılan fabrikalarda bile olmayan özellikleri anlatıldı, şaşkınlık içinde izlendi,okundu..
Doğru, yanlış çok şey anlatıldı ama bu yazıda anlatacaklarımı şimdiye kadar kimse anlatmadı.

NAZİLLİ BASMA FABRİKASI SİLAHLI KUVVETLERİ
Hemen “O da bir şey mi? Her fabrikanın silahlı bekçileri var” dediğinizi duyar gibiyim. Acele etmeyin benim bahsettiğim kişiler tabancalı güvenlikçiler değil. Elbette, fabrika çevresindeki kulübelerde, nizamiye kapısında ve diğer güvenlik gerektiren yerlerde kullanılan önceleri fabrika personeli olup, 1990 yılları sonrası kurs alıp özel güvenlik statüsünde çalışan arkadaşlarımız vardı. Bahsettiklerim onlar değil.

Anlatacağım silahlı birlik, periyodik olarak askeri eğitim alan piyade tüfekli,techizatlı kişilerden oluşan Nazilli basma fabrikası avcı birliği.

Çok şaşırdığınızı tahmin ediyorum. “Devletin ordusu yok mu?” diyenleri de duyar gibiyim. Ama vaktiyle fabrika ile ilgili en ince detayları düşünenler bunu da düşünmüşler ve gerekli görmüşler.

Nazilli basma fabrikasını yapanlar, laf olsun diye “Kombina” dememişler. Mademki her ihtiyacını karşılayacak şekilde yapılacak o zaman güvenliğini de kendi sağlayabilmeli demişler.

Sivil savunma uzmanlarımızdan Tamer Oraltay

Birliğin başında, Sümerbank’tan maaş alan fakat doğrudan içişleri bakanlığına bağlı “ sivil savunma uzmanlığı” kadrosunda çalışan bir uzman vardı. Bu uzman aynı zamanda fabrika çevresinde güvenliği sağlayan bekçilerden ve fabrika İtfaiye grubundan da sorumluydu. Yetkileri oldukça yüksekti öyle ki eğer o izin vermezse polis bile fabrika içine giremez, herhangi bir işlem yapamazdı. Ayrıca il ve ilçe sivil savunma amirlikleriyle de bağlantıları vardı. Sivil savunma uzmanı fabrika içinden uygun işçilerden seçilmiş bir itfaiye birliği (Kadrolu İtfaiyecilerden ayrı) ve Avcı birliğine de komuta ederdi. Seçilen kişilerin listesi ilçe sivil savunma amirliğine bildirilir, oralarda görev almamaları sağlanırdı. Uzman, düzenli aralıklarla,fabrika içinde mesai saatleri dâhilinde,bu ekiplere ilk yardım ve yangın söndürme eğitimi verir. Savaş veya saldırı tehdidine karşı sığınakları hazırlar. Kimyasal ve Nükleer saldırılarda yapılması gerekenler konusunda personeli eğitirdi.

Bunları kısaca anlattıktan sonra asıl konumuz olan Avcı birliğine dönelim.

FOTOĞRAFI DAHA BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

NAZİLLİ BASMA FABRİKASI SİLAHLI KUVVETLERİ EĞİTİM ALANINDA

Askerliğini yapmış işçi ve memurlardan oluşan, Avcı birliğinin eğitimi, Aydın garnizonundan gelen usta askerler tarafından verilirdi. Seçilen kişiler 10 gün kadar fabrika çevresindeki uygun alanlarda "piyade" eğitiminden geçirilir, eğitim sonucunda poligona götürülüp piyade tüfekleriyle atış yaparlardı.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERLERİNE TIKLAYIN

NAZİLLİ BASMA FABRİKASI SİLAHLI KUVVETLERİ EĞİTİMİ (1993)

SİLAHLI KUVVETLERDE DOKUMA MAKİNA BAKIMCILAR MANGASI (1993)

Bu eğitim esnasında personelden yaralananlar bile olurdu. Birliğin silah ve cephaneleri, Gıdıgıdı treninin fabrikaya giriş yaptığı kapının yanındaki büyük bekçi kulübesinin altındaki depoda muhafaza edilir, bakımları Nazilli jandarma birliğinden düzenli olarak getirtilen askerler tarafından yapılırdı.
12 yaşlarındayken "kömürlük" denilen, fabrikaya ait ama fabrika dışındaki alanda Avcı birliğinin eğitimlerini izlemeye gitmiştim. Çalışırken itfaiye birliğinde olduğum için itfaiyecilik ve ilk yardım eğitimi aldım. Avcı birliğine katılmadım ama birlikte çalıştığım arkadaşlardan avcı birliği kadrosunda olup, eğitim ve atışlara katılanlar oldu.

FOTOĞRAFI DAHA BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

Son avcı birliği eğitimi ve atışlar körfez savaşı sırasında 1993 yılında yapıldı. Ondan sonraki dönemlerde Sümerbank gündemine oturan özelleştirme, satış, sözleşmeli personel yasası ve tayinler, fabrikanın tıkır tıkır işleyen düzenini bozdu. Her şey gibi avcı birliği de masal oldu gitti…

Şimdi..
“Fabrika yapmışlar, yanında, kreş, sinema, fırın, market, hamam, okul, posta hane, spor kulübü, halkevi, hastane, sosyal tesisler de yapmışlar. İçine bir de “Silahlı Birlik” koymuşlar.” Desem.
"Hayal kurma, dalga geçme " derler..
Birileri 80 yıl önce bugün bile hayal edilemeyenleri gerçekleştirmişler.

Başkaları ise, gerçekleri tekrar hayale dönüştürmeye çalışıyorlar..

Ama ben üstüme düşeni yapayım, bu güzel masalları ” Doğru” anlatmaya, bilmeyenleri “Şaşırtmaya” devam edeyim. Gerisi Allah kerim. Muhabbetle kalın. İlhan ÖDEN

SIRASI MI ŞİMDİ BU FOTOĞRAFLARIN?

2011-05-20T17:58:00.001-07:00

VİDEO'yu TAM EKRAN izleyiniz.

Yukarıda 1930-1937 yılları arasında çekilmiş Nazilli ve Nazilli’deki sosyal hayatı gösteren fotoğraflardan derlediğim bir videoyu paylaşıyorum,eminim görünce sizde benim gibi şaşıracaksınız.

Fotoğraflarda, o dönemdeki Nazilli halkının kıyafetlerinin, bugünkü Nazilli halkının kıyafetlerinden daha modern olduğu görülüyor.

Aynı şekilde Halkevi Tiyatrosunun çalışmalarının da, günümüz Nazillisinden çok ileride olduğu görüyoruz. Yine aynı fotoğraflarda Halkevi bandosu ve Nazilli Musiki heyetini de görünce şaşkınlık daha da artıyor.

Hele 1933 yılı Cumhuriyet bayramı fotoğrafında Halkevi flamaları önünde kramponlu Nazillili futbolcuları görünce sınırlar zorlanmaya başlıyor.

80 yılda, ileri mi yoksa geri mi gittiğimizi ben tam anlayamadım. Özellikle her çalışmanın merkezinde gördüğüm Nazilli Halkevinin, Nazilli de gerçekleştirdiği aktivitelere benzer faaliyetlerin başka yerleşim merkezlerinde de yine Halkevlerince yapıldığını düşünürsek..

İnsanın aklına..

Keşke Halkevi ve Köy enstitüleri yok edilmesi gereken siyası hedefler olarak görülmeyip , vatandaşı kucaklayan bir yapıda günümüze kadar çalışmalarını sürdürebilseydi, ülkemiz bu günkünden daha iyi durumda olurdu demek geliyor.

Aslında,geldiğimiz noktada bunları anlamak ve söylemek için çok geç kaldığımız da açıkça görülüyor.

Şimdi,patronuna sadık,az ile yetinen,şükreden,düşünmeyen formatta elemanlar yetişirken, Halkevini nereden çıkardın diyenleri duyar gibiyim.

Haklısınız,aslında hazır internet yasaklanırken "eski fotoğraflara bakma" yasağını da aradan çıkarmak lazım.

Baksanıza ,durup dururken insanın aklına kötü,kötü şeyler getiriyorlar.

Muhabbetle kalın.. İlhan ÖDEN

MEYDAN'ı Boş Bırakmamak Lazım.

2011-05-06T16:06:00.000-07:00

Yaklaşık 6 aydan beri Sümerbank konusuyla yakından ilgili olduğumu bilen arkadaşlarımdan, Sayın Sinan Meydan'ın, Nazilli Basma fabrikasıyla ilgili, yazılı ve görsel medyada çıkan yazılarını içeren mailler, internet sitesi, dergi linkleri ve videolar alıyorum. Sümerbank la ilgili en küçük bilgiyi, belgeyi bile sayfalarıma taşıdığımı bildikleri için, bu yazılara neden ilgi göstermediğimi anlamaya çalışıyorlar.

Doğruyu söylemek gerekirse,pek çok Nazillili gibi Nazilli Basma Fabrikası lojmanlarında hayata gözlerini açmış bir Sümerbank çocuğu olarak, o yazılarda anlatılanların hepsini, hatta daha fazlasını bizzat yaşayıp, görerek öğrenmiş olduğum ve bu sayfalarda da defalarca paylaştığım için ilgilenmedim.

Açıkçası, Sayın Sinan Meydan gibi hem “Atatürkçü” hem de “tarihçi” kimliği taşıyan bir aydının, Nazilli Sümerbank Fabrikasının yapısını ve hikâyesini yeni öğrenmiş biri gibi heyecanla anlatmasını da anlamış değilim. Bunu sıradan bir vatandaş ya da genç bir arkadaşımızın yeni öğrenmesi beni pek şaşırtmaz ama yukarıda da belirttiğim gibi hem tarihçi hem de Atatürkçü olarak bilinen bir yazarın, üstelik Nazilli fabrikası kapandıktan 10 yıl sonra, ”Amerika’yı yeniden keşif etmesinin” beni şaşırttığını da özellikle belirtirim.

Sayın Sinan Meydan’a, fabrikamızı yeniden Türkiye gündemine taşıdığı için teşekkür eder, aşağıdaki linkte paylaştığı yazısında gördüğüm bazı yanlış veya eksikleri bildiğim kadarıyla düzeltmek isterim. http://www.odatv.com/n.php?n=ataturkun-akilli-projesi--2904111200

Sovyet monitör ve mühendisler fabrikadaki işçi açığını kapatmak için değil,fabrikada çalışacak işçilere işi öğretmek için Nazilli ye gelmişler,görevlerini yapıp memleketlerine dönmüşlerdir, gelmelerinin istihdamla alakası yoktur.Aynı şekilde Nazilli den Rusya'ya da işi öğrenmek için gönderilenler olmuştur.

Nazilli Basma fabrikası 3 kısımdan oluşmuştur,Mensucat İşletmesi,Basma İşletmesi ve Makina Enerji . Yazıda geçen desen,gravür,baskı kısımları,Basma işletmesine bağlıdır. 1937 yılında açılmış bir fabrikada "elektronik" dokuma tezgahının olması düşünülemez, Nazilli basma fabrikasında hiç bir zaman elektronik dokuma tezgahı olmamıştır.

Nazilli basma fabrikasının,futbol sahası "alttan ısıtmalı" değildi. Alttan ısıtmalı olsaydı, Türkiyenin değil,dünyanın ilk alttan ısıtmalı futbol sahası olurdu herhalde.Bazı kaynaklarda "alttan ızgaralı" olarak geçer ama üstten ızgaralı olamayacağına göre sadece "ızgaralı" demek daha doğru olacaktır. Bazı gazetelerde metal ızgaraların sökülüp hurdacılara satıldığı bile yazılmıştır. Izgara,fabrikada yakılan kömürlerin "cüruf" denilen kalıntılarının futbol sahası zemini altına 70 cm kalınlığında bir tabaka oluşturacak şekilde sıkıştırılarak yerleştirilmesi , sahanın çamurlaşmasını engelleyen geçirgen bir satıh oluşturulmasından başka birşey değildir.Gerisi kulaktan,kulağa giderek efsaneleşen uçuk bir söylentiden ibarettir.

Okuma yazma kursları açılmıştır,fabrika içinde kurs ve seminerler için bir dersane vardı ama fabrikanın içinde hiçbir zaman okul olmamıştır,yazıda geçen Sümer ilköğretim okulunun temeli 1945 yılında atılmış,inşaatı 1946 yılında bitmiştir. Kaldı ki 980 öğrencisi olan okul, küçük bir okul değildir. Ayrıca fabrika bünyesinde yer alan 2 adet kütüphaneden yazınız da hiç söz edilmemiştir.

Fabrikanın bir "arge bölümü" hiç bir zaman olmamıştır, çalıştıkları bölümlerde işin daha hızlı ve kaliteli olaması için yenilik yapan personele,teşvik ikramiyeleri verilmiştir.Babam Faik Öden Dokuma tezgahında, roper ve batarya cihazlarında yaptığı değişikliklerle iki kere böyle ikramiye almıştır ama fabrikada özel bir birim yoktur.Fabrikanın tamamı arge bölümü olarak sayılabilir.Fabrika içindeki fizik ve kimya labratuvarları araştırma için değil kullanılan hammadde ve kimyasal ürünlerin kalitesini denetlemeye yönelik çalışmalar yapmıştır.Fabrika bünyesinde çalışan pamuk eksperleri fabrikaya alınacak pamuğun istenilen kalitede olmasına yönelik seçim yapmakla görevlendirilmişlerdir.

Bölgedeki çiftçilere modern makinalarla, pamuk tarımını öğreten,kaliteli pamuk tohumu üretmeye yönelik çalışmalar yapan tesis,1934 yılında 2903 sayılı pamuk ıslah kanunu ile, henüz fabrikanın temeli bile atılmamışken açılışı yapılan ve fabrikayla hiç bir bağı olmayan "Pamuk Islah istasyonu ve Üretme çiftliği" dir.Halen çalışmalarına devam etmektedir.

Bu da yazınızda beni çok şaşırtan ayrıntılardan biri, Sümerbank tarafından, Nazilli Sümerbank gibi sosyal fabrika yapısında Türkiye genelinde 50 ye yakın fabrika açılmıştır ayrıca kağıt,çimento,demir-çelik gibi,önce Sümerbank tarafından kurulan,kendi ayakları üzerinde duracak hale gelince Sümerbank bünyesinden ayrılarak ayrı kurumlar halinde hizmete devam eden fabrikalarla birlikte Sümerbank iştiraklerini de sayarsak zaten Edirne'den,Kars'a kadar,Türkiye genelinde 100 e yakın böyle sosyal fabrika açılmıştır.Buna Sümerbank mağaza ve banka şubeleri dahil değildir.Karabük demir-çelik,İzmit Kağıt, Konya krom Magnezit ,Sivas Çimento fabrikası, Sümerbanktan ayrılan önemli kuruluşlardan bazılarıdır.

Sümerbank,Urfa,Adıyaman,Van,Sarıkamış,Diyarbakır,Malatya, Erzincan gibi doğu illerinde fabrikalar açmıştır. Nazilli Basma Fabrikası kadar kapsamlı olmasalar bile,her biri kuruldukları bölgelere Okullar,sosyal tesisler,sinema,spor kulüpleri,spor ve dinlenme tesisleri yapmışlar,refah ve medeniyet götürmüşler, istihdam sağlamışlardır.

Nazilli basma fabrikası genç cumhuriyetin gerçekleştirdiği en büyük ve en önemli eserlerden biridir. Özellikleri, Nazilli ve Türkiye ye katkıları saymakla bitmez. Sovyetler Birliğinin böyle sosyal projelerle ödül kazanmış efsane mimarı İvan Sergeyeviç NİKOLAYEV önderliğinde, kombina olarak (ham madde dışında, her şeyden bağımsız kendi başına çalışabilecek şekilde) tasarlanmış ve inşa edilmiştir. Doğru anlatılmalı ve doğru anlaşılmalıdır. Gerçek dışı küçük detaylar, gereksiz abartılar bu büyük eserin gelecek nesillerce doğru anlaşılmasını engeller.

Yukarıda da belirttiğim gibi yıllar sonra Nazilli Basma fabrikasını tekrar Türkiye gündemine taşıdığınız için Nazilli ve Sümerbank çalışanları adına teşekkür eder,çalışmalarınızda başarılar dilerim. İlhan ÖDEN

MERCİMEK ÇORBA,ANKARA TAVA,ÇOBAN SALATA..

2011-04-25T16:18:00.000-07:00

9.Ekim 1937 Nazilli Basma fabrikasının doğum günü..
Fabrikamızın açılış hikayesini çoğunuz biliyorsunuz.Yeri geldikçe,Atatürk'ün,Nazilli Basma fabrikasının açılışını yapmak üzere Nazilli'ye gelişini bu sayfalarda yazılarla,fotoğraf ve videolarla süsleyerek defalarca anlattım.Bu gün sizlere fabrikamızın çalıştığı dönemlerde her yıl mutlaka kutlanılan.Bu özel günün canlandırılmaya çalışıldığı törenleri anlatacağım.

Törenin ilk bölümü,Nazilli protokolunun,duyarlı vatandaşların ve öğrencilerin katılımıyla Nazilli gar'ında,trenle geldiği varsayılan Atatürk'ü temsil eden büst ve bayrağın sembolik olarak karşılanmasıyla başlar. Genellikle belediye başkanı,kaymakam veya garnizon komutanının, Atatürk'ü öven,Nazilli basma fabrikasının şehre ve ülkeye yaptığı katkıları anlatan konuşmalarından sonra,efe veya öğrencilerden oluşan folklor ekiplerinin gösterileriyle devam eder,İstasyon meydanındaki Atatürk büstüne çelek koyma işlemiyle sona ererdi.

Atatürk'ü temsil eden büst ve bayrağın Nazilli belediye bandosu eşliğinde heyet tarafından taşınarak Nazilli Gar'ına çok yakın mesafedeki Gıdıgıdı istasyonuna götürülmesiyle törenin ikinci kısmı başlar,Nazilli protokolu ve törenin devamını izlemek isteyen vatandaşların Gıdıgıdı'ya binmesiyle,Atatürk resimleri,bayrak, flama ve renk renk basmalarla gelin gibi süslenmiş Gıdıgıdı hareket eder,sanki Atatürk'ün Nazilli'ye gelişini müjdelercesine yol böyunca meşhur düdüğünü coşkuyla defalarca çalarak Nazilli Basma Fabrikasına doğru ilerlerdi.

Raylarının karayoluyla kesiştiği noktada,trafiği durduran bariyerler kapandığında,yolun iki tarafında duran otobüs ve otomobillerde bekleyenler,başka yerde görmedikleri şekil ve güzellikteki Gıdıgıdı'ya bakar,bayram falan olmadığı halde böyle süslü bir trenle karşılaşmanın şaşkınlığıyla geçişini izlerlerdi.
Bu sırada fabrika çalışanları ve aileleri,benim yetişemediğim önceki törenlerde Sümersporlu sporcular ve yine öğrencilerden oluşan başka bir grup, fabrika içindeki minik istasyondan müdüriyet binasına doğru uzanan bayrak ve Sümerbank flamalarıyla süslenmiş dar yolun iki tarafına sıralanmış vaziyette Gıdıgıdının gelişini beklerdi.

Gıdıgıdıdan inen heyet ve işçilerin taşıdığı Atatürk'ü simgeleyen büst,bando eşliğinde müdüriyet binasına doğru ilerler,yol kenarında bekleyenlerde heyetin arkasından asıl törenin yapılacağı müdüriyet binası önündeki alana doğru yürürdü..

Fabrikanın Dokuma,Basmahane ve Atölye gibi büyük kısımlarının,Sümer ilkokulu ve Teksif sendikasının çelenklerinin süslediği Atatürk büstü önünde yapılan saygı duruşu sonrası,fabrika müdürü veya üst düzey yöneticilerinin Atatürk ve cumhuriyete Nazilli halkı adına şükranlarını sunduğu konuşmanın ardından fabrika memur veya işçilerinin konuşma ve şiirleriyle tören sona ererdi.
Rahmetli babamdan duyduğuma göre çok önceleri fabrikanın kendi bandosu bu törenlerde çalarmış, sonradan belediye bandosu kurulunca,fabrika bandosu lağv edilip enstrumanlar Nazilli Sanat okuluna verilmiş..

1984 yılı kutlamaları (Bursa Kılıç Kalkan Ekibi)

Bu törenlere,çok küçükken,öğrenciyken ve çalışırken defalarca katıldım,en görkemli tören Cumhuriyetin 50. yıl kutlamalarının olduğu yıl düzenlenmişti.O sırada ben Nazilli sanat okulunun öğrencisiydim ve bu tören için öğretmenlerimiz bize 50. yıl marşını ezberletmişti törende coşkuyla bu marşı söyleyerek yürümüş,törene katılanlardan büyük alkış almıştık.

Törenle ilgili anlatacaklarım bu kadar.Bundan sonra yazacaklarım bu törenden sonrasıyla ilgili.

Türkiyenin ilk basma fabrikası,genç cumhuriyetin Nazilli'ye uzanan eli,koskoca Nazilli basma fabrikası,doğum gününü kutlamaya gelen misafirlerine ikramda bulunup,ağırlamadan gönderecek değildi ya...

Her 9 ekimde basma fabrikası yemekhanesi,Nazilli halkına açılır,fabrikanın ustalıkları dillere destan,Bolu'lu aşçıları bu özel gün için geleneksel bir menü hazırlarlardı. "Mercimek Çorba,Ankara Tava ve Çoban salata".Neden bu menüde ısrar edilir,Atatürk'ün Fabrika ziyaretiyle bağlantısı varmıdır bilmiyorum ama her yıl 9 Ekim günü mutlaka bu geleneksel menü hazırlanır,bazen menüye kola,gazoz gibi meşrubat ikramlarıda ilave edilirdi.

Önce haşlanmış,sonra kızartılmış ve hayvanın en güzel yerlerinden kesilmiş irice bir et parçası bolca pilavın üstünde ikram edilirdi.Misafirler işçilerle birlikte aynı masalarda yemeklerini yer törene katılanların hepsi doyuncaya kadar yemek devam ederdi.Konuklardan yemeklerle ilgili övgü sözleri duydukça,onları sanki evimizde ağırlamışız gibi göğsümüz kabarırdı...
Fabrika aşçılarından herkes çok memnundu öyle ki aşçıbaşı Mehmet Ali ARSLAN ve kardeşi Mustafa ARSLAN (sonradan abisinin yerine aşçıbaşı oldu) yaz boyunca Kuşadasındaki Sümerbank kampına götürülür yurdun çeşitli yörelerinden tatile gelen Sümerbanklılara evlerinde bile yiyemeyecekleri,Dalyan köfte,Çiftlik kebabı,kadınbudu köfte gibi özel yemekler yaparlardı...

(Aşçılarımızdan,hakka kavuşanlara rahmet,yaşayanlara sağlıklı ömür dileriz..)

Yıllar,yılları kovaladı,Gıdıgıdı seferden kaldırıldı,törenlerin coşkusu giderek azalmaya başladı, eskisi gibi kalabalık olmuyor,yemeklere katılan misafir sayısı her yıl öncekine göre biraz daha azalıyordu. Eski aşçılar emekli olmuş,yerlerine yenilerinin alınması.özelleştirme nedeniyle durdurulmuştu. Ünlü ustaların yetiştirdiği usta aşçılara,dokumadan,iplikten gönderiler mesleği aşçılık olmayan arkadaşlarımız ellerinden geldiğince yardımcı olmaya çalışıyorlardı...

Artık Ankara Tava artık eskisi gibi lezzetli değildi...
Etlerin kemikler daha kalınlaşmış,eskisi gibi lop değil,yağlı, kıkırdaklı,hatta pilavın üstünde kaburga bile görmeye başlamıştık.
Akla gelen her yönüyle dünyaya örnek olmuş,Nazilli basma fabrikası İMF dayatmalarıyla eli kolu bağlı,muhtaç hale getirilmişti..

Yine de Atasının onuruna, kapatılıncaya dek,yemekhane kapılarını misafirlerine açıp, Ankara tava ikram etmeye devam etti...

Merak edenlere söyleyeyim.
Atatürk'ün Nazilli'ye gelişi hala kutlanmaya devam ediliyor, Nazilli gar'ında başlayan tören, Nazilli gar'ında bitiyor.Protokoldan 3-5 kişi makam arabalarıyla fabrika müdüriyet binasındaki Atatürk müzesini ziyaret ediyor.

Nazilli Basma fabrikası kapalı..
Müzenin duvar boyaları kabarmış,tavanı akıyor,yerdeki halılar çürümekte.
Artık, Nazilli Basma Fabrikası mutfağında "Ankara Tava" pişmiyor.
Zaten,bana göre, fabrikasına yeterince sahip çıkmayan Nazilli halkı da Ankara Tava'yı,hak etmiyor. Muhabbetle kalın..
İlhan ÖDEN

Renkli Fotolar için www.nazilliadalet.org teşekkür ederiz.

Aydın Rotary Kulübü 2010 yılı meslek hizmet ödüllerini eski SÜMERBANK'lılara verdi.

2011-04-09T12:57:00.000-07:00

Aydın Rotary Kulübünün geleneksel "Yılın Meslek Ödülleri" Bu yıl,Nazilli Basma Fabrikası kapandıktan sonra,Adnan Menderes Üniversitesine devredilerek, Sümer kampüsü haline getirilen eski fabrika alanında özveriyle çalışmaya devam eden Nazilli Sümerbank emeklisi iki arkadaşımıza verildi.Kendilerine verilen her görevi başarıyla yerine getiren ve bu ödülü fazlasıyla hak eden kardeşlerimiz,Mustafa ÇAKIR ve Süleyman ÖZPINAR'ı kutlar,onları ödüle layık gören Aydın Rotary kulübü üyelerine bu isabetli seçim için teşekkür ederiz.İlhan ÖDEN

Haber : http://www.aydinyerel.com/category/insan/yasam/page/15/

ADÜ Restaurantta düzenlenen törene Aydın Rotary Kulübü üyeleri, ödüle layık görülen adaylar ve Basından sadece Aydın Yerel katıldı. Dönemim 31., kulübün 1320. toplantısında düzenlenen “Meslek Hizmet Ödülleri Töreninin açılış konuşmasını yapan Aydın Rotary Kulübü dönem başkanı A. Şinasi Ağan; “Dünya ülkeleri arasında iyi niyet ve anlayışı karşılıklı olarak geliştirerek barışa ve barış halinin kökleşmesine katkıda bulunan ender sivil toplum örgütlerinden biri olan Rotary Kulübü üyeleriyiz. Hizmet idealinde birleşmiş iş ve meslek sahipleri arasında dünya çapında dostluk ilişkileri kurarak karşılıklı anlayış, iyi niyeti ve barışı getirecek uluslararası projeler yaparız.

Bugün de burada toplanarak kuruluşumuzun en saygın çalışmalarından biri olan Meslek Hizmet Ödüllerini vermenin onurunu yaşıyoruz. Sayın Süleyman Özpınar ve Sayın Mustafa Çakır yaptıkları başarılı çalışmalarla hem meslektaşlarına hem de bizlere örnek oldular. İş ve meslek onurunuzu, gösterdiğiniz bu ışığı ve hizmet idealimizi yücelten bu katkınızı şükran ile anıyor ve bugün takdim edeceğimiz Rotary Meslek Ödülü ile bu onuru gelecek kuşaklara aktarmak istiyoruz.” dedi.

Meslek Hizmet Ödülü’ne layık görülen Süleyman Özpınar ve Mustafa Çakır’a plaketleri verildi. Plaketlerin verilmesinden sonra da Aydın Rotary Kulübüne yeni katılan Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji uzmanı İlkkan Çalaşyer’in kulüp üyeleri huzurunda tanıtımı yapıldı. Yapılan meslek hizmet ödülü ve yeni üye katılımı törenlerinden sonra üyeler arasında diğer katılımcılara katkı sağlayabilecek bilgi aktarımları yapıldı.

GIDIGIDI kameramanı TRT. BELGESEL Kanalında.

2011-03-18T05:58:00.000-07:00

Gıdıgıdı Belgesel ekibinde kameraman olarak yer alan ,yönetmen Serdar GÜVEN,TRT. Hayatı Belgeleyenler programındaydı. Programda Serdar GÜVEN ile önceki ve yeni projelerinden görüntüler eşliğinde söyleşi yapıldı.

İstanbul'un ,Yıldız parkı ve diğer güzel yeşil alanlarında gezi halinde yapılan söyleşide,Serdar GÜVEN belgesel filmcilik ve belgeselciliğin geleceği üzerine düşüncelerini anlattı.

Genç yönetmenin filmlerinde kullandığı müzikleri kendi yapması ve müzikleri nasıl hazırladığını anlatmasıyla devam eden söyleşi..

Serdar GÜVEN'in,belgeselci olma yolunda ilerlemek isteyen gençlere yönelik önerilerini paylaştığı bölümle sona erdi.. Çok yönlü ve yetenekli genç yönetmen arkadaşımız Serdar GÜVEN'e,yeni çalışmalarında başarılar dileriz...

GIDIGIDI yönetmeni TRT. BELGESEL Kanalında.

2011-03-02T16:04:00.000-08:00

Gıdıgıdı belgeselinin genç ve başarılı yönetmeni Yasin Ali Türkeri ,TRT. BELGESEL kanalında yayınlanan "HAYATI BELGELEYENLER" programına konuk oldu.

Yasin Ali Türkeri söyleşide,geçmişteki başarılı çalışmalarından örnekler eşliğinde, Belgesel filmcilik, yönetmenlik ve kurgu tekniği üzerine düşüncelerini anlattı.

İlerleyen dakikalarda son porjesi "GIDIGIDI" belgeselinden küçük bir bölüm gösterildi.Yasin Ali Türkeri yeni proje hakkında düşüncelerini ve GIDIGIDI Treni üzerinden Nazilli Sümerbank Basma Fabrikası ve Nazilli'nin hikayesini aktarma çabalarını anlattı.

Yaklaşık 1 saate süren program,konuk yönetmenlerin genç nesillere belgesel konusunda öneriyle sona erdi.

Ertuğrul ACARTÜRK ile Güzel Şeyler Olacak.

2011-02-14T10:40:00.000-08:00

Nazilli Meslek Yük.Ok. Müdürü. Doc.Dr.Ertuğrul ACARTÜRK

Adnan Menderes Üniversitesi Nazilli Meslek Yüksek Okulu Müdürlüğüne,Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi,Maliye Bölüm başkanı Doç.Dr.Ertuğrul ACARTÜRK atandı,geçtigimiz günlerde bu konu,haber olarak basında yer aldı.

Ertuğrul hoca ile eşlerimizin Nazilli Devlet Hastanesinde birlikte çalışmaları sebebiyle tanışmış, birkaç kere ayak üstü konuşmuştuk. Cuma günü yine böyle bir karşılaşma sırasında beni çay içmeye davet etti. Beraberce Fabrika alanı içindeki,eski inşaat bakım binasının üst katında çok önceleri Teknik resim odası olarak kullanılan, şimdi makam odası olarak düzenlenmiş bölüme gittik.

Ertuğrul bey yaklaşık 45 dakika süren sohbetimizde,kısaca yeni görevinden ve Nazilli Sümerbanklıları sevindirecek projelerinden bahsetti,kapısının eski Nazilli Basma Fabrikası çalışanlarına her zaman açık olduğunu, onların düşünce ve önerilerine önem verdiğini söyledi.

Öncelikle SİT alanı kapsamındaki binaların orjinal çatılarının yenilenmesine izin verilmemesi sebebiyle yıllardır akan çatılar yüzünden tarihi makina ve eşyaların zarar görmesine engel olmak amacıyla orjinal şekline uygun,fabrikanın çalıştığı dönemlerdeki "Ziftleme" yöntemiyle tüm çatı kaplamalarının yenileneceğini söyledi.

Nazilli Belediyesiyle,orman haline gelen fabrika alanındaki ağaç ve insan boyunu aşan otların budanıp, temizlenmesi konusunda anlaştıklarını,yakın zamanda fabrikanın görünüm olarak eski günlerine döneceğini anlattı.

Fabrika sinema salonunun yapılacak statik kontroldan sonra gerekirse içeriden yapılacak ilaveler ile güçlendirilip,öğrenciler ve Nazilli'lilerin hizmetine sunulacağından bahsetti.

Fabrika alanındaki,bizim iç apartmanlar dediğimiz,eski lojmanlarda başlatılan tadilat ve bakım çalışmaları sonucunda yenilenen binaların puanlama ile uygun görülen personele tahsis edileceğini, bu işlemin tüm lojmanların bitmesi beklenmeden, tadilatı biten konut hemen kullanıma açılarak devam edeceğini, yine iç misafirhane olarak kullanılan eski binanın proje kapsamında bakıma alınacağını anlattı.

Doc.Dr. Ertuğrul ACARTÜRK bunları anlattıkça,yıllardır ilgisizlik,bakımsızlık yüzünden viran hale gelen fabrikamızın nihayet gereken önemi verecek bir idareciye kavuştuğuna inandım. Nazilli'de yaşayan ve Sümerbankın Nazilli'ler için önemini bilen biri olarak yaklaşım ve fikirlerini çok olumlu buldum.

Bana yapılması gereken başka şeyler konusunda önerilerimin olup olmadığını sordu.Öncelikle yağmur ve güneş altında korunmasız durumdaki Gıdıgıdı'nın bir çatı altına alınması gerektiğini söyledim.O konuda düşüncelerinin olduğunu gerekirse rayların eski kazan dairesi yakınındaki kapalı alana kadar uzatılarak Gıdıgıdı'yı buraya çekmeyi düşündüklerini. Hatta gerekli, izinleri alabilirlerse Gıdıgıdı'yı günde 2 düzenli seferle çalıştırmayı bile planladıklarını, artık eskisi kadar personele gerek olmadığını,bir kaç ışıklı otomatik kontrollu bariyerle yol emniyetinin sağlanabileceğini anlattı. (Benim için hayali bile güzel bir projeydi..)

Fabrika binalarının 70 yılı aşkın binalar ve arazinin rutubetli olması sebebiyle dıştan sağlam gibi görünsede beton bloklar arası bağlantıyı sağlayan demirlerin çürüdüğünü, SİT alanı olarak korunmanın detaylı bir tadilata engel olduğunu bu sebeple eski binalarla uğraşmak yerine ellerindeki geniş arazinin uygun yerlerine yeni binalar yaparak 5000 öğrenci kapasitesini hedeflediklerini ,ilk etapta yoklama kapısından girişte,iplik ile eski lokal arasındaki alanı düşündüklerin anlattı.

Fabrika bahçesini yeniden düzenleyip yine eski günlerdeki gibi "Aile çay bahçesi" olarak, gece-gündüz,öğrenci ve eski Sümerbanklıların kullanımına açmayı planladıklarını ayrıca eskiden Sümer Giyim olarak kullanılan fabrika bisiklet giriş kapısının yanına sonradan inşa edilen binayıda Sümerbanklılar için Lokal olarak düşündüklerini anlattı.

45 dakikalık sohbetimizde bu kadar güzel projeyi dinlemek bile beni çok mutlu etti.Doc.Dr. Ertuğrul ACARTÜRK düşüncelerini hayata geçirebilecek kaynakları ve desteği bulabilirse. Nazilli Basma Fabrikası ve Sümerbank camiası için çok güzel şeyler yapacak.Ben söylediklerinde samimi olduğuna gönülden inandım.

Telefon numaramı aldı,ben de Nazilli Sümerbank adına her konuda elimden gelen desteği vermeye hazır olduğumu belirterek,tekrar görüşmek üzere yanından ayrıldım.

Nizamiye kapısına doğru ilerlerken,eski çay ocağı önünde çalışan işçiler gördüm. Palmiye ağaçlarını budayıp etraftaki çalıları temizliyorlardı ayrıca lokal binasının kapı ve pencereleri sökülmüş, yerde tuğla,kum,çimento torbası gibi inşaat malzemeleri vardı..

Doc.Dr.Ertuğrul ACARTÜRK anlattıklarını hayata geçirmeye başlamıştı bile..

İlhan ÖDEN

İnci BERAN çizgisiyle NAZİLLİ BASMALARI

2011-02-10T19:58:00.000-08:00

Ablam İnci BERAN'ın Nazilli Basma Fabrikası desen bürosunda çalışırken tasarlayıp,çizdiği orjinal Nazilli Basması desen çizimlerinden tarayıcıyla fotoğraf haline getirerek hazırladığım videoyu paylaşıyorum.

Çizimler guaj boya ile bir bütünü tamamlayacak şekilde ve genişletilmeye uygun teknikle,el emeği göz nuru ile,amirlerinin talimat ve istekleri doğrultusunda ablam İnci BERAN tarafından tasarlanıp,çizilmiş yine amirlerinin onayıyla satışa sunulan kumaşlara basılmış desenlerdir.

Ablamın desenlerinden bazıları halk tarafından sürekli talep edilen klasik Nazilli basması desenleri arasına girmeyi başarmış seçkin desenlerdir.

1980 YILLARI DESEN BÜROSU ÇALIŞANLARI

Bu çizimler fabrika gravür dairesinde önce "molet" denilen küçük metal silindirlere aktarılır, sonra desenler 90 cm eninde kumaşı kaplayacak şekilde daha büyük nikelajlı metal "val" silindirler üzerine sülfürik asit kullanılarak işlenirdi.

Desen üzerindeki renk sayısı kadar "val" hazırlanır.Bu valler basma makinasında sürekli dönerek,boyahanede hazırlanan tekstil boyalarını üstlerine çizilen küçük kanallara alıp, altından akarak geçen kumaş üzerine basarak deseni oluştururlardı.(Günümüzde artık bu teknoloji kullanılmıyor.)

Basılan kumaşlar çeşitli kimyasal ve fiziksel işlemlerle daha parlak ve canlı hale getirilip, ambalaj işleminden sonra satışa sunulurdu.

FOTOĞRAFLARI ÜZERİNE TIKLAYARAK BÜYÜTEBİLİRSİNİZ.

1938 YILI KALİTE KONTROL-KATLAMA DAİRESİ ÇALIŞANLARI.

Tasarlanıp çizilen desenin baskılı kumaş haline gelinceye kadar geçirdiği evrelerde yüzlerce işçinin emeği ve özverili çalışması vardı.En küçük bir hatanın yüzlerce metre hatalı baskıya sebep olacağı bu işlemlerde sürekli dikkat gerekiyordu.Ayrıca istemeden mağruz kalınan kimyasal maddeler nedeniyle bu birimlerde çalışan işçilere devamlı süt ve ayran veriliyordu.

İlhan ÖDEN

Nazilli Tekstil Müzesine Kavuşuyor.

2011-02-01T07:02:00.000-08:00

Gıdı gıdı belgeseli çekimleri sırasında hummalı çalışmalarına yakından şahit olduğumuz,fakat o sırada tanışma ve sohbet için yeterli zaman bulamadığımız, 1 Mart 2010 tarihinden beri çalışmalarını sürdüren, Adü.Nazilli Sümerbank Desen Komisyonu üyeleriyle görüşmeyi uzun süredir planlıyorduk.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜTMEK İÇİN ÜZERLERİNE TIKLAYIN

Cuma günü (28.01.2011) uzun zamandır düşündüğümüz ama çeşitli nedenlerle ertelemek zorunda kaldığımız Adü. Nazilli Sümerbank Desen Komisyonu ziyaretimizi gerçekleştirdik.

Sümerbank konusuyla yakından ilgilenen emekli öğretmen Nihal ERBAKAN hanım ile birlikte (yazıda kullandığım fotoğrafların büyük bölümünü Nihal hanım çekti) çalışmaların yapıldığı, Nazilli Basma Fabrikasının Ham kontrol dairesine gittiğimizde komisyon üyelerinin güleryüzlü ve sıcak karşılamaları,soğuk hava ve yağmurun üstümüzdeki gerginliğini hemen yok etti.

Kısa bir tanışma sonrası sohbetimize başladık.Komisyon Başkanı Mükerrem KÜRÜM komisyonun oluşturulması ve çalışmaları hakkında bizi kısaca bilgilendirdi.Yaşadıkları zorlukları, problemleri ve çalışmalarının ne şekilde devam edip sonuçlanacağını anlattı. Ben de birbirinden değerli komisyon üyelerinden başlayarak,gördüklerimi,duyduklarımı sizlere aktarmaya çalışayım.

Komisyonun başında yukarıda da bahsettiğim gibi A.Menderes Üniversitesi Öğretim görevlisi Mükerrem KÜRÜM hanım var. Haftada 3 gün Nazilli'ye gelerek çalışmalarını sürdürüyor. Yine, Adü.Karacasu Meslek Yük.Ok. Öğretim görevlilerinden desen hocası Silvana KASAP,haftanın 2 günü Nazilli'ye gelerek destek veriyor. Komisyonda hocalardan başka , Nazilli Basma Fabrikası Gravür dairesi ustası Arif ÖZTEMİZ var.Arif abi genç yaşta (Askerlik öncesi) Gravür dairesinde işe başlayıp, bu kısmın her görev basamağında 25 yıl çalışarak Daire Ustalığı konumuna kadar yükselmeyi başarmış, Aydın ili ve çevresinin,eski ve yeni kumaş baskı teknikleri konusunda en bilgili kişisi olarak komisyonda görev yapıyor.

Bana göre Arif ÖZTEMİZ , işe hakimiyet bakımından çok isabetli seçim olmuş.Komisyonun en genç üyesi Ayşe BAYTOK desen kataloglarını ve kumaşları tek tek fotoğraflayıp digital verilerini bilgisayarlara ve disklere kaydediyor. Nilüfer TURAN ve iç mimar Tüzel KÜNKÇÜ komisyonun diğer değerli üyeleri.

Komisyonda hocalar ve diğer elemanlar hiçbir ayrım olmadan maskelerini,eldivenlerini takıp, oksitli metal parçaları mazotla yıkayıp parlatıyor,yıllardır rutubet,pislik içinde kalmış kumaş parçalarını temizleyip,dezenfekte edip,kurutup, pudralıyorlar.

Ham kontrol dairesini,eski Nazilli Sümerbanklılar bilir. Bilmeyenler için kısaca anlatayım da yapılan işin boyutları ve çalışma şartları gözlerinde canlansın.

Yaklaşık spor salonu büyüklüğünde bir salon ve salonunun her tarafı kartela şeklinde desen kataloglarının asıldığı askılar,insan boyunda çekmeceli dolaplar ve kalın deri kapaklı kataloglarla çevrelenmiş,duvarlardaki raflarda eski sipariş dosyaları ve yeni basma makinasının desen filmlerinin ruloları var. Ortada ancak birkaç masa konulabilecek kadar alan,bu alanda lokal aydınlatma,kış şartlarında 4 elektirikli ısıtıcıyla ısınıp, mikrop ve bakterilerle mücadele ederek özveriyle görevlerini yapmaya çalışan idealist, insanlar...

İnanın yapılan görevin manevi ağırlığı,ortaya çıkarılmaya çalışılan eserin azameti olmasa, bu soğuk,bakteri ve mikrop yuvası ortamda çalışmak imkansız.

Bir de bunca sıkıntı yetmezmiş gibi çalışanların motivasyonun çeşitli engellemelere bozulmaya çalışılması işin cabası.

Nazilli belediye başkanı Sayın Haluk ALICIK 'a, sağladığı ısıtıcı ve öğle yemeği gibi imkanlar için teşekkür ediyorlar.Hele morallerinin en bozuk olduğu anlarda belediye başkanımızın güç veren manevi desteğini özellikle vurguluyorlar.

Bende,Nazilli Sümerbank'a gönül ve emeğini veren biri olarak belediye başkanımıza,maddi ve manevi destekleri için teşekkür edip,proje sonuna kadar,özverili,çalışkan arkadaşlarımızdan desteğini esirgememesini rica ediyorum. Birazda komisyon çalışmalarının sonuçlarından bahsederek yazıma devam edeyim. Komisyon kumaşları ve diğer teknik baskı araçlarını sergilenmeye hazır hale getirdiğinde. İçlerinden sergilenmeye uygun görülüp seçilenler,tadilatla yenilenip müze haline getirilecek eski Fabrika müdüriyet binasında sergilenecek. Bu bina Türkiyenin ilk ve tek Tekstil Müzesi olacak,binanın diğer bölümlerinde Atatürk'ün Fabrika ziyaretinde kullandığı eşyalardan oluşan bir Atatürk odası ve yine Fabrikamızın depolarında korunan kitaplardan oluşan bir Kütüphane bölümü olacak.Umarım yıllarca emek verip formasını terle ıslattığımız Nazilli Sümerspor'un kupa,fotoğraf ve hatıra eşyaları için de bir köşe oluşturulur.İşte Desen Komisyonu,ortaya çıkacak bu büyük esere katkı için zorluklara rağmen fedakarca çalışmaya devam ediyor. Söylediklerine göre çalışmaya başladıkları ilk günlerde hepsi tek tek rüyalarında Atatürk'ü görmüşler.Belki işin manevi ağırlığından etkilenerek, belki de Atatürk manevi destek vermek için özellikle rüyalarına girmiştir,bunu bilemem... Ama Nazilli Sümerbank Basma Fabrikası Tekstil Müzesi projesi gerçekleşirse en büyük emeğin zor ve negatif şartlarda özveriyle çalışan bu komisyon üyelerinin olacağını şimdiden gönül rahatlığıyla söyleyebilirim.

Bu projeyle koruma altına alınacak,Nazilli Basması desenleri, belki de ileride tescil edilip, markalaştırılıp,özel tekstil firmalarının kullanımına açılacak. Böylelikle hem Nazilli Basmaları tekrar varlığını sürdürecek hem de üniversitemize katkı yapacak bir gelir kapısı olacak.Bu konuda kendiside bir Sümerbank çocuğu olan Nazilli Ticaret Odası Başkanı sayın Ali Gültekin KILIÇ destek sözü vermiş.Umarım herşey yolunda gider Nazilli Basma Fabrikası müze olarak bile olsa hayata geçer.

Komisyon üstlendiği görevde çok yol almış ama görevin tamamlanması için biraz daha zamana ihtiyaçları var. Böyle bir komisyonun tekrar kurulması çok zor.Bu aşamada işin yarım kalması yeniden en başa dönmek demek. Çünkü sadece sergilenecek kumaş ve diğer baskı malzemelerini hazırlamakla görev bitmiyor. Fabrikanın sergilenecek eserler dışında da koruması gereken 74 yıllık desen örnekleri ve diğer materyal var. Onun için bu projenin mutlaka tamamlanması gerek.

Son olarak,duyduğuma göre Anıtlar Yüksek Kurulundan onay çıkmış, yakında müdüriyet binası aslına sadık kalınarak restore edilecek,arka pencereler demir parmaklıklar ile daha güvenli hale getirilip,odalar eserlerin sergilenmesine uygun şekilde düzenlenecek. ADÜ. bu konuda çalışmalarını tamamlamak üzere.

İşte duyduklarım,gördüklerim böyle..

Şimdiye kadar pek olumlu haberler veremiyordum ama fabrikamızda güzel şeyler oluyor bu güzelliklere vesile olan, devamı için çaba sarf eden ve bundan sonraki güzellikler için proje tasarlayan herkese,Atatürk ve Nazilli Basma Fabrikası çalışanları adına şükranlarımı sunarak sözlerimi bitireyim.

Muhabbet ve sevgiyle kalın..

İlhan ÖDEN

Üniversite Tez'inde SÜMERBANK

2011-01-01T07:42:00.000-08:00

Kurban bayramı tatilinde,bir arkadaşımın,Antalya'da okuyan üniversite öğrencisi kızının bitirme tezi ile ilgili sorularını cevapladım.Sümerbank hakkında pek bilinmeyen konuları içerdiği ve bu konuları araştıran,merak eden başka kişilerinde işine yarayabileceğini düşünerek paylaşıyorum.

1)Yaş.
53 yaşındayım.

2)Cinsiyet.
Erkek.

3)Medeni durumunuz.
Evliyim.

4)Eğitim durumunuz.
Endüstri meslek lisesi. (İ.D.M.M.A Işık Müh. Yük. Ok.Makina Bölümü terk)

5)Kaç yıl çalıştınız?
5 yıl Yardım Sandığı (Ekonoma) + 15 yıl Makina Bakım + 5 yıl İşletme Muhasebesi

6)Hangi statüde çalıştınız?
İşçi statüsünde.

7)Günde kaç saat çalışıyordunuz? Vardiya söz konusu muydu?
Normalde günde 8 saat çalışmamız gerekirken, cumartesi günü çalışmamak için her gün bir saat fazla çalışıp haftalık 45 saat standart çalışmayı tamamlayıp,2 gün hafta sonu tatili yapıyorduk. Ben vardiya yapmadım ama başka çalışanlarla 8 saatlik 3 vardiya yaparak fabrikanın tam gün, 24 saat çalışması sağlanıyordu.

8)İşte ön planda tutulan kıstas işçinin vasıflı mı vasıfsız mı oluşudur?
Yapılan işe göre işçi seçiminde vasıf ve vasıfsız olma özelliği aranıyordu, ben meslek lisesi mezunu olarak açılan kadroya müracaat edip sınavı kazanarak giriş yaptım. Ama fabrikada vasıfsız işçiler çoğunluktaydı. Gerektiğinde vasıfsız işçileri fabrika içinde meslek kurslarıyla sonradan da vasıflı işçi haline getirecek, Milli eğitim bakanlığı onaylı sertifika verilen kurslar açılıyordu. Bu yolla vasıfsız işçilerden, ehliyetli elektrikçi, dokuma ustası, buhar kazanı ustası, tren makinisti gibi sonradan meslek sertifikası almayı hak eden arkadaşlarımız vardı.

FOTOĞRAFLARIN ÜZERİNE TIKLAYARAK DAHA GÖREBİLİRSİNİZ.

SÜMERBANK MESLEK EĞİTİM YAYINLARINDAN BİR KİTAP

(ATATÜRK'e ve vefat etmiş Sümerbanklılara saygı duruşunda.)

KATILDIĞIM İŞYERİ EĞİTİM SEMİNERLERİNDEN BİRİ

Fabrika içinde, sivil savunma, ilk yardım, yangın söndürme, iş kanunları gibi konularda düzenli eğitim veriliyordu. Ayrıca fabrikanın ilk dönemlerinde çalışanların eğitim seviyesini yükseltmek için okuma-yazma, biçki-dikiş kursları verilen Sümer halkevi vardı. Bazı başarılı kişiler o zamanlar Nazilli 'de meslek okulu olmadığından Aydın sanat okuluna tahsil için gönderilmişler. Okulu bitirip diploma alanlar sonra uygun kadrolara yerleştirilmiş, Bu yolla fabrikaya işçi olarak girip sonradan memur statüsüne geçenler olmuş. Ayrıca fabrikada yetişmiş ustaları başka şehirlerde yeni açılacak Sümerbank fabrikalarına gönderilmek için teşvik edici (yüksek ücret artışı gibi) yöntemlerle yeni fabrikalarda usta öğretici ihtiyacı karşılanmıştır. Kısaca fabrikaya aynı zamanda eğitim kurumu işlevi kazandırılmış. Bu iş için Milli eğitimden fabrika kadrosuna alınan ve özellikle öğretmenlerden seçilen "Eğitim Uzmanı" kadrosu ve eğitmen usta işçilerden seçilen bizim "monitör" dediğimiz fabrika içi eğitim kadroları oluşturulmuştu. Böylelikle fabrikaya deneyimsiz olarak giren elemanlar bile sonradan ihtiyaca göre eğitiliyordu.

Babam Faik ÖDEN Fabrikaya vasıfsız işçi olarak girmiş,amirleri tarafından yetenekleri farkedilince işyeri eğitim kurslarına alınmış,meslek edindirme kursu sonucunda "Dokuma Komple Ustalık" belgesi almaya hak kazanmış. Belgede,Kaymakam,Çalışma il Müd.İlçe Eğitim Müd. ve Fab.Müd. imzaları var.

9)Çalışan işçilerde vasıflı olanlarında iş deneyimi olduğunu kanıtlayan çıraklık, kalfalık v.b sertifikalar aranıyor muydu? Bu soruya yukarıda ayrıntılı cevap verdim sanırım. Tekrarlamak gerekirse ihtiyaca göre vasıflı veya vasıfsız işçi alınıyor.Vasıflı işçi olarak alınanların,meslek lisesi mezunu olması tercih ediliyor,işe girişte diploma ibrazı isteniyordu.İhtiyaca göre, vasıfsız işçilerden yetenekli olanlara sonradan vasıf kazandırılıyor.

10)İşçiler aldıkları maaştan memnunlar mıydı?
Bizim çalıştığımız dönemde işçiler yeterli diyebileceğimiz düzeyde maaş, ayrıca yılda 2 devlet ikramiyesi ve buna ilaveten 4 e bölünerek ödenen 2 maaş tutarında "kardan pay" dediğimiz toplu sözleşmeden kaynaklanan ikramiye ve üretim oranında prim tabir ettiğimiz çok çalışmayı teşvik edici ücretler alıyorlardı. Fazla mesai ve gece çalışma tazminatlarıyla işçi maaşları bu günkü öğretmen maaşı düzeyinde gibiydi. Ayrıca lojman, ulaşım giderleri, çocuk zammı gibi toplu sözleşme ile kayıt altına alınmış ilave haklarda vardı. İşçilerin temizlikte kullandıkları sabun ve havlu gibi ihtiyaçları bile Sümerbank tarafından karşılanıyordu.

NAZİLLİ SÜMERBANK KREŞİ (video)

Bayan çalışanlara kreş gibi çocuklarından ayrılmadan çalışmalarını sağlayacak imkânlar düşünülmüş, emziren annelere günde üç kere çocuklarıyla ilgilenme hakkı verilmiş. Yuvada kalan çocukların yemek, pijama ve bebek bezi gibi masrafları bile Sümerbank tarafından karşılanmıştır. Ayrıca emeklilikte neredeyse ev alacak miktarda kıdem tazminatı, ölüm, doğum, evlilik yardımları, kıdemli işçiliği benimsetmek amacıyla 10-15-20-25 yıllık olunca ödenen teşvik ikramiyeleri gibi ilave ödeneklerde vardı.

Bunlardan başka, çalışanlara yılda bir kez Sümerbank satış mağazalarından istedikleri malı alabilecekleri "çek" veriliyordu.Yine "ordino" denilen Sümerbank mağazalarından özel indirim sağlayan not defteri benzeri indirim araçları Sümerbank çalışanlarının kullanımına sunulmuştu.

11)Fabrikadaki üretimde standardizasyona yönelik bir iş hayatına mı yoksa çalışanların emeğine mi ihtiyaç vardı?
Soruyu tam anlayamadım ama fabrikada gerek üretim, işçi hakları ve çalışma hayatıyla ilgili yasalara harfiyle uyulan tartışılmaz bir düzen vardı.

Üretime yönelik standartları sağlamak için normal standartlardan başka AQUAP denilen NATO askeri ihalelerini alabilmek için özel standart bile sağlanmıştı. Bu durumdan çıkacak sonuç, bana göre siparişe göre değişen oranda hem standart hem de işçi emeği olmalıdır. Sümerbank’ın bu konudaki sloganı "Önce Kalite" olmuştur.

12)Çalışanlar arasında yaptıkları işten dolayı bir yabacılaşma söz konusu muydu?
Çalışanlar arasında zaman zaman siyasi görüş ayrılıkları, usta işçilere bariz olarak verilen ücret farkları, işçi ve memur statüsünde çalışanların konumlarından kaynaklanan küçük şikâyetler olsa da, genel manada bir kutuplaşma asla olmamıştır. Sümerbanklılar arasında bugün bile varlığı devam eden gizli bir bağ vardır.(Bu bağ başka yerleşim yerlerinde çalışan Sümerbanklılara sempati duyma bağlamında ülke sathında bile hala devam etmektedir.)

13)Çalışan işçilerin fonlardan ve gerekli sağlık hizmetlerinden yararlanmaları için sosyal güvenceleri var mıydı ve nasıl karşılanıyordu?
Yukarıda da belirttiğim gibi Sümerbank işçi sağlığı ve iş güvenliği bakımından yasal gerekleri yerine getirdiği gibi toplu sözleşmeden kaynaklanan, kötü şartlarda çalışanlara düzenli süt ve ayran verilmesi, hasta işçilerin yararlanması için denize yakın dinlenme kampları gibi aslında yapmak zorunda olmadığı yükümlülükleri bile yerine getirmeye çalışmıştır.

Sümerbank’ta çalışan herkesin sigorta primleri eksiksiz ödenir ve mutlaka sendika üyesi olması gerekirdi. Ayrıca İki fabrika doktoru, 1 hemşire,1 sağlık personeli çalıştırılır. Her kısımda Ecza dolabı ve sedye gibi sağlık araçlarının bulundurulması sağlanırdı.

Ayrıca Sümerbank genel müdürlüğünün gezici röntgen aracı her yıl tüm Sümerbank fabrikalarında akciğer taraması yapar, bulguya rastlanan kişiler tedavi edilmek üzere hastanelere sevk edilirdi.

Fabrika mensuplarının kurduğu,"ölüm yardımlaşma" ve "yardım sandığı" gibi üye kaydı ile bağlanılıp aidat sistemiyle çalışan özel fonlar vardı.Ölüm yardımlaşma,adındanda belli olduğu gibi ani ölümlerde yada bir felaket halinde üyelere maddi yardım yapan bir dernekti.

SÜMERBANK YARDIM SANDIĞI (EKONOMA) PERSONELİ

Yardım sandığı ise düğün sünnet yada başka ihtiyaç halinde üyelerine çok düşük faiz ile kredi veren,banka benzeri bir dernekti.Bu dernek "Ekonoma" adı verilen bir "kooperatif mağaza" işleterek, aidatlardan toplanan parayı çalıştırıp kazanç elde etme esasına göre çalışır,kazancını yıl sonunda yine üyelerine geri dağıtırdı.Aynı zamanda ucuz ve kaliteli malları üyelerine çok düşük taksitlerle kazandırmak bakımından yararlı hizmetler yaparlardı.Satış yelpazesi bugünkü süpermarketler kadar genişti.(Gıda,kırtasiye,dayanıklı tüketim malları,temizlik malzemeleri, giyim,av tüfeği,yakacak..Vb.)

Ayrıca eğer çalışan aniden ölür ise,çocuklarından biri yada eşi yaşına (eğer 30 yaş üstünde ise) bakılmaksızın işe alınır,lojman imkanı sağlanır,ailenin ayakta kalması için her türlü yardım yapılırdı.

14)Çalışanlar oturdukları vazife evlerinden memnun muydu?
Fabrika lojmanlarından yararlanmada öncelik acil durumlarda çağrılabilecek personeldeydi, sonra kısımlara paylaştırılan oranda, kıdem, çocuk sayısı gibi faktörlerin dikkate alınarak değerlendirildiği bir puanlama sistemiyle diğer personel lojmanlardan yararlanırdı. Lojmanlarda oturanlar nispeten daha düşük elektrik, su parası öderlerdi. Lojmanların badana-boya ve arızalar gibi bakımları 1970 yılına kadar Sümerbank tarafından yapılırdı. Hastane, okul, kütüphane, fırın, Ekonama dediğimiz alışveriş merkezleri, sinema, spor alanlarıyla, kasap, berber, gazete bayii, postahane gibi detaylar bile düşünülecek şekilde tasarlanmış olduğundan çalışanların memnun olmaması söz konusu olamazdı.

Son zamanlarda daha geniş evler kullanılmaya başlandığından ancak bu konuda bir şikâyet olabilse de, lojmanda oturma diye bir zorunluluk olmadığı için. Oturanları şikâyetçi olmaları söz konusu olmamıştır.

15)Nazilli Sümerbank fabrikasının şehre kattığı sosyo-ekonomik yapı nasıldı?
Fabrika Nazilli'ye neler kattı diye bir soru sorulduğunda tek cevap vardır. Fabrika 1930 yıllarının Pazar köy’ünü Nazilli yapmıştır. Yani tabir caiz ise Basma Fabrikası, Nazilli’yi yaratmıştır.
Cumhuriyetin Nazilli'deki eli olmuş. Şehre en başta ekonomik olarak çok şey kazandırmış, yıllarca hem işçilerini hem de dolaylı olarak Nazilli halkını beslemiş daha sonra çevresindeki ilçe ve köylerin pamuklarını satın alarak para kazanmalarını sağlamıştır. Kayıtlara bakarsak 1960 lı yıllarda Nazilli’nin, bağlı olduğu Aydın'dan ve yakınındaki Denizli'den hem, şehir imkânları hem de nüfus olarak daha büyük olduğunu görürüz. Nazilli fabrikasının işçi alımını durdurup küçülme politikası izlemeye başladığı 1980 li yıllara kadar durum aşağı yukarı bu doğrultuda devam ederken, bu tarihten sonra Nazilli'nin giderek gerilemesi bu saptamanın doğruluğunu açıkça gösteriyor.

Sosyal boyuta gelince öncelikle fabrika Nazilli'ye 50 yataklı, ameliyathaneli, eczaneli, diş ve aşı üniteli hastane getirmiş, Nazilli’yi baş belası "sıtma" derdinden kurtarmıştır. Hastane hem işçilere, hem Nazilli'ye hatta çevredeki yerleşim merkezlerinden gelen hastalara bile hizmet vermiştir.

SÜMER HALKEVİ

Okuma yazma kursları, okulları, kütüphaneleri, düzenlediği kursları, defile, tiyatro, sinema, halkevi ve özel radyosu ile Nazilli'yi kültür, sanat ve modern dünya ile tanıştırmıştır.

BASMA BALOSU 'na hazırlanan genç kızlar

SÜMERSPOR'da sporla tanışan Nazilli gençleri

Spor alanları, Spor kulübü ile bu alanda da devrim yapmış, Nazilli ve çevresinde boks, güreş, futbol, voleybol, basketbol, paten gibi henüz Türkiye'de bilinmeyen spor türlerinin yaygınlaşmasını sağlamıştır. Nazilli Sümerspor kulübü olarak ülke sporunda isim yapıp, katkıda bulunup, başarılı sporcular yetiştirmiştir.

İşçi ve memurlardan oluşturulan koro ve tiyatro gruplarıyla kültürel etkinlikler yapılması sağlanmıştır.

Nazilli'yle elektrik vermiş, Nazilli elektrik sistemini kuruncaya kadar şehrin aydınlatılmasına katkı yapmış, ayrıca yıllar boyu çevresindeki okul, hastane, karakol, cami gibi kurumların, inşaat, tamirat ve bakımlarına karşılıksız destek olmuş, İtfaiye ve sosyal tesislerini Nazilli’nin hizmetine sunmuştur.

16)Toplu iş sözleşmeleri ile verilen parayla ilgili konularda ücret verim ilişkisi etkili bir biçimde kurulmuş muydu?
1980 li yıllara kadar işçi-işveren ilişkisi içinde toplu sözleşmelerde belli oranda denge vardı, işçi de Sümerbank'ta kazanıyordu. Fakat 1990 sonrasında uygulanan yanlış siyasi kararlar sonucunda ülke genelinde tüm kamu işyerlerin tek toplu sözleşme çatısı altında toplanmasıyla denge çalışanlar lehinde bozulmuştur. İstanbul da yaşayan çalışanlara yetmeyen para, Nazilli şartlarında büyük bir paraydı. Bence en büyük yanlış burada yapıldı. Madende çalışan işçiyle, büroda çalışan işçi aynı ücreti almamalıydı.

Bir çalışan olarak bunu samimiyetle kabul ediyorum. Ama bize verilen parayı almama gibi bir durum söz konusu olamazdı zaten politikacılar Sümerbank'ın kapanma aşamasında bunu kötü niyetle çok kullandılar. Belki de bu karalama çalışmaları sonucunda halkın Sümerbankların kapanmasına tepkisiz kalmaları hedeflenmişti.

17) 66 yıl boyunca çalışan fabrika Nazilli’nin çehresini ne şekilde etkilemiştir?
Yukarda bu konudan biraz bahsetmiştim. Özetlersek Nazilli'de her konuda fabrikanın olumlu katkılarını görebiliriz. Fabrikanın açılmasıyla, şehirde bayramlar bile değişik şekilde kutlanmaya başlamış, fabrika bandosu ile bayramlar daha bir güzel kutlanır olmuş,23 Nisan çocukları basma kıyafetleriyle cumhuriyet çiçekleri gibi açmış. Şehir nüfusu 10 binlerden 100 binlere ulaşmış, iki ayrı parça halindeki Nazilli yeni yapılarla birbirine kavuşmuş, Emekli olup Nazilli'ye yerleşenlerle ülkenin her tarafından insanların kucaklaştığı, modern ve medeni bir şehir olmuştur. Bu gün Nazilli'den büyük şehirlere gidip, yıllardır yaşıyormuş gibi kolayca adapte olan gençlerde bile Sümerbank kültürünün izlerini bulabiliriz.

Fabrikada çalışmak için 1937 yıllarında büyük şehirlerden gelen eğitimli, bilgili, görgülü kişiler Nazilli halkının kıyafetlerini, konuşmalarını bile değiştirmişlerdir. Okullarda İngilizce ve meslek dersleri gibi derslerde bu yetişmiş personelden öğretmen olarak bile yararlanılmıştır. Fabrika Nazilli'ye cumhuriyetin tüm imkânlarını getirmiş bazı illerin yıllar sonra kavuştukları olanakları onlardan yıllar önce Nazilli halkına sunmuştur.

Bu sebeple Nazilli halkı hangi siyasi görüşten olursa olsun, cumhuriyetçi ve Atatürkçüdür.

18)Fabrikanın sizce kapatılma nedenleri nelerdir?
Çeşitli raporlarda, zamanında yenilenmeme, zarar etme gibi faktörlere dayandırılmaya çalışılsa da ülke genelinde tüm kamu kuruluşlarının kapatılması ya da özelleştirme bahanesiyle elden çıkarılmasının tek sebebi "yeni dünya düzeni" olarak ifade edebileceğimiz liberal ekonomik sistemdir. Rekabetin öne çıktığı bu düzende Sümerbank gibi sosyal fabrikaların olması, ucuz işçi arayan patronların işine gelmez.

Onlara asgari ücretle çalışacak, sendikasız, sigortasız, fazla talebi olmayan, iş bulduğuna şükredip çalışacak ucuz işçi köleler lazımdır.

İMF, dünya bankası gibi dış ekonomik baskılar ve liberal ekonomik sisteme uyumsuzluk nedeniyle siyasetçilerin isteği doğrultusunda KİT’ler bilerek zarara zorlanıp, devredışı bırakıldılar.

Yoksa bankası, satış mağazaları (finans, pazarlama, üretim),yedek parçalarını bile kendi üreten fabrikaları ile sistemini oturtmuş Sümerbank gibi güçlü kuruluşları kapatmak pek kolay değildi.

Önce devletin üzerine yükmüş gibi karalama, gözden düşürme propagandası yapıldı arkasından fabrikalar “ticaret odası kaydı yok” gibi bahanelerle kamu ihalelerine sokulmadı. İşçi alımı durduruldu, güya tasarruf politikası tedbirleriyle eli kolu bağlanıp önce özelleştirme, sonra kapatma yoluna gidildi. Kısaca yeni dünya düzeninde böyle kurumlara yer yoktu.

19)Fabrikanın kapatılmasından dolayı neler hissettiniz?
Babası, Bulgaristan’dan, annesi Yunanistan'ın İstanköy adasından kaçarak,fabrikada çalışmak için Nazilli’ye göç etmiş bir ailenin, Sümerbank lojmanlarında doğmuş çocuğu olarak..

İlk başta varlığımı “Nazilli Basma fabrikasına” borçluyum.

Annem Mediha Zühre ÖDEN ve babam Dokuma Ustası Faik ÖDEN

Dedelerimden başlayarak ailemin neredeyse tüm fertleri Sümerbank ekmeği yemiştir. Okuduğum okullarda bile Sümerbank'ın imkânlarını kullandım. Bugün bir fert olarak maddi ve manevi bazı şeylere, kişi olarak ta belli bir olgunluğa, dünya görüşüne sahipsem, hepsini Sümerbank, Cumhuriyet ve Atatürk'e borçluyum.

Bu yüzden fabrikanın kapanmasına herkesten daha çok üzülüyorum. Nazilli Atatürk'ün emanetine sahip çıkamadı, bu yüzden üzülüyorum. Nazilli ekonomisini canlı tutacak kaynağı kaybetti bu yüzden üzülüyorum. Nazilli insanları ekmeğini kazanmak için başka yerlere çalışmaya gidiyor bu yüzden üzülüyorum. Gençlerimizin geleceği bakımından üzülüyorum. Nazilli esnafı ekonomik sıkıntı içinde bu yüzden üzülüyorum. Her şeyden çok doğduğum ev, mahallem yıkıldı, çocukluk, gençlik anılarım yok oldu bu sebeple üzülüyorum.

En çok da..
Ömrümün neredeyse tamamını verdiğim, her odasını, ağacını, taşını, makinelerini, gıdıgıdıyı, bahçesini ezbere bildiğim fabrikamızı görebilmek için yabancı kişilerden izin almak zorunda bırakıldığım için üzülüyorum.

İçimdeki Sümerbank sevgisi ve ekmeğiyle büyüdüğüm, çocuklarımı beslediğim kuruma olan vefa borcumu ödemek için,Atatürk ve Sümerbank eksenli bilgi ve anılarımı paylaştığım bir blog sayfası hazırlıyorum. (sumerbank.blogspot.com)

Umarım sorularına yeterli cevaplar verip, tezine katkıda bulunabilmişimdir.

Babanla, çocukluk anılarımız var, ayrıca müzik ortak ilgi alanımız. Sizin aileden de tanıdığım Sümerbanklılar var. Sana okulunda ve yaşamında başarılar dilerim.

Selamlar, sevgiler.
İlhan ÖDEN

GENEL MÜDÜRLÜK' de SANAL GEZİNTİ..

2010-12-09T12:06:00.000-08:00

Ankara,Ulus meydanındaki tarihi Sümerbank Genel Müdürlük binasının içine hiç girdinizmi? Girmediyseniz,buyrun dilediğiniz gibi gezin..

Alt köşedeki hareket kumandalarını kullanarak istediğiniz yöne gidebilir,istediğiniz kadar yaklaşıp uzaklaşabilirsiniz.

YERLİ MALLARI HAFTASI ve SÜMERBANK

2010-12-08T14:19:00.000-08:00

YERLİ MALLAR haftasına önderlik eden SÜMERBANK'ın kampanyalarından derlediğim nostaljik afişler ve diğer materyallerden oluşturduğum kolleksiyonu sunuyorum.

VİDEO

Atatürk'ün öğretileri ve ilkelerinden her gün biraz daha uzaklaşırken, unutturma çalışmalarına karşı, unutmamak için gayret ediyoruz.

YERLİ MALLARI HAFTASI ve SÜMERBANK

Bildiğiniz gibi 12 aralık tarihini içeren hafta Tutum ve Yerli malları haftası olarak kutlanır.

Cumhuriyetin kurulduğu dönemlerde bireylere, parasını,eşyalarını, zaman ve sağlıklarını, korumak öğretilir. Şimdiki gibi tüketim toplumunun parçası olmak özendirilmezdi. Sadece kendimize ait olan şeyleri değil,ülkemizin doğal kaynaklarını, suyu,elektriği,okul eşyalarını özenle kullanmak öğretilirdi.

Atatürk 1923 yılında İzmir İktisat Kongresini topladı. Bu kongrede yurdun bağımsızlığının korunması, yerli mallar üretilmesi ve kullanılması kararlaştırıldı. Dönemin başbakanı İsmet İnönü 12 Aralık 1929 tarihinde T.B.M.M.’de bir konuşma yaptı. Konuşmasında ulusal ekonomi, yerli malı ve tutumlu olma konularını anlattı.

Cumhuriyetin ilk 10 yıllık döneminde temelleri atılan kendi kendine yeter bir toplum olmadaki çabalar maalesef artık terkedilmiş gibi görünüyor.Sanki çok zengin bir ülkeymişiz gibi tüketim çılgınlığı teşvik ediliyor.Cumhuriyet kazanımları birer birer yitiriliyor.

Televizyonlarda, 'Şunu al ekonomi canlansın' gibi reklamlarla, vatandaş tüketime zorlanıyor, özelleştirme adı altında ülkenin tüm değerli tesisleri yabancılara satılırken, tohum, ilaç, şimdilerde de "et" bile ithal eder olduk. Artık eskiden övündüğümüz "Kendini doyurabilen" ülkelerden biri değiliz. Her sektörde yabancılara bağımlılığımız giderek artıyor.

Dış borçlar,alınan İMF kredileri ödenmez boyutlarda,ülkemizin bağımsızlığı giderek tehlikeye düşüyor.İstemediğimiz kararlara evet demek zorunda kalıyoruz. (Füze kalkanı,Ermeni kapısının açılması,vs.)

Atatürk'ün 'Ekonomisi bağımsız olmayan ülke bağımsız değildir' ilkesine aykırı ne varsa süratle yapılmaya devam ediliyor. İşsizlik,yoksulluk yüzünden toplumda,bireyler arasında huzursuzluk,umutsuzluk ve mutsuzluk sonucu intihar ve depresyon gibi psikolojik sorunlar giderek artıyor.

Kaynakları iyi değerlendiren ülkeler parasını yatırımlar yapmak için kullanır vatandaşlarına daha iyi hizmet götürür,başka devletlere avuç açmaz,bağımsızlığını tehlikeye düşürmez.
Günümüzde küresel ekonomik kriz etkisiyle çok zor durumda olan türk sanayisini,kirizden çıkarmanın yolu "yerli malı" kullanmaktır. Yerli üreticilerin yok olması dışardan gelen malın yüksek fiyatla satılmasını,tersinin ise yabancı üreticileri,rekabet gereği kaliteli üretim ve düşük fiyat politikası uygulamaya zorlayacağını unutmayalım.
Hemen uygulanan mirasyedi ekonomik politikalardan vazgeçilmesi, ekonomimizi daha az dışa bağımlı hale getirecek tedbirleri alması ve yeni nesillere kaynaklarımızın daha iyi kullanılması alışkanlıklarının kazandırılması dileğimle.

İlhan ÖDEN

KAYSERİ SÜMERBANK AÇILIŞ TÖRENİ 1935

2010-12-02T14:50:00.000-08:00

Cumhuriyetin ülkemize kazandırdığı en önemli kuruluşlardan biri olan Sümerbank Kayseri fabrikasının açılış töreni (16 Eylül 1935) videosunu paylaşıyorum.Sümerbank Kayseri Bez Fabrikası, Türkiye Cumhuriyeti Devleti tarafından kurulmuş ilk fabrikadır. Rusya’dan alınan krediyle ve Ruslar tarafından inşa edilmiştir.

Bu amaçla Kayseri ve Nazilli tekstil fabrikalarını inşa etmek, fabrikalarda kullanılacak makinaları temin etmek ve fabrikalarda çalışacak kişilerin eğitimini sağlamak üzere Rusya'da TURKSTROY devlet firması kurulmuştur,firmanın türk muhatabı SÜMERBANK'tır.

Sümerbank Kayseri Pamuklu Sanayii Müessesesi`nin temeli, 20 Mayıs 1934 günü atılmış,fabrika 16 Eylül 1935 günü işletmeye açılmıştır.

Fabrikanın kapatılması için 9.8.1999 tarihinde karar alınmış. İşletme 2001 yılında tasfiye edilip, Erciyes Üniversitesi`ne devredilmiştir.

Törende,İktisad Vekilimiz Celal BAYAR,Adalet,Sağlık bakanlarımız, Rusya elçilik protokolu, Turkstroy ve Sümerbank üst düzey yöneticileri görülüyor. Ayrıca Kayseri Halk partisi il başkanının, Rusya adına bir mühendisin kısa konuşmaları ve Kayseri'li bir genç kızın yazdığı şiiri okuması görülüyor.

İlhan ÖDEN

BASIN'da GIDI GIDI Belgeseli.

2010-11-30T10:28:00.000-08:00

Gıdı gıdı üzerinden Nazilli Sümerbank Basma fabrikası ve fabrikanın Nazilli'ye katkılarının anlatıldığı Gıdı gıdı belgeselinin basın yansımalarını bu başlık altında paylaşıyorum.Yeni haberler çıktıkça bu başlık altında toplamaya devam edeceğim... İlhanÖDEN

FOTOĞRAFLARI DAHA BÜYÜK BOYUTTA GÖRMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

GIDI GIDI'dan BEYAZSHOW'a

2010-11-26T06:24:00.000-08:00

FOTOĞRAFLARI DAHA BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERLERİNE TIKLAYINIZ.
Fotoğraf: Yasin Ali TÜRKERİ

Yasin Ali TÜRKERİ'den şimdi aldığım telefona göre ...

Gıdı gıdı belgeselinde metinleri okuyan arkadaşımız,Ali KUNEROĞLU bu gece BEYAZSHOW da..

Ali KUNEROĞLU, aslen Bozdoğan-Koyuncular köyünden olup,asker geceleri ve düğün gibi eğlencelerde ege şivesiyle mani okumasıyla ve anında doğaçlama mani söyleyebilmesiyle tanınıyor.

Yasin,Sisam adasında Gıdı gıdı için çekimler yaparken telefon edip,İlhan abi,metinleri okumak için "Ege şivesiyle konuşan birini düşünüyorum, bunu yapabilecek bildiğin biri varmı" diye sormuştu..

Ben de daha önce facebook'ta videosunu gördüğüm Ali KUNEROĞLU'nu önerdim,doğallığı ve kamera önündeki rahatlığı hoşuma gitmişti.Hemen Yasin'e Ali Kuneroğlu'nun videosunu gönderdim.Yasin de, Ali beyi beğendi. Yanına bir de halk ozanı tipli bağlamacı koyacaktık ama bağlamacı son anda ben yapamam deyip çark edince iş tek başına Ali Kuneroğluna kaldı.

Aşağıdaki manileri ilk buluşmamızda (11.10.2010 ) Yasin Ali Türkeri'nin isteği üzerine anında söylemişti.

Yasin Ali TÜRKERİ
.
-İlhan abi,eski voleybolcu sümerbanktan emekli,belgesel çekiminde bize çok yardımcı oluyor,onun için bir mani söylermisin?

Ali KUNEROĞLU (Hemen o anda)

Sümerbank kapandı bilmem neden

Voleybol oynarken yoruldu beden

Belgesel için bize çok yardımcı oldu,

Sümerbanktan emekli, İlhan ÖDEN....

Ayrıca, Yasin Ali TÜRKERİ için de aşağıdaki maniyi o anda hemen..

Yaş ilerledi kalmadı gözümün feri

Kurban kestim elimde kaldı deri

Bu belgeseli hazırlayan kişi

Yönetmen Yasin Ali Türkeri..

diyerek yeteneğini göstermişti,Arkadaşımız Ali Kuneroğlu'na başarılar dileriz.Allah yolunu açık etsin..

GIDI GIDI'da ÇEKİMLER DEVAM EDİYOR..

2010-11-13T13:25:00.000-08:00

NAZİLLİ SÜMERBANK MARŞI ÇEKİMİ

5 Kasım Cuma günü Nazilli Sümerbank fabrikasının tarihi kantin binasında Gıdı gıdı belgeselinin çekimlerine devam edildi. Aslında haberi hemen sizlerle paylaşmak istedim ama Yasin Ali TÜRKERİ'den gelecek fotoğraflar biraz gecikince yayınlamak bu güne kaldı.

Çekimler için 2002 yılından beri kapalı bulunan fabrika sinema salonu, 8 yıl aradan sonra özel izinle tekrar açıldı.

Yasin Ali TÜRKERİ, Nazilli Sümerbank Marşını,özellikle ilk seslendirildiği salonda çekmek için,yoğun çaba sarfetti.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERLERİNE TIKLAYIN

Şef Lütfi SELEK yönetimindeki, Nazilli Belediyesi Türk Sanat Müziği Topluluğu, sahnede yerini aldığında bile en iyi sonucu almak için, ışıkların, mikrofonların konumları tekrar tekrar değiştirildi.

İki kameralı, sinema filmlerinde kullanılan hassas lenslerin, mikrofonların kullanıldığı çekimde Nazilli Sümerbank Marşı 6 kez tekrarlandı. Bu altı tekrar, kameralara takılan lenslerin, kamera açılarının değişmesi ve uzak-yakın planlar için gerekliydi.

Biz de böylelikle bu güzel marşı çok güzel icra eden Lütfi hoca ve talebelerinden 6 kere dinlemek şansına sahip olduk. Allahtan sinema salonunun sadece sahne bölümü aydınlıktı da, duygusal ortamda gözlerimizden akan yaşları kimse görmedi

Marş çekiminden sonra, Lütfi hoca ile yakın planda özel röportaja geçildi,Lütfi bey marşın makamı,usulü gibi teknik konularda bilgiler verdikten sonra,zamanın Fabrika müdürü Yaşar KAPTAN'ın Nazilliye atandığında daha valizini bile açmadan nasıl gelip kendisini bulduğunu,sanat sever müdürümüzün fabrikada sanat musikisi korosunun kurulması için gösterdiği gayretleri, ünlü bestekar rahmetli Arif Sami TOKER ve sözleri yazan eşi,Sevim TOKER ile tanışmalarını,müdür köşkünde başlayıp, misafirhanede devam eden gecede sohbetle beraber doğan Nazilli Sümerbank marşının hikayesini anlattı.

Ayrıca Lütfi SELEK hoca,marş'ta geçen "Yaşar hep gönüllerde,hep anılarda" sözlerinin cinaslı olduğunu,bu kelimelerin aynı zamanda müdür Yaşar KAPTAN'a ithafen yazıldığını da ekledi.

Aslında bu çekimin video kaydını da paylaşmak isterdim ama videoyu belgeselde izlemenizin çok daha güzel olacağını, bizim yaşadığımız duygu yoğunluğunu sizlerinde aynı şekilde yaşamanızı istediğim için yapmayacağım.

Yönetmenimize, çekim ekibine ve Nazilli Sümerbank marşını seslendirmek için hiçbir karşılık beklemeden, işlerini bırakıp fabrika salonuna gelen, Lütfi SELEK yönetimindeki, Nazilli Belediyesi Türk Sanat Müziği Topluluğuna ve çekimlerin başarıyla sonuçlanması için hiçbir yardımı esirgemeyen ADÜ. Sümer Kampusu çalışanlarına çok teşekkür ederiz.

Çekim sonrası 1970 li yıllarda,Sümer ortaokulunda öğrenci iken, okul gecesinde,mandolin grubu ve koroda birlikte yer alıp "Nazilli Basmaları Nazilli'de dokunur" türküsünü beraber seslendirdiğimiz,halen ADÜ.de çalışmaya devam eden,eski Sümerbanklı Mustafa ÇAKIR ile yaklaşık 35 yıl sonra aynı sahnede hatıra fotoğrafı çektirdik.

Belgesel çekimlerine ertesi günlerde başka sürpriz, başka detay ve güzelliklerle devam edildi bunları daha sonraki yazılarımda anlatacağım.

İlhan ÖDEN

ATATÜRK ve SÜMERBANK (TBMM Müzesi)

2010-11-01T15:35:00.000-07:00

FOTOĞRAFLARI GERÇEK BOYUTLARINDA GÖRMEK İÇİN ÜZERLERİNE TIKLAYIN

Türkiye Büyük Millet Meclisinde,Atatürk'e hediye edilen eşyaların sergilendiği müzeden kızım Mediha Öden Akyurt'un çektiği ,Sümerbankla ilgili materyallerin fotoğraflarını paylaşıyorum.

Sümerbankla ilgili materyallerin sergilendiği camekanın üst bölümü

Bu bölümün sağ tarafında Atatürk'ün Nazilli'de Kahve içtiği fincan var.

Aynı bölümün,Atatürk'ün Nazilli'de kullandığı kadehi gösteren görüntüsü.

Camekanın içinde,Nazilli'de dokunan ilk basma,alttaki küçük cam kutu içerisinde ise Sümerbank Gemlik Suni İpek fabrikası açılışında kullanılan makas sergileniyor.

Atatürk'ün Bursa Merinos defterine,aşağıdaki kalemle yazdığı metin.

Camekanın üst bölümünün sol tarafında ise,Atatürk'ün,Bursa Merinos fabrikasını açılışında,bu fotoğrafın üstündeki metni yazdığı dolma kalem sergileniyor.

Atatürk'e hediye edilen eşyalar arasında,önceki yazılarımızdan birine konu olan Nazilli halkının Sümerbank Nazilli Basma Fabrikası açılışı için 18 ayar altından yaptırıp Atatürk'e takdim ettiği anahtarı göremedik. Müzede başka hediye anahtarlar olmasına rağmen Nazilli anahtarının olmamasını yadırgadık. Anahtarın akıbeti konusunda henüz hiç bir gelişme yok.Yetkililerin bu konuya eğilip bizleri bilgilendirmelerini bekliyoruz.

İlhan ÖDEN

NAZİLLİ BASMA FABRİKASI MÜDÜRLERİ

2010-10-23T19:48:00.000-07:00

VİDEO

SÜMERBANK NAZİLLİ BASMA FABRİKASI MÜDÜRLERİ (1937-2000)

1937 Yılında Atatürk tarafından açılışı yapılan Türkiye'nin ilk basma fabrikası olan Sümerbank Nazilli basma fabrikasını idare eden müdürlerimizin fotoğraflarından hazırladığım bir videoyu paylaşıyorum.

Videoda müdürlerimiz hizmet sırasına göre sıralanmış olup, aralarında iki kez müdürlük yapanlara yine iki kez yer verilmiştir.

Müdürlerimizden,hakkın rahmetine kavuşanlara Allahtan rahmet, yaşayanlara sağlıklı,uzun ömürler dileriz.Allah hepsinden razı olsun.

İlhan ÖDEN

Fabrika kayıtlarında müdür olarak yer alsa da,üretime yönelik çalışması olmaması ve özellikle fabrikayı kapatmak üzere,zamanın hükümeti tarafından Sümerbank dışından atanmış olması sebebiyle son müdür Kamuran İZER.'e videoda yer vermedim.

GIDI GIDI PERSONELİ.

2010-10-11T15:43:00.000-07:00

Şimdiye kadar pekçok defa Gıdı gıdı ile ilgili yazılar, fotoğraflar,videolar paylaştım. Blogumda en çok ilgi gören paylaşımlar da Gıdı gıdı ile ilgili bu paylaşımlar oldu. Dergilerde, gazetelerde,internet sitelerinde blogumdan alıntılar yapıldı,Gıdı gıdı roportajları yapılıp dergilerde paylaşıldı.Şimdi de bildiğiniz gibi Gıdı gıdı'nın "baş rol" oynadığı ve daha senaryo aşamasındayken bile 1. lik ödülüyle buluşan bir belgesel film çekiliyor.

Süleyman ÖZPINAR ve Mustafa ÇAKIR

Gıdı gıdıyı tekrar çalıştırmayı başaran eski Sümerbank'lılara teşekkürler

Filmde Atatürk,Nazilli ve Sümerbank Basma Fabrikası , fabrikanın Nazilliye kazandırdıkları, Fabrikanın kapanmasıyla Nazilli'de ne gibi değişiklikler olduğu,Gıdıgıdı üzerinden anlatılacak.

Yönetmenimiz Yasin Ali TÜRKERİ, konuyu en ince detaylarıyla anlatma çabasıya,izleyicileri sıkmadan,rakamlara,istatistiklere boğmadan,artık bir daha çalışması imkansız derecede ağır hasar görmüş fabrikamızın kapanma sebepleri vs. gibi şimdiye kadar defalarca işlenmiş konulara fazla girmeden ve özellikle daha önce gazete,kitap veya başka yayınlarda görüşlerini anlatmamış, herkesin bildiğinden farklı şeyler söyleyebilecek,iyi veya kötü anılarını paylaşacak Atatürkçü, çalışkan,aydın,cumhuriyet çocuklarından oluşan,Gıdı gıdı yolcularıyla seferine çıktı bile..

FOTOĞRAFLARI DAHA BÜYÜK GÖRMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

Yasin Ali TÜRKERİ Sisam adasında

Yunan adalarından başlayıp,Rusya steplerine kadar sürecek uzun yolculukta Gıdı gıdı'nın baş makinisti Yasin Ali TÜRKERİ olacak.İstediği yerde duracak,istediği yerde kalkacak.Bizler de "Katarın seyri esnasında sahanlıklarda dolaşmadan", "pencereden dışarı cıgara izmariti atmadan" baş makiniste yardımcı olmaya çalışacağız.

Başta da belirttiğimiz gibi şimdiye kadar Gıdı gıdı'dan çok bahsettik.Ama Gıdı gıdı'cılardan pek bahsetmedik.Kimdir bu çocukların gözünde fabrika müdüründen bile havalı,Sümerbank toplu sözleşmelerine özel maddeler koyduran,yağmur-çamur, gece-gündüz,sıcak-soğuk demeden seferleri aksatmamak için çalışan,başkalarını trenle taşıyıp,son seferden sonra evlerine yaya veya bisikletle dönen özverili insanlar.

GIDI GIDI PERSONELİ

Rıdvan,İsa,Osman,Sos.Hiz.Şefi Bahattin bey,Mehmet,İbrahim,Fikri,
Kemal,Hüseyin,Ali Turan,Necati,İbrahim

Bu gün size belgeselde bize heyecanla Gıdı gıdılı günlerini anlatan baş makinist Hüseyin amcadan başlayıp,kısaca Gıdı gıdı'cıları tanıtıp,isimlerini,fotoğraflarını paylaşacağım.

Tabii ki bildiğim kadarıyla ..

İleride yeni bilgiler,fotoğraflar bana ulaşırsa onlarıda severek ilave edeceğimi belirtip. "Hayatta olanları saygıyla ,Hakkın rahmetine kavuşmuşları rahmetle anarak" ,Gıdı gıdı personelini anlatmaya başlıyorum.

Hüseyin KARASOY (Baş makinist)

1929 Yılında Isparta'da doğdu,köyünde ailesini geçindirecek kadar toprağı olmayan çiftçi bir ailenin çocuğuydu.Askerlik dönüşü Nazilli'ye yaptığı akraba ziyareti sırasında,iş yerinden çıkan Sümerbank işçilerinin düzgün ve temiz giyimleri ilgisini çekti,meraklı bakışlarla bu kişilerin kimler olduğunu sorup,Sümerbank işçileri olduğunu öğrendiği anda kararını vermişti. O da mutlaka Sümerbank işçisi olmalıydı.

Daha sonra Nazilli belediye başkanı olan Enver Yetkiner vasıtasıyla 1955 yılında fabrika atölyesin de işe başladı.1970 yılına kadar atölyede çalıştı.Sağlık sebebiyle atölyede çalışamaz raporu verildiğinde,soyal hizmetlere bağlı Gıdı gıdı kadrosunda boşluk olduğunu öğrenip müracaat etti . Dilekçesi kabul edildi.

Kadir,İbrahim,Hüseyin,Durmuş
Osman,Selahattin,Mustafa 1975 yılı

Görevinde başarılı olmak için çok çalıştı,Nazilli D.D.Y de açılan Makinist sınavına girdi,onunla birlikte sınava giren 5 D.D.Y makinist adayıyla birlikte imtihan edildi.İçlerinde makinist olma başarısını bir tek Hüseyin Karasoy gösterdi.

Zamanla Gıdı gıdı baş makinisti oldu.O zamana kadar yapılmamış yeniliklere,düşünülmemiş ayrıntılara imzasını attı. İlk iş olarak Gıdı gıdı'nın alt bakımını yapabilmek için raylar arasına inilecek şekilde 8 metrelik çalışma kanalı ,istasyonda olmayan tuvalet ve banyo ilavelerini yaptırdı.1981 yılında emekli oldu.

Hüseyin KARASOY'un yaptırdığı TCDD ve Sümerbank birleşik arması.

Hüseyin amcam,Başta Atatürk olmak üzere Nazilli fabrikasının açılmasına vesile olanları şükranla ve rahmetle anıyor. "Onların sayesinde çocuklarımın hepsini okuttum,üniversite mezunu aydın kişiler olarak yetiştirdim" diyor.Fabrikanın kapatılmasına karar verenler hakkında ise pek iyi şeyler düşünmüyor. Benden söylemesi...

İlhan ÖDEN

NAZİLLİ ve KAYSERİ FABRİKALARINI YAPAN RUS MİMAR.

2010-10-07T15:43:00.000-07:00

İvan Sergeyeviç NİKOLAYEV

19 Temmuz 1901 Yılında Rusya'nın Voronezh şehrinde doğdu.1925 yılında Moskova Yüksek Teknik Okulundan mezun oldu.Sosyal tesisler ve spor alanlarından oluşan Öğrenci yurdu projesiyle ödül kazandı.Devrinin en başarılı genç mimarı olarak,Rusya dışında yine böyle sosyal tesis ve spor alanlarıyla donatılmış,her türlü ihtiyacını kendi sağlayabilecek şekilde yapılan fabrika (KOMBİNAT) projeleri yapmak için görevlendirildi.Moskova İnşaat Mühendisliği Fakültesinde rektörlük yaptı. (1958-1970) Türkiyede yapılacak tesislerin yerlerini belirlemek için ülkemize gelen meşhur "ORLOF HEYETİ" içerisinde de yer aldı.1979 yılında Moskovada öldü.

FOTOĞRAFLARI BÜYÜTMEK İÇİN ÜZERLERİNE TIKLAYIN

NAZİLLİ BASMA FABRİKASI

ÖNEMLİ ESERLERİ
1928-29 yıllarında İVANOVO - KASİMOV - PSKOV iplik fabrikalarını inşa etti.
1929-31 Ordzhonikidze MOSKOVA Tekstil Endüstrisi Komünal ev. (ödül kazandığı proje)
1934 -1935 NAZİLLİ BASMA ve KAYSERİ TEKSTİL FABRİKALARI
1950-52 arası TİRAN (Arnavutluk) ve HARBİN (Çin)Tekstil fabrikaları yaptı.

TARZI
Eserlerinde bol yatay pencerelı ve aydınlık binalar oluşturma çabası hemen farkedilir.Bunu örneklemek bakımından mimarın Rusya ve Türkiye'de yaptığı benzer binaların fotoğraflarını paylaşıyorum.

MOSKOVA

NAZİLLİ

FİZİKSEL REHABİLİTASYON MERKEZİ (MOSKOVA)

SÜMERBANK NAZİLLİ BASMA FABRİKASI KAPISI

ARAŞTIRMA : İLHAN ÖDEN

HATA DÜZELTİLDİ.

2010-10-05T19:08:00.000-07:00

Sayın İlhan bey öncelikle ilginiz için teşekkür ederiz .Yeni tasar lanmakta olan internet sitemizde yapımı üstlenen firmanın bir yalnış anlama sonucu yaptığı hatayı hemen düzelttireceğiz.Bizi bu yalnıştan dikkatiniz sayesinde döndürdüğünüz için teşekkür ederiz. saygılarımızla.

NAZİLLİ PALAS İşletmecisi Süleyman GÜRBÜZ'e hassasiyeti sebebiyle teşekkür eder,hayırlı işler dileriz.

İlhan ÖDEN

NAZİLLİ ANAHTARINI İSTİYOR.

2010-10-01T16:53:00.000-07:00

VİDEO

Bilindiği gibi Nazili Etnografya müzesi açıldı.Nazilli'lilerin bağışladıkları ve belediyemizin katkılarıyla gelecek nesillere Nazilli'yi anlatacak eserlerden oluşan güzel bir müze hazırlandı.

Müzede Nazilli'yi ülkemize ve dünyaya tanıtan Nazilli Basmalarının sergilendiği özel bir oda oluşturuldu. Kuşkusuz odada sergilenen tarihi materyallerin hepsi çok değerli ama bu odada asıl bulunması gerektiğini düşündüğüm manevi bakımdan çok değerli başka bir Atatürk hatırası var.

Altın anahtar.

Evet 9 ekim 1937 günü Nazilli'ye gelip Sümerbank Basma Fabrikasının açılışında Nazillililer tarafından 22 ayar altından hazırlanıp kırmızı kurdele ile süslenip,tepsi içerisinde Atatürk'e sunulan,Sümerbank arması şeklindeki altın anahtar.

Atatürk'ün,Mensucat işletmesinin kapısını "uğurlu olsun" dileğiyle açıp,"Altın milletin hazinesinde durmalıdır" diyerek Celal Bayar'ın mendil cebine koyduğu anahtar.

Bu anahtar nerededir,nasıl muhafaza edilmiştir yada akıbeti nedir bilmiyorum ama Atatürk'ten kalan bulaşık tabakların, sigara izmaritlerinin,garsona verdiği bahşiş liraların bile saklandığı dönemde,bu anahtarın akıbetin bilmek zor olmasa gerek.

Elbette ki bunu araştırmak benim görevim değil.Ben kendimce önemli bulduğum bu Ata mirasının müzemize çok önemli bir katkı yapacağını düşünerek hatırlatma vazifemi yapıp yetkililerden bu anahtarı bulup Nazilli Etnografya müzesine kazandırmalarını istiyorum.

Görevi,Nazilli'yi yönetenlere bırakıp, önemli tarihçilerimizin bu altın anahtarı anlattıkları kitaplardan yaptığım alıntıları paylaşıyorum.

İlhan ÖDEN

-----------------oOo-------------------

Elimize verilen planlara göre ilk kısmın önüne geldik. Atatürk kırmızı kurdele ile bağlanmış, sarı madenden Sümerbank harfleri ile yapılmış bir anahtar ile kapıyı açtı. Herkes içeri girdi. Dışarıdaki hava sıcaklığı, bu binada teknik gelişmenin seyrine uyularak, yerini serinliğe vermişti.

Kaynak: Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler, Afet İnan, 5. Baskıya Hazırlayan Arı İnan, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları 2007, ISBN: 978-9944-88-140-1. Sayfa: 230-233

Son açtığı fabrika 9 Ekim 1937’de Nazilli Tekstil Kombinası idi.Çevre halkı, zamanlardır özlemini çektikleri fabrikanın, Atatürk eliyle açılacağını öğrenince, yirmi iki ayar altın anahtar yaptırmışlardı. Koskocaman anahtar…

Yanında Başvekil Celal Bayar vardı, anahtarla kapıyı “ Hayırlı uğurlu olsun…” dileğiyle açtı, üzerinde bırakmadı, Celal Bayar’ın mendil cebine yerleştirdi:
- “Altın, milletin hazinesinde durur…” dedi.

Kaynak: Atatürk’ün Son Günleri, Cemal Kutay, 3. Baskı Ekim 2005, İklim Yayıncılık, ISBN: 975-988-847-5. Sayfa: 66

Altın Anahtar

Anlatan Tevfik Rüştü Aras:

Nazilli'de açılışta Atatürk'e verilmek üzere bir altın anahtar hazırlanır. Atatürk, anahtarı kilide sokar, 'uğurlu olsun' diyerek fabrikayı açar. Ancak anahtarı kendisinde tutmaz, Başbakan Celal Bayar'a verir ve şöyle der: 'Bu altın anahtar, milletin hazinesinde durmalıdır'

Soyak, c.II, s.747, 748

Anıtkabir'deki Atatürk'ün özel eşyaları ve hediyelerin sergilendiği müzede benzer altın anahtarlar var. Nazilli halkının hediyesi anahtarında en az onlar kadar manevi değeri var bu nedenle kaybolmuş olamaz.

GIDIGIDI ilk istasyonda ödüle buluştu.

2010-09-26T16:43:00.000-07:00

GIDIGIDI ilk istasyonda ödüle buluştu.

Henüz çekimleri yeni başlayan Gıdıgıdı belgeseli,şimdiden ödülleri toplamaya başladı.11. Uluslararası Altınsafran Belgesel Film Festivalinde "En iyi senaryo" dalında 1. lik ödülünü kazanan projenin ödülü 3. günlük festival sonucunda yapılan törenle yönetmen Yasin Ali TÜRKERİ'ne verildi.Davet edildiği ilk festivalden ödülle dönen GIDIGIDI,inşallah proje ekibini daha yüksek İstasyonlara doğru götürecek.Gıdıgıdı personeline tebrikler,başarılar..

HABERİ OKUMAK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

Filmin adı GIDIGIDI

2010-09-14T17:29:00.000-07:00

Bu gün sizlere önceki yazımda çekimlerinin başladığını duyurduğum Gıdıgıdı üzerinden Atatürk,Sümerbank Basma fabrikası ve Nazilli'nin anlatılacağı belgeselin doğuş hikayesini anlatacağım.

TANIŞMA
Yasin Ali TÜRKERİ ile tanışmamız 2009 yılı ramazan bayramının arife günü oldu.O gün telefonla beni arayıp, Makedonyanın en önemli müzik adamlarından biri olan Merhum Hayri DEMİROVSKİ'nin yaşamını anlatan "Manastır doğum yerim" adlı belgesel ile ilgili olarak görüşmek istediğini söyledi.Bayramın 2. günü görüşmek üzere randevulaştık.

Görüşmemizde benim ney ile yorumlayıp youtube'ta paylaştığım videoyu izlediğini şarkıyı belgesel için ney ile çalmamı rica etti. Bende ricasını memnuniyetle yerine getireceğimi söyledim. Bayram sonu evimde çekim ve kısa bir ropörtaj yaptık.

GIDIGIDI DOĞUYOR
İşimizi bitirip,sohbet ederken bana Nazilli'de belgesele uygun başka konular olup olmadığını sordu,Demirci Mehmet efe,Gıdıgıdı ve Sümerbank konularını önerip bloğumdaki Gıdıgıdı anılarımı yazdığım bölümü gösterdim.Konunun kitap yazmak isteyen veya dergilerde çalışan pek çok yazarın ilgisini çektiğini bir kaç yazarın benden konuyla ilgili yardım istediğini söyledim.O da Gıdıgıdı'yı bildiğini ,bu konunun güzel bir belgesel konusu olduğunu ilk fırsatta ön çalışmalar için tekrar geleceğini söyledi.Bende elimden gelen yardımı yapacağımı söyledim.

Bu görüşmeden birkaç hafta sonra bir bayan belgesel yapımcısı telefonla beni arayıp blog yazılarımı takip ettiğini,Nazilli Sümerbankla ilgili belgesel yapmak istediğini söyleyip yardım istedi.Yasin Ali Türkeri ile daha önce konuştuğumuz için yardım konusuna pek sıcak bakmadım,hayır da diyemedim ama o yönetmenle başka görüşmemiz olmadı.

DOSYA HAZIRLANIYOR.
2010 ocak ayında kültür bakanlığına sunacağı dosyanın hazırlık çalışmaları için Nazilli'ye geldiğinde Yasin'e diğer yönetmenden söz ettim,o yönetmeni tanıdığını bir süredir sağlık sorunlarıyla uğraştığını söyledi.

Aileden kalan,çevreden topladıklarımız ve birikimlerimden oluşan belge, fotoğraf,desen çizimlerine,Yasin'in topladığı belge ve fotoğrafları da ekledik.

Yasin'i ,önceden tanıştığımız Sümerbank konusuna ilgisini ve annesinin fabrika açılışına öğrenci olarak katıldığını bildiğim Nihal ERBAKAN hanımla,1941-44 yıllarında İstanköy'den çalışmak için Nazilli'ye gelen Bekir SARI amcayla,yengemin babası olan 96 yasındaki eski Sümerbanklı Abdullah TİMUR dedeyle ve GIDIGIDI'yı son kullanan kişi olan Cihan TOKA ile tanıştırdım.

Ayrıca takip ettiğim yazılarından,Nazilli Sümerbank tarihini en iyi bilen kişi olduğuna inandığım ADÜ, Fen Edebiyat Fak. Tarih bölümü hocalarından Yard.Doç.Dr. Günver GÜNEŞ hoca ve kendisi de bir Sümerbank çocuğu olan ve bana belgesel konusunda elinden gelen her yardımı yapacağını söyleyen, Nazilli Ticaret odası Başkanı Ali Gültekin KILINÇ ile görüşmesini önerdim.

Fotoğraflar çekti,ön ropörtajlar yaptı.Bende Sümerbankla ve Sümersporla ilgili sorularını cevapladım.

Kültür bakanlığına sunacağı dosya için yeterli veriyi topladıktan sonra gerekli düzenlemeleri yapmak için İstanbul'a döndü.

MÜJDE GELİYOR.
Mayıs ayı başında Belgesel film festivaline katılmak için Alanya'ya giderken Nazilli'ye uğradığında Yasin Ali ile Sümerpark'ta buluştuk.Belgeselin Kültür bakanlığından onay aldığını, Ağustos sonunda çekimlere başlanacağını söyledi,çok sevindim.
Bu arada ön ropörtajda konuştuğumuz Abdullah TİMUR dedeyi kaybetmiştik. (Allah rahmet eylesin)

İşte Gıdıgıdı üzerinden Nazilli Sümerbank'ın ve Nazilli'nin anlatılacağı belgesel filmin başlangıç hikayesi böyle...

ASIL İŞ ŞİMDİ BAŞLIYOR
Bundan sonra Nazilli Sümerbank'ı anlatacak başka bir belgesel çekileceğini tahmin etmiyorum.Bu fırsatı en iyi şekilde değerlendirip filmi çekecek ekibe her konuda yardımcı olmalıyız.

Atatürk ve genç cumhuriyetin kısıtlı imkanları zorlayarak Nazilli'ye hediye ettiği bu muhteşem eseri layıkıyla anlatacağına gönülden inandığım Yasin Ali TÜRKERİ kardeşimin en ince detayları bile atlamadan değerlendirdiği,bir ucu Moskova'ya bir ucu Yunan adalarına dayanan büyük proje üzerindeki titiz çalışmalarını yakından izliyorum.

Her gün yeni kişilere ulaşıyoruz,yeni veriler ile hiç ummadığımız yerlere geldik.

Filmde fabrikanın temelinin atıldığı günlere şahitlik eden,1938 de Nazilli Sümerbankta işe başlayan,Atatürkü karşıladıkları günü hala aynı heyecanla anlatan 85 yaşını çoktan aşmış,onlarca çocuk ve torun yetiştirmiş ama hala "Atatürk çocuğu" olarak kalmış pırıl pırıl insanları göreceksiniz.

Fabrikayla yatıp,fabrikayla kalkan 8 saatlik mesaileri dışındaki zamanlarını bile Ekmeğini yedikleri kuruma faydalı olmaya adayan ,ilkokul mezunu "yüksek mühendisler" ile tanışacaksınız.

Şimdilik biraz sabredin ve destek olun.

Proje Kültür bakanlığı ve Nazilli belediyesi tarafından destekleniyor.Özellikle yurtdışı ve havadan yapılacak çekimler maliyeti arttırıyor.Ama ne olursa olsun bu prodüksiyon eksik olmamalı,ileride keşke şöyle olsaymış diyebileceğimiz hiç bir detay kalmamalı.

Yeter ki biz üstümüze düşeni yapalım,gerisini Yasin Ali TÜRKERİ başaracaktır. Kuşkunuz olmasın.

İlhan ÖDEN

NAZİLLİ SÜMERBANK BELGESELİ

2010-09-09T16:12:00.000-07:00

Bu yılın kış aylarında proje hazırlıklarına başlanıp Kültür bakanlığından onayı alınan Nazilli Sümerbank konulu belgeselin çekim çalışmaları başladı.

Daha önce,Edward'ın Armonisi-Hayatın ritmi aksak-Kalemi kırmasaydık gibi başarılı yapımlarla ödül kazanan genç yönetmen Yasin Ali TÜRKERİ,ödüllü yönetmen-kameraman-Serdar GÜVEN ve Oğuz GÜL 'den oluşan ekip,fabrika desen dairesi arşivinde,GIDIGIDI içi ve çevresinde fotoğraf ve video çekimleri yaptı.

Daha sonra yapılacak çekimler için fabrika iç mekan seçimleriyle ilgili ön çalışmalar yapan ekip,Atatürk'ü fabrikayı açmak için Nazilli'ye gelişinde karşılayan ilkokul öğrencileri arasında yer alan Hediye Çolha (85 yaşında) ile o tarihi gün,Atatürk ve daha sonraki Sümerbank anılarını içeren ev çekimleri de yapıp,bayram tatili sebebiyle şimdilik çekimlere ara verdi.

9 ekimde Atatürk'ün Nazilli'ye geliş günü etkinlikleriyle tekrar çalışmaya başlayacak çekim ekibine,Nazilli Sümerbank'ı gelecek nesillere en iyi şekilde anlatılabilmelerini sağlamak bakımından elimden gelen her türlü desteği veriyorum.

Fakat,Nazilli Sümerbank'ın inşaat ve açılış dönemi,1941 yılında Sisam adasından gelen yabancı işçiler ,Rusya'daki kurslara katılan Sümerbank personeli ile ilgili konularda bilgisine başvurabileceğimiz kişilere veya bu kişilerin yakınlarının yardımlarına ihtiyacımız var.

Bu konuda katkısı olacak,kişilere ulaşabilmek bakımından yardımlarınızı bekliyoruz.

SÜMERBANK GAZETESİ

2010-07-31T18:03:00.001-07:00

Yazılarımda her vesileyle Sümerbank'ın büyüklüğünden bahis ediyorum,blogumu ziyaret eden Sümerbank mensupları dışındaki kardeşlerimiz "Sümerbank'ı amma abartıyor" diye düşünebilir.

Şimdi sizlere Sümerbank gazetesinin 1988 yılında yayınlanan 15. sayısını takdim ediyorum. Fotoğrafları tetkik edip,soruma samimi cevap verin ,bu gazetenin yayın tarihi üzerinden 22 yıl geçmiş.Günümüzde,bu kalitede yayın yapabilen kaç profesyonel gazete var?Asıl işi medya olmayan Sümerbank benzeri kuruluşlardan böyle gazete çıkarabilen var mı?

Sümerbank'ı köhne,iflas etmiş ,devletin sırtına kambur olmuş gibi gösterip,kapatanlara inat bu gibi örneklerle doğruları anlatmaya devam edeceğim..

FOTOĞRAFLARA TIKLAYIP BÜYÜK BOYUTTA GÖREBİLİRSİNİZ.

2. SAYFA

3. SAYFA

SPOR SAYFASI BİLE VAR.

GIDIGIDI Erciyes'e Çıktı !

2010-06-29T16:48:00.000-07:00

Ülkemizin TCDDY. ait olmayan,kendine ait özel yolu ve özel istasyonu olan tek treni GIDIGIDI,tarihi,statüsü,Atatürk'ün Nazilli'ye hediye ve emaneti olma özelliğiyle haberci ve belgesel yapımcılarının gözdesi olmaya devam ediyor.

Erciyes Üniversitesinin,Aydın DOĞAN vakfı 21. Genç İletişimciler Yarışması birincilik Ödülü sahibi öğrencilerinden Burak SOMUNCU ve Kenan ŞİLEN'in hazırlayıp sunduğu GIDIGIDI ropörtajı,Erciyes Üniversitesinin öğrencilerinin çalışmalarından oluşan yıllık ERİHA dergisinin "YAŞAM" bölümünde 4 tam sayfa ile yerini aldı.

2010 Mayıs ayında Kayseri'den,Nazilli'ye gelerek ropörtaj çalışmalarına başlayan öğrenci kardeşlerimize,15 gün önceden Erciyes Üniversitesi rektörlüğü aracılığıyla ADÜ. den resmi izin istenmesine rağmen,öğle saatlerine kadar bekletilip,araştırma için izin verilmemesi,saat 14 e kadar izin bekleyip,izin çıkmayınca Kayseri'ye eli boş dönmek korkusuyla bir kaç poz fotoğraf çekme girişimleri sonucunda apar-topar kampüs dışına çıkartılmaları, Adnan Menderes Üniversitesi gibi eğitim kurumuna hiç yakışmayan bir yaklaşımdı. Karşılaştıkları bu gibi zorluklara rağmen öğrenci arkadaşlarımız özverili ve yorucu çalışmalarını tamamlamayı başarıp,güzel bir "iş" ortaya çıkardılar.

YAZILARI OKUMAK İÇİN FOTOĞRAFLARIN ÜZERİNE TIKLAYINIZ.

Burak SOMUNCU ve Kenan ŞİLEN kardeşlerim,gözlerindeki ışıkla, yüreklerindeki heyecan,çalışma disiplini ve azimleriyle bende gelecekte çok iyi yerlerde göreceğim kanısını uyandırdılar. Kendilerine derslerinde ve ileride profesyonel olarak yapacakları iletişim mesleğinde başarılar dilerim.

İLHAN ÖDEN

ÇAKMA SÜMERBANK

2010-05-14T16:23:00.000-07:00

Her kaliteli markanın çakması (sahtesi) olur Sümerbank'ın çakması olmazmı? Bu gün size Sümerbank'ın çakmasının hikayesini anlatacağım.

2005 yılının yaz aylarında,2002 yılında kapatılan Nazilli Basma fabrikasının tekrar açılacağı yönünde Nazilli'de bir söylenti yayılır.Fabrikanın tekrar açılması işsizlik yüzünden sıkıntılı Nazilli gençleri için yeni bir umut ışığı olacaktır.Söylenti hızla kulaktan kulağa yayılır önceleri pek kimse inanmaz.Fakat Aşağı Nazilli'deki bir dernekte işçi kayıtlarının başladığı duyulunca yüzlerce Nazilli'li kayıt için müracaat eder.Başvuranların çoğu gençtir,bazı orta yaşlı,hatta Sümerbank emeklileri bile müracaat ederler.Yanlız müracaatlar bedava değildir,kaydın yapıldığı derneğe bir miktar bağış karşılığı yapılmaktadır.Başvuranlardan kimlik bilgileri,fotoğraf gibi belgeler yanında yanılmıyorsam 10 veya 20 lirada kayıt parası alınır.Toplanan paraların ve müracaat dosyalarının akıbeti belli olmaz.Pek çok kişinin hem paraları hemde kimlik bilgileri yabancı kişilerin eline geçer.

Aradan bir süre geçtikten sonra fabrikanı ilk açıldığı günde yani 9 ekim 1937 yılının sene-i devriyesi,9 ekim 2005 günü törenle açılacağı ilan edilir.Müracaat edenlerden kaç kişi işe alınır yada işe alınanlar müracaat edenlerdenmi yoksa kendilerine yakın olanlardanmı seçilir kimse bilemez.

AÇILIŞTA KONUKLARIN YAKALARINA TAKILAN ROZET

Aralarında zamanın Kültür bakanınında bulunduğu Nazillinin mülki amirleri,siyasi parti yöneticileri,diğer devlet kurumlarının amirleri ve ADÜ.yetkililerinden oluşan protokol heyeti Atatürk gibi şehirden Gıdıgıdı ile fabrikaya gelir.Açılan kapılarından bine yakın Nazili'li töreni izlemek için fabrika alanında toplanır.Her yer bayraklarla süslenmiş Fabrikanın eski binaları aceleyle yapıldığı belli olan ucuz mavi toz badana ile boyanmıştır.

Tören için Yeni dokuma salonundaki 500 makinadan yaklaşık 200 kadarı sökülerek bir boş alan oluşturulmuş,ortaya büyük bir podyum kurulmuş etrafına izleyiciler için plastik sandalyeler dizilmiştir.

Protokol heyeti yeni dokuma salonunun yağlı zeminine serilmiş uzun kırmızı halı üzerinden dokuma salonuna girip yerleşir.Vatandaşlarda protokol arkasında yerlerini alırlar.

İstiklal marşı ve ışıklı görsel gösteriler ardından,Sümerbank kumaşlarından hazırlandığı söylenen ama ,belli ki başka bir defileden ödünç alınmış alakasız kıyafetlerden hazırlanmış sözde bir defile sunulur.Sunucu elindeki ADÜ. Tarih bölümü hocalarından Günver Güneş hocanın önceki yazılarından aceleyle toparlanmış metindeki sarı fosforlu kalemle çizilerek işaretlenmiş bölümlerden Nazilli Sümerbank tarihiyle ilgili anekdotlar okur.Ardından konuşmacılar, konuşmalarını yaparlar.Sonra kurdele kesim törenine geçilir.

Salonun diğer tarafında Sümerbank zamanından kalma eski Dornier dokuma tezgahlarına ilaveten iki adet Suzer,iki adet Pikanol marka geniş dokuma tezgahı konulmuştur. Görüntü pek iç açıcı değildir.Ortada Nazilli halkına umut verecek bir çalışma görülmez. Hele daha önce buralarda çalışmış, fabrikayı bilen kişilerin kafalarına yapılan tantanalı açılışa rağmen sonucun fiyasko ile biteceği düşüncesi çoktan yerleşmiştir.

Nitekim açılış töreninden sonra fabrika hiç üretim yapamadan kapanır.

İşte çakma Sümerbank'ın hikayesi böyle,ileride başka hikayelerde buluşmak dileğiyle..

İlhan ÖDEN

Maalesef düşüncesizce yapılan hatalarla binbir zorlukla kazandırılan Cumhuriyet değerleri işte böyle teker teker elimizden kayıp gidiyor.

Belgelerin üzerine tıklayarak büyük boyutta görebilirsiniz.

GIDIGIDI (Yeni video)

2010-05-01T19:48:00.000-07:00

VİDEO

Daha önce paylaştığım "Siz Gıdıgıdı'yı bilirmisiniz" başlıklı yazıma eklemek için yeni hazırladığım fotoğraflardan oluşan video çalışmamı,daha sonra asıl yerine taşımak üzere paylaşıyorum.

Videoda kullandığım motor ve korna sesi Gıdıgıdı'nın orjinal sesleridir.Yaklaşık 2o yıldır Gıdıgıdı'nın makina ve korna sesi duyulmaz olmuştu.Hem görsel,hem de işitsel olarak anılarınızı canlandırmak istedim.Sanırım güzel bir paylaşım oldu..

Belki hatırlarsınız,Gıdıgıdı treninin 2 adet dizel makinası vardı,biri çalışırken diğeri,herhangi bir arıza olduğunda servis aracı görevini aksatmadan yapmak için daima hazır durumda beklerdi.

Videoda görüntülerini izlediğiniz makina,bakımdan geçmiş iyi durumda olan makina.Diğeri ve bazı vagonlar çok kötü durumda,fabrika alanı içinde atıl durumda bekliyorlar.Elimde fotoğrafları var ama şimdilik paylaşmak istemiyorum.

Nedenine gelince,Adnan Menderes Üniversitesi kaynaklarından aldığım duyumlara göre kötü durumdaki makina ve vagonlarda restore edilecekmiş. Hatta yedek makina restorasyon işleminden sonra eski fabrika,şimdiki üniversite nizamiye kapısından giren öğrenci ve ziyaretçileri karşılayacak şekilde anakapı ve sinama salonu arasındaki Atatürk büstünün olduğu çiçekli alana yerleştirilerek anıtsal bir görünüm kazandırılacakmış.

Tabiki bunlar şimdilik proje aşamasında,özellikle Nazilli belediyesinin maddi desteği gerekiyor. Bu işlemlerin sonucu olumlu olursa Gıdıgıdı'nın gelecek nesillere ulaşması sağlanmış, yedek makina ve vagonlar çürüme durumundan kurtulmuş olacak.Bu sebeple şimdilik kötü durumlarını paylaşmak istemiyorum.İnşallah restorasyondan sonra mukayese için kullanırız.

imkanları zorlayarak sizlere yaklaşık 25 yıl sonra Gıdıgıdı'nın sesini ve meşhur düdüğünü sanal ortamda da olsa,tekrar duyurdum.Benim elimden bu kadarı geliyor.İnşallah çalışmalar sonuç verir Gıdıgıdı tekrar çalışır duruma getirilip koruma altına alınır.Nazilli halkı,özellikle genç ve çocuklar Gıdıgıdı'nın gerçek sesini duyarlar.

Yetkililerden çok önemli bir ricam var,2005 yılında restore edilen,Gıdıgıdı tren ve vagonları sürekli açık havada kaldığından,yağmur ve güneş etkisiyle tekrar bakıma ihtiyaç duyar hale gelmiş.Masraflar ağır ve uzman kişilerin emeğine ihtiyaç duyuluyor. Oysa,trenler üstü sac yada etermit malzeme ile kapalı basit bir çatı altına alınsa çok daha korunaklı ve az masraflı olacak.

İnşallah belediyemiz her konuda olduğu gibi bu konuda da ADÜ'ye yardımcı olur.Sevgiyle kalın...

İlhan ÖDEN

Gıdıgıdı anılarımı paylaştığım bölümün linki aşağıda,bakmak isterseniz tıklayın.
http://sumerbank.blogspot.com/2009/02/siz-gidigidiy-bilirmisiniz.html

4C de Kim Haklı ?

2010-04-26T17:47:00.000-07:00

4C de Kim Haklı ?

"Toprak ağalığı" nasıl bir şeydir? diye sorduğumuzda,toplumun her kesiminden kişilerden aldığımız görüşler hemen hemen aynıdır. "Çağ dışı kötü bir olgu" cevabında herkes birleşir.

Peki,Toprak ağalığı yani feodalizm nedir?Bu basit sorunun cevabını hepimiz gayet iyi biliyoruz ama aşağıda yazacaklarıma temel olarak kullanacağım için sorunun cevabını net olarak ortaya koymamız gerekiyor.

Feodalizmde topraklara, yani mülkiyete sahip feodal beyler ile aç kalmamak için bu beylerin topraklarında çalışmak zorunda olan marabalar vardır. Feodal beyleri, ağa, derebeyi olarak da adlandırabiliriz. Marabalar da onların topraklarında karın tokluğuna çalışmak zorunda olan köylülerdir. Köleci toplumdan farklı olarak ağaların köylüleri öldürme hakları yoktur, ama aç kalmamak, yaşamak için toprakta çalışmak zorunda olan köylüler ister istemez feodal beylerin köleleri durumundadırlar. Feodal beyler tarlasında çalıştığı köylülerin, çalışma saatlerinden yatıp kalkmalarına, evlenmelerine, üretilenden onlara ne kadar pay verileceğine karar verir.İtiraz eden sistemden kovulur,dışlanır,ezilir.

İşte hemen hemen hepimizin kötülüğünü kabul ettiğimiz kapitalizm öncesi düzen bu.

Günümüz dünyasında ağalık sistemi topraktan,fabrikaya geçiş yapıyor.Ağalar,fabrikatör-Marabalar,işçi oldu.Değişen çok şey yok,sistem aynen devam ediyor, yine insanlar yarı aç,çalışmaya zorlanıyor,yine başkaları için kendi yaşamlarını feda ediyorlar.Üstelik toplumun hemen hemen her kesimi bu düzeni kabullenmiş durumda kimsenin karşı çıktığı,direndiği yok.Bu nasıl çelişkidir? Neden insanlar aynı olguya,aynı tepkiyi göstermezler?

Ülkemizde ise durum daha vahim.Feodaliteden bugünkü düzene geçişte,Cumhuriyet döneminde kazanılan işçi hakları,sendika ve devlet öncülüğünde kurulan kurumların çalışanlarına sağladığı haklar,Fabrika ağalarının işine gelmiyor.Dünyanın uzak taraflarında çalışan çekik gözlülerle rekabet edebilmek için kazanılmış hakları yok etmeye çalışıyorlar.Bunu yaparken her zaman olduğu gibi seçim öncesinde finansmanına destek oldukları siyaseti kullanıyorlar.Hükümetler istesede istemesede dünyanın yeni düzenine ABD. İMF ve AB politikaları gereği boyun eğmek zorunda kalıyor.

Yoksa adında "Adalet" olan bir partinin,Tekel işçilerine dayattığı kölelik seçeneğinin hangi hukuk sisteminde yeri vardır?Hangi inanan ,vicdan ve akıl sahibi politikacı vatandaşına "ya köle olursun yada köyümden kovarım" diyebilir?

Dayatılan 4C kölelik sisteminin ilk kurbanları Sümerbank işçileridir.2001-2004 yılları arasında 40.000 Sümerbank işçisi fabrikaları kapatılarak işsiz bırakıldılar.Benim gibi emeklilik hakkını kazananlar emekli olup kurtuldu.Ya diğerleri?Mesleğinde yetişmiş uzman teknik elemanlar okullara hademe,resmi dairelere odacı yapıldılar.Eski kurumlarında kazandıkları paranın üçte biri paraya,izinsiz,sosyal haksız,kıdem tazminatsız, yılda 10 ay çalışmak koşuluyla,üstelik çalıştırılmadığı aylarda başka işlerde çalışmamak şartıyla.

Şimdi Tekel işçilerine karşı çıkan toplumun her kesiminden vatandaşlarımıza soruyorum.Hangi anlayış,hangi adalet,hangi vicdan bunu kabul edebilir?

Senin,deden,annen,baban,kardeşin hepsi emekçi,hepsi İşci onun için böyle düşünüyorsun diyenler olabilir.Evet benim ailem işçiydi,emekçiydi ama biz Sümerbank gibi çalışanına her türlü hakkı fazlasıyla tanıyan bir kurumda onurla,insanca çalıştık.Zaman zaman küçük sorunlarımız olsada hala içimizde Sümerbank sevgisiyle yaşıyoruz.

"Devlet bez dokumaz" dediler,ülkeyi getirdikleri duruma bakın.Devlet bez dokumadı da ne oldu?

İşsizlik %12 Üniversite mezunlarında dahil 10 milyon işsiz.

Devlet ne için var?

Vatandaşını memnun edemeyen,ezen,kazanılmış haklarını geri alan,vatandaşının "Fabrika ağalarına" köle olmaması için önlem alamayan, dolaylı yoldan zemin hazırlayan,ortam oluşturan devletin kime faydası var?

Keşke devlet bez dokusa,ekmek yapsa,ayakkabı yapsa veya başka işler yapsa da bir şekilde vatandaşını mutlu edebilse,dilencilikten kurtarsa. Memlekette ne terör kalırdı ne fakirlik.

- Her türlü sosyal hakları verdik işten çıkardık.
- İş yerleri kapandı,zaten 1 yıldır hiçbir iş yapmadan yatıyorlar.
- Tüyü bitmedik yetimin hakkını yedirmem.
- İsterlerse ay sonuna kadar 4C ye imza atıp kabul ederler.

Söylemler bu.Yani köleliği dayatıyorlar. Oysa kimse ekstra hak istemiyor her işçi eski şartlar ve haklarıyla gösterilecek işte çalışmayı zaten kabul ediyor.Doğru olanda bu.

Karşı çıkan kardeşlerimize soruyorum belki uç örnekler olacak ama kusura bakmayın.

Bir gün yetkili biri çalıştığınız Cami'nin kapatılacağını fakat sizin başka bir camiiye imam olarak tayin edilmeyeceğinizi,geçmiş kıdem tazminatınız verilip imamlığınızın fesh edileceğini,isterseniz üçte bir maaşla bir ilkokulda hademelik yapabileceğinizi söylese siz ne yaparsınız?

Aynı şekilde polis arkadaş sizinde işinize son verip,isterseniz dörtte bir maaşla tapu dairesinde odacılık yapabileceğinizi teklif etseler nasıl düşünürsünüz?

Olaya hiç bu pencerelerden baktınızmı?

Bana yapamazlar,haklarım var demeyin,bal gibi yaparlar.İşten çıkarılan işçilerin sizden daha çok hakları hatta sendikaları bile vardı.

Demiryolcular eylem yaptı bazıları işten atıldı.
Eczacılar eylem yaptı,ilaçları marketlerde satarız dediler.
Şimdi sıra Tekel işçilerinde onları halledince sıra,Şeker fabrikaları işçilerinde sonra diğer devlet kuruluşlarında çalışanlara gelecek.

Ta ki,Sosyal haklı dönemden kalan kamu çalışanı kalmayıncaya dek...

Amaç memlekette haksız,sendikasız,karın tokluğuna çalışan,köle sistemini yerleştirmek.Çünkü Fabrika ağaları böyle istiyor.

Efendim biz seçimle geldik % 47 oy aldık,vatandaşın çoğu bize destek verdi ....
Unutmayın dünyanın başına dert olan Alman diktatör Hitler'in partisi,Nasyonal sosyalist parti de 1933 yılı seçimlerinde, alman vatandaşlarının %44 'ünün oyunu alarak iktidara gelmişti.Sonrası malum.

Uzlaşmasız,ben yaptım oldu gibi faşizan dayatmalarla devlet idare edilmez.Siyasetçiler kendisini seçen,seçmeyen vatandaşına ve kurumlara düşman olamaz.

Özellikle Tekel işçilerine hiç düşman olamaz.Çünkü asıl mağdur olanlar onlar.

Aksi halde bunları yapmadan,anayasayı değiştirmek,yüksek yargıyı düzenlemek gibi çalışmalara kalkışmak samimiyetsizliktir.

İlhan ÖDEN

NEREDEN,NEREYE..

2010-04-16T15:43:00.000-07:00

T.C.

ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ

DEVLET KONSERVATUARI

Bambam'la Sümerparkta yaptığımız olağan akşam yürüyüşlerine, havaların güzel olması sebebiyle parkın giderek kalabalıklaşması yüzünden bir süre ara verdik.Şimdi akşam yürüyüşlerimizi belediyenin düzenliyerek güzelleştirdiği, eski Sümerbank ile Sümerpark arasındaki çınar ağaçlı ,çimli yürüyüş yollarında yapıyoruz. Çiçeklik ve parke taşlarıyla düzenlenen yürüyüş yollarında büfeden aldıkları biraları yudumlayan 1-2 kişi dışında pek kimse olmadığından,Bambam özgürce dolaşabiliyor, bende bu sırada uzun yıllar çalıştığım Sümerbank'ın her gün biraz daha viran hale gelen binalarına hüzünle bakıyorum.

Dün akşam yine günlük olağan yürüyüşümüzü yaparken,eskiden işçilerin toplu banyo binası olarak kullandığı binanın yola yakın tarafındaki köşede piyano çalan bir genç gördüm,ses dışarıdan duyulmuyordu ama binaya yeni açılan çok sayıda pencereden içerisi rahatça görülebiliyordu. Binanın yan tarafına asılan büyük gri tabelada, lacivert harflerle Devlet Konservatuarı yazıyordu.

Konservatuar adını ilk duyduğumda 7 - 8 yaşlarındaydım. "Tahir konservatuar sınavlarını kazanmış " dediler. O zamanlar ne olduğunu anlayamamıştım.Evleri,Sümerbank lojmanların 186 numaralı sokağındaydı bizim ev ile onların evi arasında yaklaşık 30 metre kadar ancak vardı.Babası,babamın av arkadaşıydı. Sümer ilkokulunda ablamla aynı sınıf seviyesinde ama farklı şubelerde okuyorlardı.O yıllarada okulda açılan mandolin kursunda yeteneğini fark eden müzik öğretmeni Ahmet KAYA 'nın yönlendirmesiyle konservatuara girmişti.

FOTOĞRAFI BÜYÜTMEK İÇİN ÜZERİNE TIKLAYIN

Sanırım konservatuara ortaokul seviyesinde başladı.Nerede,hangi şehirde yada hangi ülkede okudu bilmiyorum.Hatırladığım kadarıyla Nazilli'ye sadece uzun tatillerde gelebiliyordu. Gelirken, hala nasıl taşıyabildiğini çözemediğim boyundan daha büyük siyah bir kılıf içinde muhafaza ettiği kontrabas'ınıda getiriyor, tatil boyunca sürekli çalışıyordu.Zayıf,kısa boylu,babası gibi çekik gözlü,beyaz tenli,uzun saçlı bir çocuktu.Sanırım bizim okuduğumuz yıllarda ortaokul,lise öğrencileri bile 3 numara kabak traşlı olduğu için uzun saçları özellikle aklımda kaldı.

Zaman ,herkesi bir taraflara savurup akıp gitti.İnternette dolaşırken Tahir abinin,Nazilli belediyesi ve Adü. Konservatuarı organizasyonuyla Nazilli'de bir konser verdiğinin haberine rastladım.En son 80'li yıllarda siyah-beyaz televizyon ekranında görmüştüm,TRT Oda orkestrasında kontrabas çalıyordu.

Prof.Dr. Tahir SÜMER şimdi İzmir 9 eylül üniversitesinde öğrenci yetiştiriyor.Doğal olarak,bir "Sümerbank çocuğunu" mesleğinin en üst seviyesinde görmek her Sümerbanklı gibi beni de gururlandırıyor.

İşte böyle...
Konu konuyu açtı nerelerden nerelere geldik.Bir zamanlar yorgun emekçilerin, terlerinden, tozlarından temizlenmek için banyo yaparken dudaklarından dökülen türkülerin, şarkıların çınladığı duvarlarda simdi piyano,viyolonsel,keman,flüt sesleri çınlıyor.

Konservatuar müdürü Yard.Doç.Dr Özgür ELGÜN'ün verdiği bir demeç'e göre yakında bir zamanlar duvarlarında çocuk çığlıklarının yankılandığı "Kreş" binası da lise seviyesinde eğitime açılacakmış.Binalar pembe boyalı,bakımlı,odalar klimalı.Artık Nazilli gençleri,Tahir abi gibi uzaklara gitmeden konservatuar da okuyabilecekler.

İnşallah fabrikamızın diğer binalarıda bu binalar gibi hazırlanıp,eğitime açılır,o zaman içimizdeki sızı bir nebze olsun hafifler...

İlhan ÖDEN

SARI ZEYBEK

2010-04-12T19:42:00.000-07:00

Fahir ATAKOĞLU'nun Atatürk için bestelediği Sarı Zeybek isimli enstrumental parçayı Ney ile üfleyip,beğendiğim Atatürk fotolarından yaptığım bir video eşliğinde sunuyorum.Umarım beğenirsiniz.

Sarı Zeybek (VİDEO)